torpedo unn HeT moeRfis N1PPER EN PELLE HGLBI1 Zweedsche liefdegaven Radioprogramma Rcservekapitcin twee maanden celstraf Schele hoofdpijn P """AKKERTJE De f^chiedenis van de „Offensieve" en „passieve" torpedo's VAN „ONDERWATER OVENTJE" TOT ALLES VERNIELENDE TORPEDO. Fulton gaf aan de torpedo haar naam en haar vorm. Wat heeft een torpedo te maken met een sidderaal? Oogenschijnlijk niets. Alleen de naam duidt op een zekere verwantschap, want in de dierkunde spreekt men van een „torpedo marmorata" en van een „torpedo ocellata", een gemarmer de en een bruine sidder-rog. Dit zijn dieren, die door middel van slagen met hun staart, welke elec- trische elementen bevat, den tegen stander weten te verlammen. Hier uit valt het verband te verklaren tusschen deze diersoort en de tor pedo, zooals wij die kennen. De geschiedenis van de torpedo is bijna zoo oud als het kruit. Toen men dit laat ste eenmaal had uitgevonden en het zijn kracht proefondervindelijk had bewezen, kwam men reeds spoedig op het denkbeeld, onderzeesche vaatjes kruit te gebruiken in den oorlog ter zee. Zoo eenvoudig was het niet, dit denkbeeld te verwezenlijken. Men was het er over eens, dat „de vaatjes dichtgemaakt moesten worden, zoodat het water er niet in kon dringen". Verder moest het worden voorzien van een „brander", waardoor het tot ontploffing werd ge bracht, als een vijandelijk schip er tegen aanvoer". Aldus de Fransehman Jean Bap- tiste Porta, in zijn beschrijving van het apparaat, dat wij in onze dagen eenigs- zins zouden vergelijken met een zeemijn en dat hijzelf „fourneau submerge" noemt een „onderwater-oventje". De groote kwestie was echter, of een vijandelijk schip zoo vriendelijk wilde zijn om er tegenaan te varen en of het dan ontplofte. Met de oplossing van dit pro bleem nu hield zich de wetenschap bezig. Vlug ging dit niet in zijn werk. Tegen het einde van de zeventiende eeuw was men echter zoo ver gevorderd, dat men reeds een tijdbuis voor de ontsteking bezigde, in plaats van den onhetrouwbaren brander of het betrekkelijk snel uitdoovende aangesto ken lont. TOT DE 18DE EEUW EEÜ WEI NIG BEKEND EN VRIJWEL ON GEBRUIKT WAPEN. Hierop trad een lange stilstand in en hoorde men niet meer spreken van de toe passing van dit wapen. Eerst omstreeks 1777 ging een Amerikaansche ingenieur. Bushnell. er toe over, een volmaaktere tijdbuis te vervaardigen. Thans was het niet alleen mogelijk, het „onderwater oventje" (men had nog geen passender naam gevonden) aan een ketting te water te laten, doch het met den stroom mee naar het vijandelijke schip te laten drijven. Wanneer men den afstand en de weder- zijdsche snelheid juist had geschat, ont plofte de helsche machine ook inderdaad in de nabijheid van den tegenstander. Den meesten tijd echter was dit niet het geval. In den regel gingen de schepen sneller dan de stroom. Aangezien het door Bush nell uitgevonden toestel te weinig vaart had .noemde men het „de Amerikaansche schildpad". Onder dezen schimpnaam is het in de geschiedenis blijven voortleven. Twintig jaren later, in 1797, verscheen F euilleton 22. Door Monica Hart HOOFDSTUK XXXI. Harry keek nieuwsgierig naar den man, die letterljjk uit het graf was verrezen, Spencer Tarrant, of Paul Morley, zooals hij voortaan zou heeten. De nieuwe kleeren, die hij zich aangeschaft had, sloten goed om zijn slanke gestalte; 20 jaar gevangenisstraf hadden niet aan zjjn voor komen van gentleman te kort gedaan. Philip stelde de twee heeren aan elkaar voor en zich tot Morley wendend, zei hij met zekeren na druk: Mjjn vriend, Harry Sherard, was b(j mij op dien bewus^en avond in het moe rads, mijn heer Morley. Hij is naast mijn vader en mij zelf de eenige, die de waarheid weet. U kunt absoluut op hem rekenen. Morley knikte zwijgend. Dat heb ik gehoord van John, gisteren avond. zei hij, en zich tot Harry wendend: U bent verloofd met de dochter van mijn ouden vriend, nietwaar Ik wensch u veel geluk, vooral omdat u beiden nu juist door zooveel tegenspoed getroffen bent. Harry klemde (jn tanden op elkaar. Ja, groote tegenspoed, zei hij. maar lk ben bezig dien te overwinnen. Dat is goed. antwooidde de ander, en ik ben er zeker van dat u succes zult heb ben. Ik ben zelf veel verschuldigd aan John Arkwright en zijn familie. Hij sprak langzaam, als iemand die veel praten ontwend is. Zijn armen hingen langs zijn lichaam en zijn bewegingen waren traag en afgemeten. Ik heb gemerkt, ging hij voort, dat mijn vijand, de man aan wiens toedoen ik twintig jaar marteling van geestelijk en lichamelijk verkwijnen te danken heb, openlijk getoond heeft ook de vjjand te zijn van de menschen, aan wie ik veel te danken heb. Ik zal niet rusten voordat ik Ruthven tot zijn straf heb gebracht. Ik weet niet of het al te laat is, om 191. Een zeldrime ontmoeting. 1. „Kijk eens, daar brandt een vuur; we iroeten dat eens van wat dichterbij be kijken!" 2. „Het is anders wel jam mer, dat die engelen bjj het zien va" ons, van de schrik de stuipen op h't lijf krij gen!" 192. Engelen of vogels? 1. „Kom eens wat dichterbij, dan kunnen we een praatje maken! Willen jullie niet proberen om ons te beke ren? We willen wat graag ook engelen worden!!" 2. „Haha, ze denken werke lijk dat we engelen zijn!! Laten ze dat maar eens tegen moeder zeggen, dan zal die het ze wel anders aan het verstand brengen!!" de heer Robert Fulton ten tooneele, deze was een beroepsgoudsmid en beoefende de techniek uit liefhebberij. Zijn naam is al gemeen bekend als die van den man, die het eerste stoomschip construeerde. Deze Fulton was werkzaam in Parijs, waar hij zich bezig hield met het bouwen van zaagmolens. Óp welke wijze is ons niet bekend maar hij hoorde spreken over het „onderwater-oventje" en van de „Amerikaansche schildpad". Hij besloot, het vraagstuk verder te bestudeeren. HOE DE TORPEDO AAN SIGAARVORM KWAM. HAAR Zijn gedachtengang was de volgende: Als die dingen zoo weinig vaart hadden en zoo slecht koers hielden, omdat zij nog steeds den kogelvorm bezaten waarom zou men ze dan niet den vorm van een visch geven? Hierop construeerde Fulton die eerste zee mijn in den thans voor torpedo's nog ge- bruikelijken vorm van een sigaar. En aan gezien hii er van overtuigd was. dat hij den goeden vorm had gevonden, gaf hii kort daarop een beschrijving in het licht, die tot titel droeg: „Over het nut van de „four- neaux sohmerges" rasp. de „Amerikaansche schildpad", wanneer zij word er» gebouwd in den vorm van een torpedovisch" dat was in het jaar 1801. En van dien tijd af draagt de torpedo haar tegenwoordigen naam. Nu stond de torpedo natuurlijk nog slechts aan het begin van haar loopbaan. Tn 1876 verstond men er nog niets anders onder, dan „een woord van vreemde af komst voor zeemijnen. die. onder water ge plaatst. vreemde schepen vernietigen". Op dat tijdstip ontbrak nog steeds aan de tor pedo het voortbewegingsmechaniek, waar door zij on eigen kracht op het vijandelij ke schip afstevende. Toen ook dit een tien tal jaren later bereikt was. onderscheidde men nog geruimen tijd de „offensieve" en de „passieve" torpedo. Het duurde nog tot ongeveer 1900. voor dat men in de techniek de „mijn" van de „torpedo" onderscheidde, welken laatsten naam zij te danken had aan Fulton. om haar vischvorm en om de „verlammende slagen" die zij den tegenstander toebracht. ENGELSCHE GEVEN ONTRUIMING VAN SOLLOEM TOE. De Engelschen hebben de ontruiming van Solloem thans toegegeven. Zij noemen deze ontruiming „tijdelijk". Van Duitsche zijde wordt naar aanleiding hiervan verklaard, dat Solloem sedert 16 Mei des middags stevig in Duitsche handen is en dat er van een „tijdelijke ontrui ming" nauwelijks sprake kan zijn. In de oorlogsdagen ingezetene van Wassenaar neergeschoten. De militaire kamer van de Haagsche rechtbank heeft heden uitspraak gedaan in de zaak tegen den 39-jarigen reserve-ka pitein der infanterie A. van H.. wien ten laste was gelegd, dat hij op of omstreeks 13 Mei 1940 te Wassenaar opzettelijk op korten afstand een schot uit en met scherpe patronen geladen pistool heeft afgevuurd op C. J. W. Noordendorp, daarbij richten de op diens hoofd, door welk schot de heer Noordendorp zoodanige verwondingen heeft bekomen, dat hij kort daarop is overleden. Verdachte werd wegens doodslag (arti kel 287 W. van Str.) veroordeeld tot twee maanden gevangenisstraf. De rechtbank overwoog hierbij dat van noodweer geen sprake was doch hield an derzijds rekening met de algemeene om standigheden in de dagen, waarin ons land toen verkeerde. De Officier van Justitie had twee jaar gevangenisstraf geëischt. VOOR FRANKRIJK, GRIEKENLAND EN FINLAND. Maarschalk Pètain heeft onlangs het lid van den Zweedschen socialen raad. Dr. Gunnar Loewegren, ontvangen en hem en het Zweedsche Roode Kruis zijn dank be tuigd voor de gaven welke Frankrijk in den afgeloopen winter van Zweden ontvangen heeft. De gaven bestonden uit 150.000 ves ten en 3500 papieren slaapzakken welke orfder de vluchtelingen als bescherming tegen de felle koude verdeeld werden, als mede uit 12 ton verbandstoffen en genees middelen. Op verschillende wijze wordt voorts in Zweden getracht geld bijeen te brengen om nieuwe acties van menschlie- vendheid te steunen. Zoo is onlangs in het Zweedsche rijksmuseum een tentoonstel ling georganiseerd, getiteld „Frankrijk door kunstenaarsoogen". De opbrengst, kwam ten goede van Fransche artisten, en de tentoonstelling werd in tegenwoordig heid van den koning geopend door diens broeder, prins Eugen, die zelf een bekend kunstschilder is. In Maart is men ook begonnen aan een hulpactie voor Griekenland, welke in de eerste plaats beoogde, het Grieksche Roo de Kruis te voorzien van de noodige voorra den verbandstoffen en geneesmiddelen. De Zweedsche giften voor Griekenland verte genwoordigden half Mei een waarde van 200.000 kronen. De Zweedsche hulp voor Finland wordt ijverig voortgezet. Op het oogenblik worden landbouwmachines en ander landbouwge reedschap verzameld, waar de Finsche hoe ren groote behoefte aan hebben. Vijf scheepsladingen vol zijn hiervan reeds naar Finland.gezonden, en tevens werden dertig wagonladingen pootaardappelen cadeau ge daan. Ook de actie „redt de kinderen" heeft goed succes. Zij beoogt, dat men maande lijks een bepaald bedrag gedurende zeke ren tijd ter beschikking stelt voor het on derhoud van een Finsch of Noorsch kind. Sinds met deze actie in Januari begonnen is, zijn ongeveer 5.000 Finsche en 3.500 Noorsche kinderen op deze wijze door Zweedsche peetouders onderhouden. Tijdens een recent bezoek aan Zweden, heeft maarschalk Mannerheim zijn gro'otë erkentelijkheid voor de Zweedsche hulpac tie geuit. Deze hulp zal het Finsche volk nooit vergeten, zoo zeide hij. Zij heeft er sterk toe bijgedragen de twee landen dich ter bij elkaar te brengen. ZATERDAG 81 MEI 1941. Hilversum I. 415.5 m. 6.45 Gramofoonmuziek. 6.50 Ochtendgymnastiek. 7.00 Gramofoonmuziek. 7.45 Ochtendgymnastiek. 8.00 BNO: Nieuwsberichten. 8.15 Gewijde muziek (gr.pl.). 8.45 Gramofoonmuziek (9.159.20 Voor de huisvrouw). 10.00 Ernstige muziek (opn.). 12.00 Amusementsorkest. 12.42 Almanak. 12.45 BNO: Nieuws- en economische-ber. 1.00 Omroeporkest en gramofoonmuziek. 2.00 Voor het gezin. 2.20 Orkest Eloward, ensemble Bart Ekkers en pianospel. 3.40 Gramofoonmuziek. 4.00 Bijbellezing (voorbereid door de Christ. Radio-Stichting). 4.20 Ensemble „Hortus Musicus" en solist. 5.15 BNO: Nieuws- economische en beursb. 5.30 Orgelspel. 6.00 Gramofoonmuziek. zjjn plannen tegen te werken. Wat hij ook tegen Je vader op touw heeft gezet, het zal mjjn levensdoel zjjn hem tegen te werken en hem aan den schandpaal te brengen. U denkt, viel Harry hem in de rede, dat hjj op de een of andere manier ook aan- sprakeljjk is voor wat Miss Arkwright ia overkomen? Het spjjt mij dat ik het niet met u eens kan zijn; dat is ten eenenmale onmo gelijk. Het gebeurde te vlug na zijn bedrei gingen dan dat hij de hand erin gehad kan hebben. Morley trok zjjn schouders op. We zullen afwachten, antwoordde hjj. Ik acht Ruthven tot alles in staat. Hjj beschikt over middelen om zjjn doel te bereiken, die eenvoudig ongeloofljjk zjjn. Ik zal mjj als een detective op hem werpen, zei hjj - met een glimlach, en bjj mjjn pogingen zal ik de ge- gebeurtenissen van gisteren niet uit het oog verliezen. Harry vertrok kort daarop; hij had de uit- noodiging van zjjn vriend om te blijven lunchen niet aangenomen. Hjj voelde dat hjj, handelen moest. Hjj was er zich volkomen bewust van dat er nog moeiljjke oogenblikken zouden ko men, maar dat was nu eenmaal onvermjjde- ljjk. Hjj was van plan zich tot een detective te wenden, een zekere Crale, een speurder die bjj de Londensche politie een uitnemende reputatie had. Dora zou natuurlijk aan een verhoor worden onderworpen en dat zou weer een vreeseljjke kwelling voor het arme kind zijn, maar daar mocht hjj onder deze omstan digheden geen rekening mee houden. De de tective zou zjjn onderzoek natuurljjk ook uit strekken tot het huis op Grosvenor Square en Lady Kenard ondervragen, maar Harry was overtuigd dat ze graag tot het welslagen van deze poging om de zaak op te helderen zou willen medewerken. Van haar man was hjj minder zeker, omdat het diens voornaamste verlangens was dat het onaangename incident zoo gauw mogelijk den doofpot inging. Hij zette zijn voornemen uiteen aan John Arkwright. evenals aan Philip en aan Morley en voordat hij van Pembroke Lodge vertrok werd de heele zaak ampel door de vier mannen besproken. En aldus werd besloten. Met een hartelijken handdruk vertrok Harry van jn vrienden van Pembroke Lodge. Hij vroeg niet meer om Dora te zien. Het was beter zoo. Rust en slaap was wat zij nu net meest noodig had. In den mid dag -naakten Philip en Paul Morley een wan deling over Wimbledon Common en door Rich- mond Park. Het was een prachtige lentedag. De heerlijke voorjaarslucht was friscl. en prik kelend. Toch was Philip blij toen ze de Com mon achter zich hadden, want die herinnerde hem sterk aan de streek van Dartmoor; maar hij genoot intens van het rijke, jonge groen, dat wuifde tegen een helderen blauwen lente hemel. In het park zetten zjj zich neer onder de breede takken van een ouden eik, niet ver van een der meren, terwjjl herten met schuwe, nieuwsgierige oogen hen aanstaarden en dan. bjj de minste beweging van een der manr/rn, jjlings de vlucht namen. Paul Morley ademde de reine lucht diep in zjjn longen. Twintig jaar, mompelde hjj... Denk eens wat dit voor mjj beteekent na twintig jaar! Vrede zal tenslotte uw deel zijn, zei Philip Er is geen vr»de voor mjj hier op aarde, antwoordde Morley bitter. Ik bedoel, dat er bloed is aan mjjn handen. Morley huiverde terwjjl lijj dit zei. Niet alleen het bloed van iemand, dien ik in mjjn razernjj heb neergeslagen en voor dood heb laten liggen, zoodat de man voor de rest van zijn leven een hulpeloos wrak is geworden. Neen, ik ben ook nog schuldig aan de vernie tiging van een ander leven, het leven van iemand, die mij dierbaarder was dan iemand anders ter wereld. Een vrouw gaf haar leven voor het mijne en' haar bloed komt over mjjn hoofd. HOOFDSTUK XXXII. Een vrouw gaf haar leven voor u? Philip begon te begrijpen wat zjjn metgezel bedoelde. U beschouwt den dood van Wilde Bar- bera toch niet als een misdaad van uzelf! Ze was nie* normaal en wat ze deed was de daad van een krankzinnige. Maar waar is het, dat zij uw leven gered heeft? Ik zal je iets vertellen, Philip, en je zult het begrijpen. Wilde Barbera, zooals je haar gelieft te noemen, was mjjn vrouw! Philip sprong op. Deze sensationeele ont hulling wierp een nieuw en geheel onverwacht licht op de geschiedenis. Sprak Morley werke lijk de waarheid? Uw vrouw? Maar... ik kan me niet voor stellen dat zjj een vrouw van beschaving is ge weest. Uw vrouw! Toch is het zoo, zei Morley. Ik zal je zeggen hoe ik achter de waarheid gekomen ben. Maar eerst zal ik je iets anders over haar ver tellen. Hij wachtte even en vervolgde: We waren twee jaar getrouwd, toen mjjn moeilijkheden begonnen. Ze was een Schotsche. Wjj hielden veel van elkaar en ik was overtuigd, dat wat er ook gebeuren mocht zjj mjj trouw zou blij ven. En zoo scheen het tenminste ook in het eerst. Ze bleef opgewekt onder alle tegen spoeden en zei, dat ze ®ven gelukkig met me zou zijn of ik arm was of rijk. Toen kwamen kwade dagen en ik werd gearresteerd. Ik zat maar betrekkelijk kort in de gevangenis en 6.15 Voor de binnenschippers. 6.30 Omroeporkest (7.007.15 Vragen van den dag). 7.45 Voor den boer. 8.00 BNO: Nieuwsberichten. 8.15 Spiegel van den dag. 8.30 Omroeporkest en solisten. 9.25 Dagsluiting (voorbereid door de Christ. Radio-Stichting) 9.30 Berichten (Engelsch). 9.45 Gramofoonmuziek. 10.0010.15 BNO: Engelsche berichten. Hilversum n. 801.5 m. 6.45 Gramofoonmuziek. 6.50 Ochtendgymnastiek. 7.00 Gramofoonmuziek. 7.45 Ochtendgymnastiek. 8.00 BNO: Nieuwsberichten. 8.15 Gramofoonmuziek. 10.00 Morgenwijding (voorbereid door het Vrjjz. Prot. Kerkcomité). 10.20 Omroeporkest en soliste (opn.). 11.05 Gramofoonmuziek. 11.10 Mei-programma (opn.). 12.00 Berichten. 12.15 Ensemble Erica Helen. 12.45 BNO: Nieuws- en economische-ber. 1.00 Gramofoonmuziek. 1.45 Voor de jeugd. 2.00 Het Rotterdamsch Philharmonisch orkest en solist. 2.45 Sportpraatje. 3.00 Het Rotterdamsch Philharmonisch orkest 4.00 Gramofoonmuziek. 4.25 Ensemble Bandi Balogh. 5.00 Bijbelvertellingen (voorbereid door het Vrijz. Prot Kerkcomité). 5.15 BNO: Nieuws-, economische en beursb. 5.30 De Melodisten en solist. 6.00 Gramofoonmuziek. 6.15 Stephen Jansen's vocaal dames-ensemble en gramofoonmuziek. 6.45 Reportage. 7.00 BNO: Groningsch praatje. 7.15 Gramofoonmuziek. (7.307.45 Werkers ontmoeten elkaar). 8.00 BNO: Nieuwsberichten. 8.15 Spiegel van den dag of gramofoonmuz. 8.30 Bonte avond. 10.00 BNO: Nieuwsberichten; sluiting. werd toen vrjjgelaten op borgstelling. Ze ont dekten pas later den vollen omvang van wat ik gedaan had en het was nog vóórdat ik dien aanslag had gepleegd waarvoor ik zoo zwaar gestraft ben.- Zooals ik je verteld heb, verliet mijn vrouw mij, ging Morley voort, nadat hjj een poos in gedachten voor zich uit had zitten staren. Toen ik uit de gevangenis kwam, was ze verdwenen en haar broers vertelden mjj dat ze niet bereid was om weer bjj me terug te komen. Dat was zoo'n vreemde verandering opeens, dat ik het niet van haar kon begrijpen. Ik was zooals je je kunt voorstellen in dien tijd in een zenuwachfigen toestand en het dreef me vrijwel tot wanhoop en razernij. De beide broers, bij wie ze had gew< ond, waren me nooit bijzonder vriendschappelijk gezind ge weest. Ze hadden met hun zuster in de buurt van Wendlesham gewoond, een somber, een zaam gelegen huis. Het was daar dat ik Helen voor het eerst ontmoette... ze heette Helen... en ik trouwde met haar tegen den zin van haar broers, die me toen al schenen te beschou wen als ie nand, die met fatale zekerheid in moeilijkheden moest raken. Het waren een paar zure, schijnheilige Schotten en mjjn eigen levenswijze was hun in hooge mate antipa thiek. Terugkomend uit de gevangenis in mijn huis, vond ik een brief van Helen, waarin ze me schreef dat ze me nooit meer wilde terug zien, omdat ik schande had gebracht over mjjn eigen naam en den haren. Ze zou naar het buitenland gaan met haar jongsten broer niet een van de twee bjj wien ze gewoond bad en alles was uit tusschen ons. Ze zou zich voortaan niet meer Tarrant noemen, maar haar meisjesnaam weer aannemen. schreef haar herhaaldelrjk naar het eenige adres waar ik kon vermoeden dat mijn brieven haar zouden bereiken, naar het oude huis ih Davonshire. Ik zwoer 'raar bij de liefde, die e toch eens voor me gevoeld had, terug te komen, maar mjjn brieven bleven onbeant woord. I? mijn wanhoop ging ik toen zelf naar Devonshire en met veel moeite verkreeg tl1 een onderhoud met mjjn zwagers. Ze waren beiden thuis en vertelden mij, dat mjjn vrouw een toevlucht in het buitenland had gezocht en dat het ten eenenmale onmogeljlk voor mjj zou zjjn haar weer te zien. Ze had me uit eigen vrijen wil verlaten, wat immers voldoende bleek t. - 1 "b^n(jig. geschreven brief. "•—'11 vervolgd

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Heldersche Courant | 1941 | | pagina 6