NOORD-HOLLAND Breslau verdedigt zich hardnekkig Hoe elke nieuwe idee zich aankondigt Onaantastbare grondwaarden van het bestaan Het hooglied van de arbeid zal in den nieuwen mens oprijzen De gevechten om de Zwavel-eilanden Interview met Sven Hedin Cultuurmonumenten In Weimar vernield Canadezen zetten hun offensief bij Gogh voort Wezel, Wenen, Graz en Erfurt gebombardeerd Duizend vliegtuigen boven Japan Tsjernjakowski gesneuveld hoofdredacteur - h. m. c. schroder. Tijdelijke redactieburcaux n.v „de arbeiders pers" hekelveld 15, amsterdam-c. tel. 38811. toestel 58. DONDERDAG 22 FEBR. '45 |j A(;BLAI) VOOR 147e JAARGANS No. 22 Uitgave Dagblad voor Noord- "Tolland N.V. Alkmaar Voordam C 9. Bureaux te Alkmaar, Den Helder, Sehagen, Hoorn, Beverwijk, Koog a.d. Zaan. Losse nummers 7 cent. „Men vraagt ons: aldus de „N.R.Ct." maar hoe ziet uw socialistische gemeen schap er nu in de practijk uit? Een vraag, welke nauwelijks beantwoord kan worden op een wijze, dat de steller er door wordt bevredigd. Het is een vraag naar stellig heid,. houvast. Het is een vraag naar het volgroeide. Maar dé socialistische gemeen schap is voorlopig nog een wijd woord, dat zo wijd is, omdat het vol moet groeien uit wat nog slechts in beginsel kan worden aangeduid. Het is ook geen tijd meer om in theoretische bespiegelingen op deze ont wikkelingen vooruit te lopen. Alles wel be schouwd, zijn wij reeds aan de verwezen lijking toe. Niet aan de verwezenlijking van plannen of programma's, maar aan de verwezenlijking uit noodzaak, uit nood. Fraai of veelbelovend ziet dat er voor lopig niet uit. Wat wij er van zien is verval en ineenstorting Het verval, de ineenstorting zouden niet meer dan verval en ineenstorting* zijn, wanneer daarbinnen en daarbenee niet" reeds een drift werkte en een richting ge wezen werd, welke als een opstevende Macht, een kracht tot bouwen de bouwval overwint. In de tijd en zijn ondergang werkt zich een ieder naar boven en naar buiten, die de mensheid met een nieuw ge loof en een nieuwe hoop bezielt. Maar het is toch ook weer zo, dat de vernietiging, waarmede deze tijd zichzelve treft, de idee, die in de tijd werkt, behulpzaam is om tot zichzelf te komen en niet zo maar, als idee, maar in "het bewustzijn van de nieuwe mensen, die haar tot verwezenlijking moe ten brengen. - 41 Een utopie Het is een utopie, dat een nieuw idee wereld en mensheid aanwaait zoals zij zijn, dat wereld en mensheid, zoals zij zijn, de nieuwe idee aannemen en daardoor om zo te zeggen vanzelf anders worden. Elke niéuwe idee kondigt zich aan in het uit eenvallen van de maatschappij, zoals zij is. Deze ervaring is soms in het wapen- ver keerd, dat de nieuwe idee zich smeedt om' zich een doorgang te banen. Zij stelde de vernietiging van het aanwezige bestel tot voorwaarde van haar verwezenlijking. Vele waarden van het bestaande zijn echter, ook wanneer het aan zijn verkering in een wordende nieuwe gemeenschap toe is, zo levend, dat zulk een poging om hun sa menhang met geweld te verbreken, niet zonder zware reacties blijft. Actie en re actie hebben de periode tussen de beide wereldoorlogen gevuld. Edoch, thans is het de vraag niet meer of het socialisme zich al of niet ten koste van de waarden van het bestaande zijn .weg zal banen. Het is de vraag niet meer of net zijn weg vinden zal, omdat het de enige weg van lijfsbehoud en maat schappelijke redding is. Het is ook niet meer de vraag of de bestaande samen hangen voor zijn verwezenlijking moeten worden uiteengeslagen dan wel of het met de waarden van «het bestaande-kan worden verrijkt. Het is zo, dat zowel de materiële waarden als de geestelijke samenhangen, welke het bestel van de maatschappij van gister bepaalden, in een mate vernietigd zijn en nog steeds vernietigd worden, als men zich nimmer had kunnen voorstellen. Grondwaarden Er is niet veel meer over, terwille van het behoud waarvan wij de weg in de toekomst liever zus dan zo zullen kiezen. Er zijn grondvoorwaarden van het be staan, die tot op zekere hoogte onaan tastbaar zijn: de aardrijkskundige lig ging, de geologische gesteldheid, de na tuurlijke rijkdommen, waarvan de volke ren zich naar de mate van hun aard en bekwaamheid kunnen blijven bedienen. Maar van de verdeeldheid van het bezit zal een vergaande vereffening nodig zijn om in naarstige arbeid de maatschappij te herstellen en dezé vereffening van het bezit, deze nadruk op de arbeid beteke nen, dat het ook een nieuwe maatschap^ pij zal zijn, waarin zij wordt hersteld. Zij zal te meer nieuw zijn, omdat het nieuwe mensen zijn, die haar zullen herstellen. Er hoeft niet om nieuwe mensen te worden geroepen. Zij zullen ook zonder dat komen, zij zijn er. Een van de Het "Japanse hoofdkwartier heeft de Volgende afweersuccessen der Japanse ver dedigers bekend gemaakt na twee dagen der landingsgevechtert omde Zwa'vél- eilanden van~de Bonin-groep. Tot zinkëh werden gebracht een slagschip, drie krui sers, drie schepen van'ontaekend type, twee mijnvegers. Beschadigd werd een kruiser. machtigste slagen, welke de maatschap pij ill de bestaande vorm in deze oor logsjaren is toegebracht, is" de omwente ling in de menselijke verhoudingen. Niet alleen de soldaten zijn uit hun werk ge haald, ook de arbeid is telkens opnieuw ingedeeld; Mannen en vrouwen zijn voor verantwoordelijkheden gesteld, waaraan zij vroeger nimmer toegekomen zouden zijn; er is geen voorrecht, dat niet door het recht van den kundigste is aange rand. De mensen zullen straks niet een voudig terugkeren naar de plaatsen, van waar zij gekomen zijn. Zij zullen zich verheffen op hetgeen zij intussen bewe zen hebben te kunnen en te zijn. Zij zijn nieuwe mensen. Zij zijn vernieuwd door hun arbeid en de vernieuwing door de arbeid zullen zij maken tot het evangelie van de nieuwe maatschappij. Zij zullen bouwen uit wat zij zijn, met wat zij zijn, tot wat zij zijn: een hooglied van de arbeid zal uit hen oprijzen en het zai de wereld en de mensheid, de nieuwe maatschappij nieuwe harmoniën af dwingen, met de dwang van het nood zakelijke. Is dit alles bij elkaar toch nog een armoedig antwoord op de vraag hoe de socialistische gemeenschap er In de prac tijk zal uitzien? Wij. geloven, dat dit ant woord deze enige rijkdom in zich heeft: dat de grondslag van deze socialistische maatschappij hecht en onomstotelijk is, hecht en onomstotelijk ligt in de dingen en de mensen. Wie dit zo ziet, maakt zich over de uiteindelijke vorm niet zijn eerste zorg. In de geboden noodzaak ligt een vormbeginsel van zulk een kracht, dat wij ons rustig kunnen overgéven aan de beleving hoe het groeit, ook al voor zien zij niet in de bijzonderheden, hoe het volgroeide er zal uitzien. Rechtzinnig heid is zwakheid. Onze kracht moet zijn, dat wij. steeds gereed staan om de dingen in de vervaarlijkheid van hun groei te verstaan en te blijven verstaan. Dan blij ven zij in ons begrip de - ontwikkeling voor; niet wanneer wij te ver vooruit willende zien, gevaar lopen de felle kracht van het vormbeginsel te willen dwingen en verwringen naar voorstellin gen, die van onze menselijke ontoerei kendheid zijn, En dit toch altijd tever geefs." Naar aanleiding van de aanstaande tachtigste verjaardag van Sven Hedin publiceert Dagens Nyheter- een interview met hem, waarin hij, behalve over zijn wetenschappelijke werk, ook sprakover de huidige militaire en politieke situatie. Wanneer men thans dé plannen, bekijkt, die op de conferentie op de Krim zijn opgesteld, krijgt men zonder meer de in druk, zo zeide Sven Hedin, dat het plan bestaat tot een. vredesdictaat, dat tien maal erger is dan Versailles en dat een derde wereldoorlog onvermijdelijk maakt. Een volk van tachtig millioen met zo'n nationale trots en zo'n intelligentie als het Duitse kan niet tot slavernij gebracht worden. Dit zou een haat kweken, die eens lichterlaaie zou móeten uitslaan. Daarbij moet opgemerkt worden, zo ging hij voort, dat de Duitsers Frankrijk noch Engeland gehaat hebben. Hitler zelf heeft hem, Sven Hedin; dit persoonlijk ver scheidene malen verzekerd. Dat het Zweedse volk zo blind is het vreselijke gevaar uit het oosten niet te zien, is meer dan treurig. Toekomstige geslachten in Zweden zullen" niet kunnen begrijpen dat dit land aan de verkeerde kant stend. Het kan niet in het belang zijn van Zweden, dat Duitsland wordt overwonnen. Ten aanzien van zijn werk deelde Sven Hedin mede, dat hij op het ogenblik werkt aan een omvangrijk boek over de wetenschappelijke resultaten van zijn expeditie naar Centraal Azië in 1927'35. Bovendien is hij voornemens zijn eigen biographie te schrijven. Bij de jongste terreuraanval op Weimar werden onvervangbare cultuurmonumen ten vernield. Het meest waardevolle daarvan is het woon- en sterfhuis van Goethe aan het Frauenplan, welk huis aan Anglo-Amerikaanse bommen ten offer viel. Evenals Goethes geboortehuis uan de Frankfurter Hirschgraben. Verder werd te Weimar de bekende Herderkirche met het graf van den dich ter geheel verwoest, evenzo het national- theater, het Wittumspaleis en het stad huis, dat uit de middeleeuwen dateert, be schadigd werden het Schillerhuis en het Cranachhu's, het woonhuis van Cranach Sr., den schilder van Maarten Luther. Hoofdkwartier van den Führer, 20 Febr. Het opperbevel van dé weermacht maakt bekend: Onze aanval op het bruggenhoofd aan de Gran maakte ook gisteren goede vorderingen. Hardnekkige doorbraakpo gingen der bolsjewieken aan de weg oos telijk van Altsohl mislukten. In de strijdgebieden Schwarzwasser en Ratib-or en bezuiden Breslau vielen de Sow jetrussen na onze afweer successen der laatste dagen slechts met vrij zwakke strijdkrachten- aan. Zij wer den overal afgeslagen. De bezetting van van Breslau sloeg vijandelijke aanval len aan het zuidwestelijke en oostelijke front af. In het verloop van de felle strijd in het gebied Lauban, Sorau, Gu- b e n, kon de vijand in enkele sectoren terrein winnen. Tussen Pyritz en Kal lies in Z u i d-P ommeren werden de aan vallende bolsjewieken" in wisselvallige ge vechten verdreven en 26 vijandelijke tanks vernietigd. Onze troepen bieden den op de Tuchelerheide en ten westen van de Weichsel naar het noor den opdringenden vijand verbitterde tegenstand. De bezetting van Grau- d e n z sloeg hevige aanvallen af. In de afweerslag om Oostpruisen -behaalden onze dappere divisies op den met sterke strijdkrachten losstormenden vijand een nieuw afweersucces en vernie tigden 64 vijandelijke tanks. In S a m- 1 a n d zijn ten westen van Konings bergen hevige aanvals- en afweerge- vechten ontbrand, waarin zich ook Duitse zeestrijdkrachten met krachtige uitwer king mengden. In Koerland zijn de doorbraakpo gingen der bolsjewieken ten noordwesten van D o b 1 e n ondanks uitbreiding tot nieuwe sectoren ook gisteren gestrand op de" weerstandskracht van onze troepen. Door het optreden van sterke formaties jacht- en slagvliegers tégen vijandelijke troepen;" tankcolonnes en ravitaillerings- steunpunten veloren de Sow jetrussen,-be halve vele doden en gewonden, talrijke thnks, kanonnen en voertuigen. In lucht gevechten en door luchtdoelartillerie werden 46 vijandelijke vliegtuigen neer gehaald. Na een hevig artillerievuur van vijf uur heeft het eerste Canadese leger gistermid dag zijn grote aanvallen ten zuiden van de N e d e r r ij n voortgezet. Zij mislukten ,in ons geconcentreerd afweervuur. In de sector G o c h werden zij in de diepte van het hoofdgévechtsgebied tot staan ge bracht. De sterke druk van het derde Amerikaanse leger op de flanken van onze stellingsbocht aan de noordgrens van Luxemburg duurt voort. In felle afweer hielden onze troepen stand tegen de vijandelijke stormloop en verhinderden na gering terreinverlies in de diepte van het gevechtsterrein de doorbraakvoome- mens van den vijand. De sinds weken in de sector van Remich voortdurende -Amerikaanse aanvallen zijn gisteren in hevigheid en omvang toegenomen. In Saarlautern hebben onze troepen vijandelijke aanvallen uiteengeslagen en gevangenen gemaakt. In de sector F o r- b a c h werden concentraties van den vijand door onze artillerie doeltreffend bestreden. Ten oosten daarvan staan de Picher er hoogten en enkele plaat sen ten noorden van Saargemünd in het brandpunt van nieuwe vijandelijke aanvallen. De op het noord- en oostfront van S t.~ N a z a i r e aanvallende Amerikanen wer den door ons garnizoen in gevechten op korte afstand of in tegenaanvallen afge slagen. Bij heel geringe eigen verliezen waren de verliezen van den vijand aan zienlijk. Ten oosten van de Monte Ciome in de centrale Etruskische Apennijnen onder nam de vijand de gehele dag talrijke plaatselijke aanvallen zonder noemens waardig resultaat. Anglo-Amerikaanse terreurformaties vielen verscheidene plaatsen in - West- Falen alsmede de stad Wezel aan de Nederrijn aan. In het gebied van Zuid- oost-Duitsland waren vooral Wenen en Graz opnieuw het doel van vijandelijke teneurvliegers. Des nachts waren aanval len van Britse formaties gericht op Er furt en óp enigeplaatsen in het gebied van Saksen. Hét vergfjlcüngsvuur op Londen duurt met slechts geringe oiiderBrekmgen voort. Dr. Willem de Vlugt... In het landelijke Aerdenhout is dezer dagen overleden dr. W. de Vlugt, die langer dan een van zijn ambtsvoorgangers burgemeester van Amsterdam is geweest. Willem de Vlugt, zoals de Amsterdammers hem zo gaarne huiselijk pleegden te noemen, was niet slechts een figuur van de hoofdstad, hij was er ene van de gehele provincie Noord-Holland, ja ene van het ganse land, - Eenmaal waren, naar een al bijna tot legende geworden historie, een burgemeester Vening Meinesz en een burgemeester Van Leeuwen, populair. Maar populairder dan deze beiden was Willem de Vlugt. Hij hoorde bij Amsterdam, zoals de Munttoren, en het zal zeker niet met zijn instem ming geweest zijn, dat dit eens zo verrukkelijke gebouw door zogenaam de wetenschappelijke verkeersvandalen die van hun Delfts ingenieursdi ploma een vrijbuiterspaspoort maak ten tot een monster ontluisterd werd. Neen, wanneer het alleen en uit sluitend van De Vlugt afgehangen had, dan zou er veel anders gegaan zijn, al kon hij het niet iedereen naar .de zin maken en al werden zijn bedoelingen soms iets te veel beïn vloed door gezichtspunten van per soonlijke aard. Maar één ding staat vast: hij heeft Amsterdam rein wil len houden, hij heeft het steeds willen zuiveren van allen, die er niet horen en er niet op hun plaats zijn, en dat zal hij zonder twijfel tot zijn laatste ademtocht hebben gewild. Hij was Amsterdammer, hij was vaderlan- der De dood heeft hem thans neerge legd. Naar menselijke opvatting: een weinig te vroeg. Maar wanneer op trieste of zonnige dagen, die toch ook eens weer moeten aanbreken, de dui- ven fladderen zullen rond de Wester toren, dan zal hun zilveren vleugel- gezwenk zijn als een tedere hulde aan de nagedachtenis van den man, die. -bijna een kwarLeeuw met et;e aan het roer stond van Neerlands hoofdstad en die van zichzelf getuigen mocht: „Standvastigh is ghebleven mijn hart in tegenspoedt!" OVIDIUS. „Nachtvergunningen" verlengd Ter uitvoering van de bekendmaking van den höheren ff- itnd Polizeifiihrer und Generalkommissar für das Sicherheits- wesen van de 31ste Januari 1945 wordt met diens toestemming de geldigheid van de speciale vergunningen voor het verblijf in de. open lucht gedurende de verboden nachtelijke uren tot en met de 5de Maart 1945 verlengd. Nieuwe aanvragen, die alleen gedaan kunnen worden voor de vervulling van vitale of voor de oorlog van belang zijnde taken en die bij de ter plaatse bevoegde Nederlandse politie-autoriteit moeten wor den ingediend, moeten zo spoedig mogelijk worden gedaan. Den Haag,- 20 Febr. 1945. Resp.der Beauftragte des Reiohs- kommissars für die Provinzen Süd- Holland und Zeeland, der Beauftragte des Reiohskommis- sars für die Provinzen Nord-Holland - und Amsterdam. TOKIO, 17 Febr. De Amerikanen hebben Zaterdagochtend hun zware aan vallen met op vliegdeksohepen gebaseerde vliegtuigen op dezelfde Japanse doelen als de vorige dag voortgezet. Militaire kringen in Tokio verklaren, dat het aantal ,der Vrijdag boven Japan aanwezige vijande lijke vliegtuigen meer dan duizend heeft bedragen en dat de vijandelijke vlootfor- matie in hoofdzaak bestaat uit tien vlieg dekschepen. Men neemt hier aan, dat de luchtaanvallen van Vrijdag en' Zaterdag dienden om de landing yan Amerikaanse troepen op de Bonineilanden te dekken. Tevens begon de vijand met een beschie ting van het tot deze groepen behorende Zwaveleiland. Ook deze actie werd Zater dag nog voortgezet. Aan deze landings onderneming neemt een Amerikaanse vlootformatie deel die uit ca. 30 oorlogs bodems, enige vliegdekschepen en slag schepen hestaat. Volgens de zender Moskou deelt Tass officieel mede) dat de commandant van het derde Wit-Russische front, generaal fl Tsjernjakowski, bij de gevechten in Oost- Pruisen is gesneuveld. In het bericht wordt gezegd, dat de Sowjet-Unie in Tsjernjakowski een harer talentvolste jonge veldheren verliest.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Dagblad voor Noord-Holland: Alkmaarsche editie | 1945 | | pagina 1