T f NOORD-HOLLAND jr-f-i 1' Weerbare mannen I Nieuwe Duitse successen in Hongarije Geldige bonnen 147e JAARGANG No. 11 DAGBLAD VOOR Zaterdag 27 Jan. 1945 Spoorweg mannen door te rijden redt U hongerend Nederland In Nederland levendige activiteit van stoottroepen Hevige strijd om Heinsberg Koning Faroek als Mekka- ganger Berlijn over aanstaande conferentie van Drie j#* hoofdredacteur h. m. c. schroder. Tijdelijke redactiebureaux N.v. „de arbeiders pers" hekelveld 15, amsterdam-c. tel. 38811, toestel 58. Uitgave Dagblad voor Noord-Holland N.V. Alkmaar Voordam C 9. Bureaux te Alkmaar, Den Helder, Schagen, Hoorn, Beverwijk, Koog a.d. Zaan. Losse nummers 7 cent. Ia zijn voor de radio gehouden rede heeft de Rijkscommissaris onder meer gesproken over de actiè voor ae arbeids inzet. Na allereerst een uiteenzetting te hebben gegeven waarom de Duitse over heid tot deze actie moest overgaan (men zie ons blad van 9 Januari j.l.t waaroij di. Seyss-Inquart alle redenen opsomde, die aan deze arbeidsinzet ten grondslag liggen), merkte de Rijksminister o.m. op, dat Als gevolg daarvan mag zich toch nie mand in Nederland verwonderen, waaneer de bezettende macht streeft, de hierbij in aap.mêrkuis 'Komende weerbare mannen uit dé gebieden, die misschien 111 het oorlogsgebeuren betrokken kunnen wor den, weg te voeren. Dat dit langs de weg van een tewerk stelling geschiedt, is eveneens volkenrech telijk te verantwoorden, want de inwoners van een bezet gebied kunnen voor alle werk zaamheden gebruikt worden, die geen rechtstreekse oorlogshandelingen vormen. Dit onderscheid tussen indirecte en recht streekse oorlogshandelingen, dat een zo danig gebruik volkenrechtelijk gerechtvaar digd doet schijnen, is overigens van de Engelsen afkomstig. De tewerkstelling heeft echter voor de op deze wijze uit delen van het Nederlandse gebied weggehaalde man nen in zoverre een voordeel, dat het ge bruiken voor de tewerkstel!iing den daar voor getroffenen een zekere persoonlijke vrijheid van beweging in het nieuwe ar beidsgebied en hun gezinsleden sociale voordelen biedt. Wat verlangen wij van de Nederlanders? Dat de 1740-jarige weerbaren, d.w.z. de in het volle bezit van hun krachten zijnde mannen, werken en wel onder voorwaarden, die thans in het Duitse Rijk meer of min der zonder onderscheid voor alle Duitsers bestaan. Nu zult ge wijzen op bijzonderheden bij de uitvoering van deze maatregelen. Gij kunt gerust van ons verwachten, dat ons de wijze van deze uitvoering geenszins wel kom is, integendeel, zij drukt ons. Het is ongetwijfeld niet gemakkelijk maatregelen uit te voeren, zoals zij bij het vervoer af en toe zich openbaren, b.v. het vervoer dei- arbeidskrachten in meer of minder volge stopte vaartuigen, waarbij de mannen bij een transport soms urenlang in deze toe stand moesten blijven. De bijzondere moeilijkheden vloeien dan ook niet voort uit het plan, de hier in aanmerking komende personen voor een tewerkstelling te gebruiken, want hetzelf de geschiedt in nog grotere mate sedert jaren in het Duitse Rijk, doch uit het feit, dat ae Nederlanders zich tegen het uitvoe ren van deze maatregelen verzetten Hier door ontstaat de noodzakelijkheid van een bijzondere geheimhouding en deze maakt weder een passende voorbereiding en voor zorg onmogelijk. Hierdoor ontstaat de nood zakelijkheid van de snelste uitvoering en het snelste wegvoeren en hierdoor ontstaan wederom al die moeilijkheden, die voort vloeien uit de overbelasting van de ter be schikking staande transportmiddelen. Had den wij geen rekening te houden met deze tegenwerking, dan konden wij delen der op geroepen mannen op bepaalde tijden bij eenbrengen en ze met alle passende voor bereidingen op transport stellen. En wie twijfelt er aan, of moeilijkheden b.v. bij het bestuur, die, ofschoon de nodige vrij stellingen in vitale bedrijven in voldoende mate gegeven worden, door het wegvoeren der jongere lichtingen wellicht nu en dan ontstaan, door het improvisatietalent der Nederlanders betrekkelijk gemakkelijk ge compenseerd zouden worden, wanneer zij, de noodtoestand erkennende, de handen uit de mouwen zouden steken? Tot zover de Rijkscommissaris. De actie voor de aiheidsinzet is inmid dels op gang gekomen en tal van weer bare mannen verlaten ons land om in Duitsland te werk gesteld te worden. Merk waardig is echter, dat het percentage handarbeiders onder deze weerbare man nen verre dat van de hoofdarbeiders over treft. Of om duidelijker te zijn, elke razzia brengt dagelijks honderden mannen te saam, doch slechts enkelen daarvan be horen tot de z.g. intellectuelen, d.w.z. de niet handarbeiders. Het gros wordt ge vormd door den handarbeider. En hiertegen is het, dat wij met kracht protesteren. Elk weldenkend mens zal kunnen, neen, moeten inzien, dat de Duitse overheid met deze arbeidsinzet zich terecht van tevoren dékt tegen een niet denkbeeldig gevaar, hetgeen volkenrechtelijk ook volkomen ver antwoord is. Maar het gaat echter niet aan, dat de Nederlandse arbeider en zijn gezin alleen de zwaarte van deze maat regel moet dragen, want niet enkel de Nederlandse arbeiders, doch ook de Neder landse intellectuelen, de gegoede midden stand, de kapitaalkrachtige werkers en de kapitaalkrachtige nietsnutters tellen in hun rijen vele weerbare mannen, die even eens onder de huidige maatregelen behoren te vallen en krachtens de primarie be- d o e 1 i n g dier maatregelen, n.l. het neutraliseren der weerbare mannen juist Uit het HOOFDKWARTIER VAN DEN FUHRER maakt het opperbevel van de weermacht op 25 Januari bekend: In Hongarije zijn onze aanvaisfor- maties tussen het Velencze-meer en de Donau door sterke vijandelijke gren dels van pantserafweergeschu'i gebro ken en tot voorbij de Vali-sector door gedrongen. Duitse en Hongaarse for maties trokken aanvallend op door het westelijke deel van het Vertesgebergte en namen het industriegebied van Alsoegalla en Felsoegalla in. Nachte lijke aanvallen van de bolsjewieken op het westelijke deel van Boedapest ble ven zonder resultaat. Posen in Duitse handen In de slag tussen de Karpathen en de Weichsel heeft de hardnekkige tegenstand van onze troepen den vijand zware ver liezen gekost. Alleen binnen het bestek van één legergroep werden volgens onvolledige berichten tussen 12 en 23 Januari door troepen van het leger, luchtdoelartillerie en vliegende formaties van de luchtmacht 1356 tanks vernietigd. Ten zuiden van de Weichsel en aan de randen van het Opper- Silezische industriegebied werden sterke, door slagvliegers ondersteunde, aanvaren van de bolsjewieken bloedig afgeslagen of opgevangen. Tussen Gleiwitz en Brieg pro beert de vijand de Oder over te steken. Het gelukte hem, na zware gevechten, Oppeln in te nemen. De overzetpogingen over de rivier werden echter in hoofdzaak in een tegenaanval uiteengeslagen. Om enkele inmiddels ingekrompen bruggen hoofden wordt nog gestreden. Van het Zuidoosten uit zijn vijandelijke aanvals- spitsen Breslau dichter genaderd. Ten oosten van de stad zijn alle aanvallen van den vijand mislukt. Een bij Steinau over de Oder gezette Sowjetrussische gevechts- en in de eerste plaats er onder moeten vallen. Natuurlijk gaat het deze categorie men sen door de betere omstandigheden waarin zij verkeren, makkelijker af zich schuil te houden dan den doorsnee arbeider, doch 't zou een aanfluiting zijn van elk rechts gevoel, als deze lieden daardoor de maat regelen, die de Duitse autoriteiten nemen, blijvend zouden kunnen ontduiken. et is tooh zo, dat vandaag de dag de met weinig aardse goederen bedeelde mens er op uittrekt, ver van honk, om zichzelf en zijn gezin aan eten te helpen. De met meer aardse goederen bedeelden laten het voor zich en hun gezinnen halen op die enkele uitzonderingen na, die de regel be vestigen. En het zijn juist deze trekkers om den brode, waaronder vele weerbare mannen, die bij de razzia's in dorp en stad op de onverwachtste momenten zich plotseling tegenover de feiten van de dag geplaatst zien en, om het eens zeer populair te zeg gen, dan „de sigaar zijn". Persoonlijk heb ik enige tijd temidden van deze argeloze opgepikten verkeerd en gij kunt er van verzekerd zijn, dat wij het met z'n allen volkomen met den Rijkscom missaris eens zijn, daar, waar hij in z'n rede zegt, dat hem de wijze van uitvoeren van de betrokken maatregel geenszins wel kom is, integendeel hem drukt. Doch wat ons opgepikten het meest drukte, waren niet de min of meer onpret tige dingen, die aan een dergelijk gebeuren kleven, doch het feit, dat slechts een be paalde categorie weerbare mannen de las ten dragen van de lusten der Nederlandse emigrantenlriiek en deze lasten niet op de schouders van alle weerbare mannen die gemist kunnen worden terecht komen. Dit bleek ook duidelijk uit de gesprek ken. Zelfs een intellectuele anti-man, mede firmant van een bekend bedrijf, merkte schuchter op, „dat er zo weinig nette men sen onder ons gezelschap waren". Op mijji min of meer verbaasd kijken verduidelijkte hij zijn gezegde met de woorden: „Ik be doel, dat 't bijna allemaal ai-beiders zijn, die gepakt zijn." Wij brengen dit verschijnsel onder de aandacht der autoriteiten, niet omdat wij zo verheugd zijn over de genomen maat regel en niet omdat wij het zo ontzettend prettig vinden, dat onze mannelijke volks genoten naar Duitsland worden gebracht, doch omdat wij van mening zijn, dat de betekenis van weerbare mannen maar voor één uitleg vatbaar is en betrekking heeft op allen en niet op een deel. SCFR. Sjoebasjitsj en Tito Volgens de „Daily Telegraph" treffen de leden der door koning Peter afgezette regering-Sjoebasjitsj voorbereidingen om naar Belgrado te reizen om daar de over eenkomst met Tito zonder toestemming van den Koning uit te voeren. groep met 30 tanks werd, na het stuk schieten van 24 gevechtswagens, verdreven. Posen en Thcrn werden, in weerwil van sterke bolsjewistische aanvallen, behouden. In Bromberg woeden hevige straatge vechten. In Oost-Pruisen probeert de vijand zijn penetratie in de richting van Elbir.g naar de flanken uit te breiden. Hier zijn verbitterde gevechten aan de gang. Ten oosten daarvan werd ons verdedigings front naar de Masurische meren tussen Ortelsburg, Loetzen en Angerburg terug genomen en versterkt. Tussen Allenburg en het Koerische Haf hebben onae dap pere divisies herhaalde vijandelijke doorbraakpogingen verijdeld. Het front in Koerland Aan het front in Koerland zette de vijand na het aanvoeren van nieuwe strijdkrachten zijn sterke, door tanks ondersteunde aanvallen, wederom met het zwaartepunt ten zuidoosten van Libau voort. Zij werden in hoofdzaak afgesla gen, enige penetraties werden afgegren deld. In deze zware afweergeveehten wer den 52 tanks stukgeschoten. Slagvliegers mengden zich op de zwaartepunten van de winterslag in de gevechten te land. Zij stelden alleen in het gebied van de Oder 24 tanks buiten gevecht en vernietigden 360 motorvoertuigen, alsmede talrijke stukken geschut. Activiteit in Nederland In Nederland was de activiteit van stoottroepen aan weerszijden de laat ste tijd bijzonder levendig. In het Roerbruggenhoofd ten zuidoosten van Roermond wordt hevig gevochten om Heinsberg. Aan het front tussen Elsenbom en de Sauer ondernamen de Amerikanen sterke aanvallen, vooral ten oostg van Houffa- lize, waar zij slaagden een viij kleine penetratie te bereiken. In het gebied van Vianüen bleven zij in ons afweervuur steken. Ten zuiden van Reichshofen in de Elzas hebben onze troepen in de aanval een bruggenhoofd over de Moder ge vormd en tegenaanvallen die de vijand tot 18 maal toe herhaalde, bloedig afge slagen. Ten zuidoosten van Rappoltswei- ler duren de op- en neergaande plaatse lijke gevechten voort. De tot de ooste lijke oever van de lil doorgedrongen vijand werd weer verdreven en verloor daarbij 16 tanks en 2 gepantserde v er kenningswagens. De uit Mülhausen aan vallende vijand kon slechts enige geringe penetraties bereiken. De Anglo-Amerikaanse activiteit in de lucht beperkte zich gisteren overdag tot aanvallen met jachtvliegtuigen, vooral in het westelijke rijksgebied. Groot-Londen lag ook gisteren onder onze lange-afstandsbeschaeting." Hevige gevechten in Gleiwitz Terwijl elders in de verdeöigingsring van het Opper-Silezische industriegebied alle Sowjetrussische aanvallen met zeer zware verliezen voor den aanvaller ineen stortten, is de toestand in het noorden van het industriegebied gisteren verscherpt. Aan een grote bolsjewistische gevechts groep is het n.l. gelukt, tot het noordelijke deel van Gleiwitz door te stoten, waar hevige gevechten om de huizen zijn ont- brand. In tegenaanvallen werd: het groot ste deel van deze doorgedrongen gevechts groep vernietigd. In Koerland zijn de bolsjewieken, na krachtige artillerievoorbereiding over een breed front, met zwaartepunt zuidoostelijk van Libau, alsmede ten zuiden van Frauenburg en ten noordwesten van Dob- len, met talrijke divisies infanterie en tankformaties tot de aanval overgegaan. De Duitse troepen hebben alle aanvallen afgeslagen en alleen op d'e eerste dag van de slag 101 Sowjetrussische strijdwagens vernietigd. In het westelijke deel van de provincies Oost-Pruisen drongen sterke Sowjetrus sische strijdkrachten verder naar het noor den en konden oprukken' tot het gebied tussen Mohrungen en Elbing, waar een buitengewoon verbitterde strijd aan de gang is. In het oostelijke deel der provin cie hebben de Duitse troepen zich naar de Masoerische meren gedistancieerd. Na fel le straatgevechten werd Intérburg prijsge geven. Pogingen der bolsjewieken, de Pre- gel over te steken, werden verijdeld. In een kort bericht uit Londen wordt medegedeeld, dat koning Faroek van Egypte eerlang een bezoek zal brengen aan Saoedië-Arabië. De koning, zoo zegt het bericht, „zal zijn volgende Vrijdags gebed in Medina verrichten". Dit bericht vormt de grote sensatie niet alleen in de Arabische, doch in de gehele Mohammedaanse wereld. Behalve haar godsdienstige betekenis krijgt deze Hed- sjas-reis van den Egyptischen koning een politieke zin door zijn ontmoeting met koning Ibn Saoed van Saoedië-Arabië. (Plaatselijke wijzigingen voorbehouden) Voor de provincie Noord-Holland zijn de volgende bonnen aangewezen: Brood: 306, 307 4 rants, brood; A 351 2 rants, brood of bloem; B 351 3 rants, brood of bloem of 250 gr. kindermeel of voedings suiker. (Geldig tot en met 10 Februari.) Aardappelen: *305 één kilo aardappelen. (Geldig tot en met 3 Februari.) Geldig of verlengd tot en met 3 Februari: 302 100 gr. kaas; E 01 (inlegvel) 1041. melk; D01 (inlegvel)'600 gr. taptemelkpoeder of 6 1. taptemelk; C 01 (inlegvel) 200 gr. taptemelkpoeder of 2 1. taptemelk; 278, R 02 360 gr. of 4 dl. spijsolie; *R 04 125 gr. boter; *R05 250 gr. suiker; 257 624 gr. kof- fiesurrogaat; 258 1 rants, vervangsmidde- len; 45 tabak 45 gr. scheerz. (tot 12 Mei); 222 24 rants, vleeswaren; 235, 241 Ij rants, vlees; 247 lj rants, vlees (voor Amsterdam vleeswaren of kaas)256 lj rants, vlees (voor Amsterdam 125 gr. havermout) *244, 248, 255, 300 1 kg. aardappelen; *243 250 gr. peulvruchten; 294, R 13 90 gr. of 1 dl. spijsolie; 206, R 26 150 gr. versnaperin gen of boterhamstrooiselR 03 300 gr kin- dérdrankpoeder; tot 17 Februari: 227, 226, R 29, R 07, C 402 (inlegvel) 1 rents, ren- heidstoiletzeep; C 412 (inlegvel) zeepverv. wasmiddelen of waspoeder; 259 2 rants, eenheidstoiletzeep, zeepverv. wasmiddelen of waspoeder. De met een gemerkte nummers zijn bonnen, welke reeds vóór een daarvoor be paalde datum bij de winkeliers zijn inge- levei-d Nieuwe aardappelenbon In de week van 4 t.m. 10 Februari zul len de bonnen 308 recht geven op het kopen van 1 kg. aardappeien. Deze bon nen moeten, voorzoverre niet van de Cen trale Keuken gebruik zal worden gemaakt, vóór Donderdag. 1 Februari a.s. worden ingeleverd bij den aardappelhandelaar, desverlangd tegen ontvangstbewijs In Berlijnse politieke kringen acht men op grond van ontvangen inlichtingen een deelneming van De Gaulle aan de a.s. ontmoeting tussen Stalin, Churchill en Roosevelt onwaarschijnlijk. Men brengt ook het intussen gemelde aftreden van den Gaullistischen minister van Buiten landse Zaken, Bidault, in verband. Dat de conferentie vlak voor de deur staat, zou men in Berlijn willen opmaken uit het feit, dat de per-sberichten in En geland en de Ver. Staten weer door de censuur teruggehoud enworden. De vraag, waar de conferentie zal worden gehouden, dus Moskou, Teheran of zelfs Londen, wordt in Berlijnse politieke kringen on beantwoord gelaten. Als politiek buitengewoon interessant en belangrijk wordt in verband met de a.s. conferentie melding gemaakt van het feit, dat het oorspronkelijke Anglo-Ame rikaanse petroleumpact thans overeen komstig de wensen van de Amerikaanse petroïeumconcems, doch ook overeenkom stig de wensen van Moskou veranderd is en wel in dier voege, dat de Sowjet-Unie voortaan haar deel zal krijgen van de petroleumproductie der wereld. Naar het „Interinf-Bureau" uit Genève meldt, wordt het raden en gissen over de plaats waar de conferentie gehouden zal worden in diplomatieke kringen op het Iberische schiereiland voortgezet. Van En gelse zijde in Lissabon wordt de opvat ting tegengesproken, zo meldt Reuter.dat Moskou reeds definitief als plaats van bij eenkomst gekozen zou zijn. Afgezien van psychologische en prestige-redenen, als gevolg waarvan de Engelsen en Amerika nen deze keer aan een andere plaats de voorkeur zouden geven, schijnen bepaal de herinneringen aan hun jongste ver blijf in de Sowjet-Russische hoofdstad een woordje mee te spreken bij hun antipa thie tegen Moskou. In ieder geval laten Britse diplomaten doorschemeren, dat bij de overvloed van netelige problemen, die op de agenda staan, de gedachtewisseling tussen de Engelse en Amerikaanse diplo maten zeer uitgebreid zal zijn. Een onge dwongen bespreking is echter in verband met de Sowjet-contrölemogelijkheden vooral in dit jaargetij nu de grimmige koude volkomen ongestoorde besprekin gen buiten de vertrekken, die den Engel sen en Amerikanen ter beschikking staan, alleen met zeer veel moeite te improvi seren. Het onbehaaglijke gevoel, dat iedere stap door de Sowjets gecontroleerd, resp. gehoord kan worden, is, naar men in dezelfde Britse kringen meent, een niet onbelangrijke factor bij de keuze van de plaats, waar Churchill, Roosevelt en hun gevolg Stalin en zijn staf willen ontmoe- ten. Nieuwe Japanse successen De Japanse luchtmacht heeft in de wateren oostelijk van Formosa in de strijd met een vijnadelijk eskader vier oorlogsschep" - aaronder een slagschip, zwaar beschadigd.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Dagblad voor Noord-Holland: Alkmaarsche editie | 1945 | | pagina 1