f KENNERS enpiloot inbocra :erd BASBLAO V Q O R Een oorlogsvoering op verkleinde schaal. Iele publicatie. Bezei Nederland. DUITSCHE TROEPEN HIELDEN STAND TEGEN OVERMACHTIGEN VIJAND. Aan het Oostfront sterke tegenaanvallen bij Jassy afgeslagen. Nieuws in 't kort. Gezondheid... De toespraak v^n den Paus. „Voorwaarts kameraden". |>nsentgelcïen. Ing naar de publicatie om- Tfing der consentgelden in Jhe Staatscourant van 10 Ide directeur van het Bu- 1 Metalenverwerkende In- enhage, aan alle daarbij f ingeschrevenen bekend, iening van alle maandste- opgaven óver de maand hd houden met de verre- Verschuldigd consentgeld, iwacht tot van het Bureau lirculalre zal zijn ontvan- llaire zal binnenkort wor- Xogellagers. brij is- of vakgroepen, c.q. r de Metalenverwerkende dienen formulieren EE l J het bestellen van kogel-* Irden met ingang van he* instanties gratis behan* Jrs behoeven derhalve niet (indienen der bestelformu- formulier op de postre- f betreffende bedrijfs- oi Iwel van het Bureau te te maken. JVERDEKTE Telefoon 350® fcN OF BADMAN, VOOR sTG, Zaterdags van de lachsalvo's |den band BURCHfILOT) een onbedwing- Jmann's paraderol. Alle leeftijden. [tafel f 10; Idem f 5.50a (al f 2.50; bloempot! 1 sjoelbak f 7.50; speelJ linkeitje i 4. Pieterse1 Isstraat 67. It 6-dlg. konijnenhok F J. Rodenburg, Koorn-j (les 4 bij 1.60, 7 bladen* v. d.hoed f 15; pantof-4 ■t. 36 f 5. J. H. Kluft* lacht 158. t litrassen f 6;2 schilde-# 4; spiegel f 4. Heer-* taadmarkt 89. 1 d.pumps mt. 37 f 15y 6x9 f 25; strandtent piles z.g.a.n. J. H. Kluft*1 Facht 158. lipathef. met pi. i 90J. if 35; pick-up f 7.50^ 2, Nic. Beetsweg 50* f 20. Smeding, Burgj Jaat 12, na 7 uur. (erledik., gr. mt. f 3(k Tiermer. Koedijk 320. jjongens Radioboek door1 (de Vries 1 5; Het Jon- I Electriciteitsboek door Ide Vries f 5 A. de Vos» Is weg 64. Bergen. |ig gedr. fijn zw. hoed- ■oo, voor bej. dame f 17» pmp, Westerlicht, va» ar. balsch. mt. 39 f 15; bal (voetbal) f 7.50. A. Is, Loudelsweg 64, Ber- Lrkiezen z g.a.n. 197 cm F 40. G. Wijdenes, Van fikade 22. J witte d.regenjas f 101 Id.sch. mt. 37-28 15; bi. pumps mt. 39 i 12; 1 l? d.sch. mt. 39 112. P. I Heul 12. Ktok met kleed 35» kussen f 10; schoor^ hoper f 3; dressoirloo-» J 3; voetenkussen 2» I Rezelman, Metiusstr. 12. mvaatje met riem £10; Ihengel 8 m f 45; 3-dlg- 1 6 m 25; konijnenhok jde fokkerij 35. H. J. Ji, Zeglis 21. ie eikenh. spiegel f 30; Iden hoogehoed 15. C. lndel Metiusstraat 12. he tafel 22; kamer- Ar £35; oud-Holl. arnv- If 25; trap, grenenhout, len 35. Meurs, Wester-.- C 194b, Heiloo. led o. kw., vlot model Dulnmeijer, Varne- hangmat 35; 40 m iet 35; gr. sprei 00, Tacca lepels en vorken Meurs. westerweg J Heiloo. Epeerhuik V. B.M., Pr'" tildoek f 45. Na 8 uur; lartog Molenbuurt 22a. Ktennis-bat, de Buy, m- 15. Landman, Heilooür- Ivork 3; steekschop Ichoffel 3; klauw d. Hoek, Kweeren- fpeau de suède pumps t 14.50; poken P. stuk d.zomerhoeden P- st". Klein Poelhuis, Kool Aan B 62. v ■.hoedjes f 2.50 p. stuk, 1 1 5; idem 10. I Benedenweg 102, »l- T.n. 1. en 4-pits petr.- ƒ7.50 en 20; 2 karaffen p. stuk. Klein P°el iKooimeerlaan B 62. Uitgave: Dagblad voor Noord-Holland N.V. Alkmaar - Voordam C 9. Bureau Alkmaarsche editie: Voordam C 9, Alkmaar. Telefoon Adm. 3320 - Red. 3330, Giro 137294. ZATERDAG 3 JUNI 1944. ALKMAARSCHE EDITIE. NOORD-HOLLAND 146e Jaargang, No. 128, 4 pagina's. Hoofdredacteur; H. M. C. SCHRÖDER, Alkmaar, Prijs der gewone advertenties tn deze editie min. 1.40. eike m.m. meer 0.10. Tarieven voor de geheele op lage op aanvraag. Abonnementsprijs per 3 maanden voor Alkmaar 2,10, voor het geheele Rijk 2.63. Losse nummers 5 cent. Schr. Sedert vier jaren is Nederland thans bezet gebied. Tal van maatregelen zijn door de bezettende macht getroffen en hebben al naar hunaard bij de be volking een meer of minder gunstig ont haal gevonden. Om rechtuit te zijn, in de meeste gevallen een ongunstig onthaal. Dit is te verklaren uit het feit, dat men de mactregelen niet op zich zelf beoordeelt, doch den bezetter verwijt, dat hij deze maatregelen neemt, terwijl hij er in feite geen recht toe heeft. Deze meening is ge baseerd op 'n volkomen gebrek aan ken nis <van datgene waartoe een bezettende macht in het algemeen recht heeft en plicht heeft. "DROF. Mr. J. J. Schrieke, secretaris- generaal van het Departement van Justitie, heeft thans bij de N.V. Drukkerij Elsevier te Amsterdam een boekje—het licht doen zien, getiteld .Bezet Nederland en het Haagsche Landoorlogreglement van 1907". In zijn voorwoord zegt prof. Schrieke het volgende: „De druk. welke de bezet ting op Zich zelf beschouwd ongetwijfeld voor ons volk beteekent, zal in zijn ge volgen immers worden verzacht, wanneer ieder zich meer dan te voren rekenschap zou willen geven van den aard der bezet ting, van de wettelijke bevoegdheden der bezettende macht en van de hieruit voor ambtenaren en burgerij voortvloeiende plichten". TNDERDAAD is het zoo, dat wanneer men kennis neemt van de verschillen de artikelen van dit Landoorlogsregle ment, een beter begrijpen ontstaat t.a.v. de bezettende overheid. En een beter begrijpen beteekent een betere verstandhouding, waarvan bezetter en beZette profijt kunnen trekken. Het mag als bekend worden veronder steld, aldus de schrijver, dat de bezetten de macht zich in het algemeen stelt op den grondslag van het zgn. Landoorlogs reglement. d.i. het op de tweede Vredes conferentie te 's-Gravenhage op 18 Octo ber 1907, onder medewerking van Duitsch- land, bij verdrag vastgestelde reglement betreffende de wetten en gebruiken van den oorlog te land, waarvan Afdeeling III: „Van het militair gezag op het grondge bied van den vijandelijken staat" (welke de artt. 42-56 omvat) hier van belang is. In deze artikelen ligt de rechtsgrondslag, waarop de bezettende macht staat en Waaruit zij handelt, klaar omlijnd getee- kend. Een grondgebied wórdt, volgens art. 42 als bezet beschouwd, wanneer het zich feitelijk bevindt onder het bezag van het vijandelijke leger. Dit is onloochen baar de staat, waarin Nederland zich se dert half Mei 1940 bevindt. Dan is al dus art. 43 het gèzag vart de wettelijke overheid feitelijk overgegaan in handen van dengene, die het gebied heeft bezet. Het gezag is feitelijk overgegaan, of, zooals de bekende door de uitgeweken regeering nagelaten „Geheime Aanwij zingen" het uitdrukken, al verbinden deze er niet de juiste gevolgtrekking aan: de uitoefening van de souvereiniteit d.i. de volle regeeringsmacht is, zoolang de bezetting duurt, feitelijk in handen van den bezetter. „Elke handeling" aldus de Aanwij zingen „van overheid of bevolking, ge richt tegen de belangen van het bezet tingsleger, elke vijandelijke daad m.a.w. zal door den bezetter worden beschouwd ais krijgsverraad en doet de schuldigen •terecht staan voor den vfeemden krijgs raad." „De In functie gebleven Nederlandsche ambtenaar zal zich van deelneming aan dergelijke handelingen onthouden." De artt. 112, 56, 57 en 58 Grondwet; die beo alen, dat de wetgevende macht gezamenlijk door den Koning en de Staten-Generaal wordt uitgeoefend; de uitvoerende macht bij den Koning berust;# door den Koning algemeene maatrege len van bestuur worden vastgesteld; en de Koning het opperbestuur heeft der buitenlandsche betrekkingen, zijn door den feiteliiken overgang der souvereiniteit ten aanzien van het bezette gebied automa tisch buiten werking getreden. Daarmede heeft het grondwettelijk en wettelijk gezag der uitgeweken overheid. In zijn vollen omvang, ten aanzien van het bezette gebied zijn voorloopig einde genomen: dat van den bezetter is daar voor in de plaats getreden. Dit kan ook niet anders, want practisch zou in het bezette gebied een geordend leven niet meer mogelijk zijn. indien daar niet één gezag met kracht van wet voor allen heerschtê. Met dit gezag is ook de bevoegdheid tot regeeren. met name die om aan bevolking en ambtenaren bevelen en opdrachten te geven, aan de vroegere regeering, waar deze zich ook moge be vinden. ontvallèn; die bevoegdheid komt nu alleen toe aan de bezettende macht. Hiermede is het voorschrift onzer grond wet, dat de zetel der regeering in geen geval buiten Nederland kan worden ver plaatst. in overeenstemming. Tndien de bezetter in staat is elk oogen- blik zijn wil met geweld door te zetten, dan aldus verder de Aanwijzingen „zal het plaatselijk bestuur zich aan diens gezag moeten onderwerpen". Als instructie voor de ambtenaren hebben die zeer geheime Aanwijzingen dan, ook op alle punten, waar zij in striid Ikomen met de regelingen en bevelen der bezet tende macht; haar kracht verloren. Misdaad tegenover het eigen volk. JJET is allerminst een geheim, dat de 11 naar Engeland gevloden regeering zich aan deze voorschriften niet houdt. Zij ttacht zelfs herhaaldelijk, uit haar vluchtoord, door middel van de radio op drachten en bevelen aan de achtergela ten ambtenaren en bevolking te geven en schendt daarmede het in het Landoor logsreglement belichaamde Volkenrecht. Wat nog erger is: zij driift dengene, die aan haar inblazingen gehoor geeft, tot handelingen, die strijdig zijn met de hem door het feit der bezetting ten opzichte der nieuwe Overheid opgelegde rechts plichten. Waar het gezag op deze laatste is overgegaan, hebben ambtenaren en bevolking deze. en deze alleen, te ge hoorzamen. Slechts onder erkenning van dezen regel zijn onder de bezetting geor dende toestanden en verhoudingen be staanbaar. Iedereen kan weten, welk lot dengene wacht, die in strijd met dezen regel handelt, en daarom is het bedrijf van hen. die, zelf buiten het bereik.van den bezetter, tusschen dezen en de nem onderworpen bevolking stoken, niet an ders dan een misdaad tegenover 't eigen volk. v De bezettende macht is ook in dit op zicht voor de vroegere regeering in de plaats getreden, dat op haar met de re- geeringsbevoeedheden ook de daaraan onafseheidenltik verbonden verantwoor delijkheid voor den gang van zaken in en voor het wel en wee van het bezette ge bied is oyergegaan. Zij beoordeelt naar eigen inzicht, wat wèl en wat niet noo- dig is. Door artikel 43 van het Land- oorlogsreglement is zij daarbij in het be lang der bevolking aan een zeker mini mum gebonden en moet zij alle maat regelen nemen, die in haar vermogen staan, ten einde voor zooveel mogelijk de openbare orde en het openbare leven te verzekeren. Belangrijk is. dat, wanneer deze laat ste er onder zekere omstandigheden toe moet overgaan om tot herstel of verze kering der openbare orde het politie- standrecht af te kondigen en de daaruit Voortvloeiende maatregelen te nemen, daarmede slechts datgene geschiedt, wat net Landoorlogsreglement uitdrukkelijk «ischt. Openbare orde en openbaar leven, te meer reden is er om wat nader op de beteekenis der geheimzinnige Woorden: openbare orde en openbaar le ven in te gaan. Voor de juristen en militaire deskundi gen, die in 1907 het reglement behandel den, deden zich hierbij geen moeilijkhe den voor. Hun stonden eenerzijds de orde op straat, anderzijds de normale gang z^ken in de ambtelijke diensten en j bureaux, alsmede in het particuliere Bedrijfsleven voor oogen. ««t is in onzen tijd wel anders gewor den! Want hoe was in enkele penne- streken de toestand, waarin Neder land zich in Mei 1940 bevond? Daar waren door oorlog en bezetting vrijwel de geheele overzeesche handel en groote scheepvaart verloren gegaan, en' dat terwijf te voren niet minder dan 1/5 van ons, pl.m. f 5 milliard per jaar be- loopende, nationale inkomen alleen uit de bronnen handel en scheepvaart Vloei de. Daar stonden pl.m. 300.000 man werk loos, aan wier onderhoud in 1939 pl.m. f 123 millioen moest worden ten koste gelegd, naast «f 90 millioen voor algemee ne armenzorg. Daar moest een leger van 250.000 man ontbonden en teruggevoerd worden in een geheel ontwricht bedrijfsleven. Het algemeene prijzenpeil was sinds 1936 langzaam, doch bestendig stijgend. Jaarlijks had Nederland voor de ver zorging van zijn bevolking groote hoe veelheden goederen moeten invoeren en nog in 1939 had men daartoe kunnen be schikken over invoeroverschotten ter waarde van f 160 millioen aan landbouw- en veeteeltvoortbrengselen, en omstreeks 90 millioen aan mijnproducten, van f 36 millioen aan textielgoederen, zoomede van f 230 millioen aan metaalwaren. Vrij wel met één slag vielen deze toevoeren voor de toekomst tiit. Zij. die het destiids nog niet inzagen, moeten 't langzamerhand toch wel hebben leeren begrijpen, dat hier een aleemeene catastrophe voor de deur stond, die zelfs door de binnenlandsche voorraadvorrrn'ng dei- laatste oorlogsjaren de cijfers, die men elkander thans daarover nipegt voor te tooveren, behooren in het rijk der fa bels thuis niet had kunnen worden af gewend. Ware zij ingetreden, het zou met de openbare orde en het openbare leven voorgoed gedaan ziiji geweest, zoo dat alleen al de verzekering daarvan een krachtig ingrijpen in de productie, de consumptie en de distributie onafwijs baar maakte. Naast de hooger aangewezen algemeene verantwoordelijkheid voor den gahg van zaken in het bezette gebied, die op de schouders der bezettende macht komt te rusten, moest een dergelüke practische overweging haar wel noodzaken om. al thans ten aanzien van hpf binnenlandsch bele'd. in de volle breedte op den leeg- gelaten regeeringszetel plaats te nemen. Volkpryteohtelijk kan deze haar niet wor den betwist. Plaats van ambtenaren en burgerij. UORMT de bezettende macht de eene v pool der* uit de bezetting ontstane ver houdingen, zoo maken ambtenaren en burgerij de tegenpool uit. Ook over hun plaats daarin vglt het een en ander op te merken. i Waar door de bezetting bet gezag der wettelijke overheid feitelijk op den bezetter is oveTgegaan. zijn amb tenaren en bevolkinpu door en voor den duur der. bezetting onder een nieuwe overheid komen te staan. Voor hen ontstond daardoor de reehtsnlicht om bij uitsluiting aan de nieuwe over heid te gehoorzamen. Voor de wet binnen het bezette gebied kan slechts als beginsel de erkenning gelden van de naakte en harde feiten, waarin de bevolking moet berusten. Deze staat tegenover een gezag, dat voor baar kracht van wet heeft en zich ook -als zoodanig laat gelden Algemeen wordt door de deskundigen op vol- kenrechteliik "ehied aangenomen, dat de rechtsgevolgen van de maatrege len, welke de bezettende macht, bin nen den kring van haar bevoegdheid heeft genomen, zelfs na de bezetting, moeten worden erkend, waaruit vol et, dat bier wel degeliik van een rechts verhouding sprake is. Dat de ambtenaren 'gedurende den be zettingstijd hun ambt bliiven vervullen, wordt o.a. door mr. J. P. A. Francois (Handboek over het Volkenrecht, blz. 445) als een voor de hand liggend verschijnsel vermeld. Geen wonder, want hun aftre- den zou gelijk staan met het verwekken van een wanorde, waarvoor zij de be volking zooveel en zoolang mogelijk zul len willen sparen. Zoo wilden het ook de Aanwijzingen, die als algemeenen regel vooropstelden, dat personen, deel uitma kend van bestuursorganen van het Rijk. de provinciën, gemeenten, waterschappen en veenpolders, en het bij die organen in dienst zijnde personeel, alsmede het personeel in dienst bij sooor- en tram wegen, ook onder de gewijzigde omstan digheden, hun taak zouden blijven ver vullen. Bezettingsrecht hoven Ned. recht. XT'AN belang is tevens het inzicht, dat v de bezettende macht en haar organen, waar zij de in het land geldende wetten eerbiedigen, daaraan zelf niet zijn onder worpen, en dat zij, ook wanneer zij de wet niet veranderen, bevoegd zijn, krachtens eigen recht aan onder hen staande Nederlandsche ambtenaren op drachten te geven van verdere strek king dan de Nederlandsche wet zou toe laten. Steeds gaat het bezettingsrecht boven het Nederlandsche recht, zoodat in het algemeen tegenover opdrachten of vorderingen, die zich op het eerstge noemde gronden, ieder beroep op -het Nederlandsche recht moet falen. Daar komt bij. dat het bezettingsrecht niet aan bepaalde vormen gebonden is. Het moge zich uiten in een verordening, een besluit van den Rijkscommissaris, een regeling of een aanwijzing van een der Commissarissen-Generaal, een een voudig schriftelijk of mondeling bevel, zijn kracht is steeds dezelfde, én slechts de doelmatigheid beslist over de wijze, waarop het tot ons komt. Aan dit bezettingsrecht leggen overi gens de artt. 46, 47, 50 e.v van het Land oorlogsreglement in den irorm van een aantal verboden, en geboden in het be lang der bevolking, eenige beperking op, waarvan de voornaamste drie hier vol gen: Vooreerst moeten de eer en de rechten van het gezin, het leven der personen en de bijzondere eigendom, alsmede gods dienstige overtuiging en de uitoefening van eerediensten worden ontzien. Het be hoeft wel geen betoog, dat dit niet een terzijdestelling beteekent van de artt. 174 en 177 der Grondwet, die. met de eer biediging van ieders godsdienstige over tuiging en toelating, van de openbare godsdienstoefening als uitgangspunt, ook op dit terrein voor de bescherming der maatschappij en harerleden teeen de overtreding der strafwet en voor de ver zekering der openbare orde en' rust zorg dragen. In de tweede plaats mag geenerlei ge meenschappelijke stra,f, in geld of van anderen aard worden uitgevaardigd te gen de bevolkingen op grond van per soonlijke handelingen, waarvoor zij ir haar geheel niet als hoofdelijk aanspra kelijk kunnen worden beschouwd Dat de uitlegging en toepassing van dit voor schrift, meer dan menig ander, onder den invloed staan van de eischen van oorlogsbedrijf en den oorlogstoestand ligt voor de hand. En ten slotte kunnen requisitiën in na- tura en persoonlijke diensten van de ge meenten of van de bewoners niet wor den geëischt dan ter voorziening in de behoeften van het bezettingsleger, waar bij zii in verhouding moeten staan tot de hulpmiddelen van 't land en van dien aard zijn, dat zij voor de bevolkingen niet de verplichting medebrengen om aan de kriigsverrichtingen tegen haar vader land deel te nemen. UIT HET HOOFDKWARTIER VAN DEN FüHRER, 2 Juni (DNÉ). Het opperbevel van de weermacht maakt bekend: Bij de zware gevechten in Italië, die gisteren vooral in het gebied van Velletri en Valmontone tot de grootste hevigheid zijn opgevoerd, heeft de strijdvaardigheid van onze troepen zich altijd weer weten te handhaven .tegen de numerieke en materieele overmacht van den vij and. Zoo werd daar ook gisteren weer de met geconcentereerde in fanterie- en pantserstrijdkrachten en met ondersteuning Van zeer ster ke luchtstrijdkrachten aanvallende vijand tot staan gebracht. Een in- tusschen afgegrendelde penetratie, die de vijand ten noordoosten van Velletri kon bereiken, kostte .hem uiterst zware bloedige verliezen. In dezen frontsector hebben zich de 65e divisie infanterie onder luitenant- generaal Pfeiffer, de door deelen van de vierde divisie valschermjagers ver sterkte divièie pantsergrenadiers onder generaal-majoor Hecker en een uit een heden van het leger en van de val schermtroepen samengestelde gevechts groep onder luitenant-generaal Greinér, uitmuntend ondersteund door artillerie en door luchtdcelartillerie van de lucht macht, zich bijzonder onderscheiden. Des nachts opereerende slagvlieg tuigen vielen vijandelijke batterijen en colonnes in het gebied van Ar- tena, alsmede de plaats.^ zelf, met bommen en boordwapens 'aan. Aan de noordelijke helling van de Ee- piner bergen hebben onze divisies zich na het afweren van talrijke vijandelijke aanvallen gedistanci- eerd op den noordelijken oever van de rivier De Sacco. In het gebied van Sora werden voor onze nieuwe stellingen alle aanvallen van den vijand afgeslagen. i Lichte Duitsche zeestrijdkrachten brachten voor Livorno een Britsche torpedomotorboot tot zinken en be schadigden een andere boot ernstig. Voor de kust van D^natië brachten zij zes volledig bezette^kustmotorschepen en één tankboot tot zinken. Er werden talrijke gevangenen gemaakt. Felle strijd bij Jassy. Aan het Oostelijke front sloegen sterke Duitsche en Roemeensche troe pen ten noorden van Jassy vrij sterke tegenaanvallen van de Sovjets af en zuiverden eenige penetratieplekken. /Stérke Duitsche en Roemeensche for maties gevechts- en slagvliegtuigen brachten hierbij den vijand zware ver liezen toe aan menschen en materiaal. Aan de rest van het front ontstonden er buiten plaatselijke gevechten in het voorterrein van de Karpathen. geeïi gevechtshandelingen van beteekenis. In den afgeloopen nacht ondernamen formaties sterke Duitsche gevechts vliegtuigen geconcentreerde aanvallen op de spoorwegknooppunten Kasatin en Fastof. In de Finsche Golf is een Sovjet- Briketten Yan stroo. - De. Duitsche techniek is er thans in geslaagd van stroo briketten samen te stellen, zonder dat een bindmiddel wordt toegevoegd. Hierdoor is het mogelijk geworden, stroo als stookmaterlaal voor generators te gebruiken. (C.D.) Doodelijk ongeval bü voetbalwedstrijd. De 26-jarige #BVV-speler W. Lurling uit 's-Hertogenbosch kwam dezer dagen tij dens een bedrijfsvoetbalwedstrijd in botsing met een speler van de tegen partij, waardoor hij ernstige verwondin gen opliep. Hij is thans aan de gevol gen overleden. Russisch bewakingsvaartuig na mijn- treffers gezonken. Bij een aanval door veertig Britsche vliegtuigen op een Duitsch convooi voor de Westkust van Noorwegen, werden door escortevaartuigen en luchtdoelge schut aan boord der koopvaardijschepen 'elf vliegtuigen vernietigd, terwijl twee andere toestellen in brand werden ge schoten. DE TOESTAND AAN HET OOSTELIJKE FRONT. Voorbereidingen voor een grooten strijd. V Het Internationale Informationsburo rneldt over den toestand aan het oos telijke front het volgende: De gevechtspauze, die sedert ver scheidene weken aan het O. front heerscht, is dezer dagen door de Duit sche operatie ten noorden van Jassy onderbroken, daar de Duitsche leiding er waarde aan hechtte om enkele be langrijke heuveistellingen te verkrijgen, waardoor men een goed uitzicht krijgt op de noordelijk daarvan gelegen laag vlakten. Van een groote bolsjewistische activiteit was' echter, afgezien dan van enkele plaatselijke óerlcenningsaanval- len en acties van stoottroepen, aan het geheele O. front niets te bespeuren. De; te intensiever waren de bolsjewisten in de afgeloopen dagen en weken bezig troepen en materiaal te sturen naar de bekende zwaartepunten, die vooral aan den Z. vleugel van het O. fron gezocht moeten worden. Hier wil de Sovjet leiding schijnbaar door een concentri- schen aanval via den Beneden-Dnjestr in westelijke richting en van het ge bied van den middenloop van de Sereth uit in zuidelijke richting den uitersten rechtervleugel van het Duitsch-Roe- meensche front aan het wankelen bren gen. Een andere sterke bolsjewistische strijdgroep, waaraan nog in de afge loopen dagen nieuwe formaties per trein en autotransporten zijn toege voegd, staat gereed in het gebied Tar- nopol-Brody voor een aanval in de richting Lemberg. Zij heeft ongetwijfeld opdracht om in over het algemeen wes telijke richting zoo diep mogelijk door te dringen in het gouvernement-gene raal, terwijl een iets zwakkere strijd groep in het gebied van Kowel in over het algemeen N.W. richting waar schijnlijk in den strijd zal worden ge worpen voor een anaval op het gebied rond Brest-Litowsk. In* den centralen sector van Het O. front zijn geen Sovjet-aanvalskampen in grooten omvang waar te nemen. Daarentegen teekenen zich in het ge bied van Witebsk, bij Pleskau en in het gebied van Narwa duidelijk enkele nieuwe zwaartepunten af Hier hebben de bolsjewisten in de afgeloopen weken talrijke divisies infanterie en gemoto riseerde eenheden samengetrokken. De offensieve plannen op den noordelijken vleugel zijn geheel ondubbelzinnig ge richt op de Oostzee-Staten, waarbij on getwijfeld bepaalde politieke reacties in het geheele Oostzee-gebied verwacht worden. Dit geldt in de eerste plaats vpor Finland, aan welks front in Karelië de' bolsjewisten sedert ver scheidene dagen een bijzonder intensieve activiteit van stoot- en verkennings troepen ontplooien. Men hoopt echtpr in Moskou ongetwijfeld ook op be paalde reacties in Zweden, waar in den jongsten tijd ook de Anglo-Amerikaan- sche diplomatie bijzonder actief is. DE AMERIKAANSCHE TERREUR- AANVALLEN IN DUITSCHLAND. De Duitsche bisschoppen hebben uit talrijke kerkelijke gemeenten, vooral uit landelijke gemeenten, brieven van ge- loovigen ontvangen, waarin een beeld gegeven wordt van de aanvallen door Anglo-Amerikaansche vliegtuigbeman- ningen op kerkbezoekers ondernomen. De bisschoppen van eenige Westduit- sche kerkgemeenten hebben door de priesters dergelijke brieven van den kansel laten voorlezen. Naar uit deze brieven blijkt hebben Amerikaansche vliegers mqgrmalen kapellen, waarin wandelaars voor de kogels bescherming zochten, minutenlang met de boord wapens beschoten. 23 gevallen van aanvallen op in groepen ter kerk gaan de kinderen zijn .ter kennis van het Duitsche Episcopaat gebracht.In voor aanstaande katholieke, kringen is ver nomen, dat deze aanvallen met alle bijzonderheden en met opgave van namen aan het Vaticaan zijn meege deeld. Het Bisschoppelijke Ordinariaat van Berlijn houdt aanteekening van alle aanvallen van Anglo-Amerikaansche vliegers op kerkgangers. De voortdurend toenemende aanvallen hebben ertoe ge leid, dat de bisschoppen besloten heb ben thans ook in landelijke gebieden af te zien van processies en andere kerkelijke plechtigheden in de open lucht. In kerkelijke katholieke kringen néémt men aan, dat het Duitsche Epis^ copaat zich op zijn conferentie zal bezighouden met deze nieuwe methoden van den Anglo-Amerikaanschén lucht oorlog. WIE ZEE HOUDTWINT DE REIS. (J.P.C.) Meldt U voor de Kriegsmarine Indiensttreding bij de Kriegsmarine is mogelijk voor iederen Nederlander tusschen '7 45 jaar. Aanmelding en inlichtingen bij de Marineannahmestelle West, Plompetorengracht 24. Utrecht: alle Hafen- en Ortskommandanturen en de ver schillende H-Meldestellen in Nederland. ROME, 2 Juni pNB). De Paus heeft heden een toespraak gehouden tot de leden van hét college van kar dinalen, die hem bij monde van den deken van het college, hun gelukwen- schen hadden aangebodep ter gelegen heid van 's Pausen naamdag. De Paus begon zijn toespraak met de groote smarten te memoreeren, die door dezen oorlog zijn teweeggebracht. Wat enkele jaren of maanden geleden nog als een onschendbare wet gold wordt thans in strijd met alle geboden van het Christendom met voeten ge treden. In dit verband maakte de Paus speci aal gewag van de steeds herhaalde En- gelsch-Amerikaansche luchtaanvallen op de stad Rome en zeide hij, dat deze volstrekt niet alleen op de omgeving van de Eeuwige Stad gemunt waren geweest. Rome mag echter in geen ge val tot tooneel van den strijd worden. Volkomen onpartijdig zeide de paus met grooten naruk te willen zeggen, dat elkeen die de hand tegen de Equwige Stad waagt op te heffen, zoowel voor het oordeel van de menschheid als ook voor den rechterstoel der goddelijke gerechtigheid zal staan als een moeder moordenaar. Vervolgens herinnerde de Paus aan de zware beproevingen, die ook in vroegere perioden der historie aan de stad Rome niet bespaard zijn gebleven en hij memoreerde de inspanningen, die vroegere pausen zich gegeven heb ben dYn den toen ontstanen nood te lenigen. Geen belegering, geen plunde ring, geen epidemie van vroegere tij den kan echter vergeleken worden met den tegenwoordigen nood der inwo ners van Rome. De Paus gaf de Jioop te kennén, dat aan de wereld een verdere verlenging van dezen oorlog met de daarmede ge paard gaande verscherping der oorlogs methoden bespaard taioge blijven. Hij beëindigde zijn toespraak met den wensch uit te spreken, dat voor de we reld door Gods genade spoedig weer het morgenrood van den vrede zal mo ge schijnen. De mensch kan het niet altijd krijgen, zooals hij het hebben wn. Maar ook als hij het niet kan krij gen, wil hij het toch vaak heb ben. Een kantoorbediende wil een dag vrij zijn, maar juist die dag schikt zijn patroon niet. De bediende past er een mouw aan en meldt zich ziek. Zich ziek houden is e^n bemind en gretig toegepast voorwendsel. Voor menschen, diein werke lijkheid nog nooit ziek geweest zijn. Iemand, die den geesel der ziekte heeft leeren kennen, hetzij bij zich zelf, hetzij bij een geliefd mede- mensch, heeft eens en voor altijd afgeleerd met zijn gezondheid te spotten. Ik moest hieraan denken toen de zer dagen een controleerend ge neesheer van een groote organisatie mij vertelde, dat in bepaalde maan den wanneer de dagen mooi en zonnig plegen te zijn de verschil lende employé's periodiek ziek wor den. Een keer heeft hij zelfs een zóóveelsten boekhouder tegen een anderen zóóveelsten boekhouder hoor en zeggen; „Denk er ofn, dat het volgende week mijn beurt is om een paar dagen ziek te worden!" Wie zijn gezondheid de van God geschonkenparel in ons per soonlijk leven misbruikt, is even karakterloos als degeen, die zijn vrouw beschimpt. Wanneer gij vandaag over drie weken een dag vrij wilt hebben, dien gij normaal niet kunt krijgen, zeg dan liever nu dadelijk al, dat gij op dien dag dringendnaar een begrafenis moet! Dan liegt gè óók, maar dan liegt ge nog grappig. V OVIDIUS. De Persdienst van den Nederland- schen Omroep deelt ons mede, dat in de uitzending „Voorwaarts kameraden", waarin SS.oorlogsverslaggevers berich ten over den strijd aan en den opbouw achter het front, een aantal Nederland sche vrijwilligers groeten zullen doen aan hun familie in Nederland. Aanstaanden Zondag komen devol gende vrijwilligers voor de microfoon: SS-Uscha Liebe, SS-Rottenführèr B'ak- SS-Uscha W. Kooper, SS-Uècha Hens- sens, SS-Uscha Johan de Leeuw, SS- Rottenführer v. d. Molen, SS-Sturm- mann Smulders Jonge jan-, SS-Sturm- matin Boogaard, J. van Gisteren (rang onbekend), SS-Sturmmann v. d. Heide, SS-Uscha Liebe, SS-Robbenführer Bak ker, SS-Sturmmann Schaffer. SS-Uscha De Graaf, SS-Sturmmann Gerrits en SS-Rottenführer Hans Bleyers-Berg. De uitzendingen van deze groeten geschiedt a.s. Zondag 11.1512 uur v.m. via den zender en het draadnet Hil versum I. i EERSTE UITVOERINGEN VAN NEDERLANDSCHE COMPOSITIES. Het door verscheidene dilettanten- muziek- en zangvereenigingen getoonde loffelijke initiatief eerste uitvoeringen van Nederlandsche werken te brengen, is voor het Dept. van Volksvoorlichting en Kunsten aanleiding geweest in den vervolge1 op bijzondere wijze van zijn waardeering voor dit initiatief te doen blijken. Voor iedere Nederlandsche compositie, die voor de eerste maal uitgevoerd wordt, zal, indien het hoofd van de afdeeling muziek van genoemd departement de desbetreffende compo sitie cultureel waardevol acht, een bij zondere vergoeding beschikbaar worden gesteld. Deze vergoeding, welke f25.— tot f 50.— bedraagt, zal voor gelijke deelen aan den. componist en den diri gent worden uitgekeerd. NIEUWE REGEERING IN BULGARIJE Minister-president Böschiloff heeft Donderdag het f atslag van zijn kabinet aangeboden, dat door den regentschaps- raad is aangenomen. De oud-minister Iwan Bagrianof werd door de régenten belast met de vorming van de nieuwe regeering. Deze is inmiddels samen- gesteld. Buitenlandsch overzicht. -kff- Pinksteren is voorbij gegaan. Zonder invasie. Hoewel deze juist door Velén omstreek? Pinksteren verwacht werd. Want om den oorlog over het doode punt heen*J;e brengen, waarop hij zich neg steeds bevindt, zijn operaties noodzakelijk van den omvang der aan gekondigde invasieof is het nood zakelijk dat er van de invasie in 't ge heel niets komt? Kan de invasie nog een kansspel zijh met verrassingen en mogelijkheden? Zoo het uitstel der ope raties (tot midden Juni naar het heet) tot afstel leidt, komt de oorlog jvelis- waar over het doode punt heen, maar dan verandert de politieke situatie ook zoodanig dat het de vraag is of het voor de geallieerden dan nog zin heeft den oorlog voort te zetten. Het ontstaan van zulk een situatie, wat onherroe pelijk volgtx uit het afgelasten der in vasie, beteekent dat de geallieerden hun machteloosheid om den oorlog actief voort te zetten, moeten toegeven. Het wachten is dus nog steeds op een acti veering in de oorlogvoering, waarbij Duitschland nog steeds aan' zijn tegen standers de gelegenheid laat om den eersten stap te zetten. Op het oogenblik verkeert de oorlog nog steeds in het passieve stadium, dat aanbrak bij het intreden van rust aan het oostelijk front. Alleen de in vasie kan hierin verandering brengen. Op geen enkele andere wijze is dit mogelijk, noch door diplomatieke acties, noch door verscherpte luchtaanvallen, noch door den strijd op eenenkelen sector, hoe hevig die ook moge zijn, zooals thans in Italië. Hoogstens zou men hierbij kunnen spreken vaneen oorlog op verkleinde schaal. Uiteraard is dit een beoordeeling in het kader der algeheele oorlogvoering. Want natuurlijk kunnen diplomatieke acties plaatselijk een hevige spanning verwekken. Natuurlijk doet dit niets af aan de beteekenis, welke de lucht aanvallen, waaronder vooral Frankrijk en België juist met Pinksteren hevig te lijden hadden, op zich zelf hebben en. ook wordt hierdoor hfelaas het leed niet verkleind, dat deze misdadige aan vallen op weerlooze burgers, vrouwen en kinderen veroorzaken. En natuur lijk blijft desondanks het oorlogstooneel in Italië onze aandacht ten volle ver dienen. Maar het aspect der algeheele oorlogvoering verandert er niet door. Daarom blijft dit alles toch maar een oorlogvoering op^ verkleinde schaal. De wijze waarop deze oorlog gevoerd wordt. Bezien wij thans de wijze, waarop deze oorlog op verkleinde schaal ge voerd wordt, eens nader. De rede, welke Churchill op 23 Mei voor het Lager huis gehouden heeft, leert ons aller eerst hoe vergankelijk lof en blaam zijn, die den kleinen neutralen van de zijde der groote geallieerden ten deel valt: thans was het Spanje, dat lof, Turkije, dat blaam ontving. Maar niet zoolang geleden nog waren de rollen juist omgekeerd en verheugde Turkije zich in een uitermate vriendelijke be jegening, terwijl Spanje harde woorden moest aanhooren. Vervolgens en dat' is belangrijker doet deze rede ons de vraag stellen: wi£ voert nu eigenlijk den oorlog tegen Duitschland. de geal lieerden of de neutralen? De ophef, die door de geallieerden steeds weer ge> maakt wordt over de positie der neu trale kleine mogendheden en over hun' „moreele" verplichting zich aan de zijde van Duitschlands vijanden te scharen, zou bijna het vermoeden doen rijzen, dat de geallieerden den neutra len ofwel hun neutraliteit benijden, ofwel in de paradoxale meening verkeeren, dat kleine mogendheden wel succes zouden hebben in een oorlog, waarin dat succes aan de groote mogendheden onthouden blijft. De luchtaanvallen op West- Europa. Niet minder paradoxaal zijn de vra gen, die de verscherpte Anglo-Ameri kaansche luchtaanvallen op West- Europa doen rijzen. Zijn deze aanvallen het onmiddellijke voorspel der invasie? Zoo ja, waarom kan er dan op het zelfde oogenblik dat de doodende boih- men op Fransche en Belgische steden vallen, sprake zijn van een uitstel der invasie? Of moet deze luchtterreur als een wanhoopsoffensief worden opgevat, nu veel er reeds op duidt, dat Engeland zelf een slachtoffer dreigt te worden van de zenuwachtige spanning, die het rondom de invasie heeft ontketend? Doch hoe het ook zij, vast staat, dat de geallieerden door deze militair onge motiveerde bombardementen op de burgerbevolking in de bezétte weste lijke gebieden, zichzelf de toch altijd nog belangrijke troef uit handen slaan van de sympathie, welke zij bij belangrijke gedeelten der bevolking in die landen nog bezaten. Op het oogenblik moge van de verandering in de gezindheid jegens de geallieerden, die zich thans onder den indruk der bombardementen overal in West-Europa voltrekt, nog niet -veel te bespeuren zijn, later zal Engeland de gevolgen van- de ellende, die het thans aanricht, nog hevig aan den lijve te voelen krijgen. Voor talloos velen in West-Európa rust thans immers een „vloek op al wat Engelsch is, een vloek, die ook de tijd en ook straks de vrede niet snel zal kunnen uitwisschen. Geen beslissende verandering. Dat de oorlog op verkleinde schaal in het algeheele oorlogsbeeld geen be slissende verandering kan brengen blijkt nergens zoo duidelijk als in Italië. Op den 12en Mei ontbrandde daar op het hoofdfront, dat tusschen Rome en Napels het Apennijnsche schiereiland dwars doorsnijdt het geallieerde offen sief. Het tweede stadium hiervaih leidde tot enkele Duitsche frontverkortingen, in het kader waarvan o.a. het zoo lang durig en taai verdedigde Cassino werd opgegeven, maar verder niet tot langrijke veranderingen. Met dit ge vaar van stagnatie voor oogen gingen de Anglo-Amerikanen op 23 Mei tot den aanval over vanuit het noordelijker geïsoleerd gelegen bruggehoofd van Nettuno en Anzio. dat zwaar met troe pen en materieel was versterkt. Op 24 Mei werd Cisterna, halverwege aan de Via Appia tusschen Rome èn Terracina gelegen, door de geallieerden bezat. Had de Duitsche frontlijn tusschen het bruggehoofd en het hoofdfront reeds sedert eind Januari een uitstulping ver toond, met de beztting van Cisterna en de afsnijding der Via APP*a werd het gevaar voor deze uitstulping afgesneden te worden al te groot en besloot maar schalk Kesselring de kuststrook tus schen Anzio en Terracina op te geven en zijn stellingen naar de" Lepinische bergen, achter de geïnundeerde en on gezonde Pontijnsche kustmoerassen te verlegen. De uitstulping verdween dus en vanuit de kust distancieerend, werd een nieuwe frontsector in de bergen ge vormd, die in het westen aansloot bij het Nettunofront, in het oosten bij het hoofdfront, dat werd vastgelegd op den westelijken oever van de Melfa, een zij rivierje van de Liri. Terwijl er op de hoekpijlers van den nieuwen front- sector Cisterna en Pontecorvo hevig gevochten werd. kon de distan- cieering vanuit de kust naar de bergen ongestoord plaats yinden, ÏVoor de allieerden leverde deze Duitsche front verkorting het tactische voordeel op van een vereeniging van de zuidelijke hoofdfrontlijn met het bruggehoofd; dat dit echter pas 122 dagen na de vor ming van het bruggehoofd geschiedde, gaf het voordeel den wrangen bijsmaak, die nog eens aan het verloop van het slakkengangoffensief bij den zoo totaal mislukten geallieerden stormloop naar Rome herinnerde. Nog aan den verkeerden kant. Met dat al staan bovendien de ge allieerden nog altijd aan den voor hen verkeerden kant van den bergen&ordel ten zuidoosten van Rome: de Albaan- sche bergen, de Lepinische bergen en de Monte Cairo, terwijl de Duitschers het achter die bergen Noord-zuid loo- pende Liridal en het west-oost loopende Saccodal bezet houden. De geallieerden moeten thans pogen, met de om malaria en muskieten beruchte Pontijnsche moe rassen in den rug den toegang tot deze dalen te forceeren. Dit is dan de 3de phase van het -offensief, waarvan de lste bestond uit' den aanval op het hoofdfront en de 2e uit den aanval vanuit het bruggehoofd. Zoo bezien, blijkt met deze 3e phase het eigenlijke offensief eerst' recht te beginnen; al wat er aan voorafging was voorberei ding. Hier stuiten de geallieerden ech ter overal op sterke Duitsche verdedi gingslinies, in de eerste plaats tusschen de Albaansche bergen en de kust, waar een vlakte van 20 km. wel voor aan vallen geschikt is, maar waar een ge allieerde als verkenning bedoelde lan dingspoging reeds werd afgeslagen; dan bij Velletri en Valmontone tusschen de Albaansche en Lepinische bergen en ten slotte bij Ceprano in het Liridal. Na tuurlijk zijn geallieerde penetraties tus schen deze stellingen steeds mogelijk, met name in de Lepinische befgen, maar zoolang de Duitsche verbindingswegen, d.w.z. de groote rivierdalen niet kun nen worden afgesneden, beteekenen deze weinig. Moet men dezen strijd nu opvatten als een strijd rechtstreeks om het bezit van Rome? Geenszins, want dé door de natuur gewezen aanvalsrichtingen, met name naar Valmontone, wijzen in noor delijke richting aan Rome voorbij, ter wijl bovendien de bergcomplexen, die de Eeuwige Stad beschermen, vast in Duitsche hand zijn. Hoe betrekkelijk dus van beteekenis voor het verloop van den oorlog, verdient deze strijd in Italië toch den naam van het militaire wonder van deze eeuw. indien men in aanmerking neemt met hoe weinig troe pen veldmaarschalk Kesselring dezen aflpewgtjfld vqert

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Dagblad voor Noord-Holland: Alkmaarsche editie | 1944 | | pagina 1