DAGBLAD VOOR ALKMAAR EN OMSTREKEN. Honderd en twaalfde Jaargang. 1910. ZATERDAG 28 MEI. Sociaal laboratorium. BINUEHAND. No. 123 Deze Courant wordt eiken avond, behalve op Zon- en Feestdagen, uitgegeven. Abonnementsprijs per 3 maanden voor Alkmaar f0,80; franco door het geheele Rijk f 1, Afzonderlijke nummers 3 Cents. Telefoonnummer 3. Prijs der gewone advertentiën Per regel f0,10. Bij groote contracten rabat. Oroote letters naar plaatsruimte. Brieven franco aan de N. V. Boek- en Handelsdrukkerij v/h. HERMs. COSTER ZOON, Voordam C 9. EEN BEGRAAFPLAATS VOOR BELGEN OP NE- DERLANDSCTIEN BODEM. ALKMAARSCHE COURANT. I>it nummer bestaat uit 3 bladen. Wij hebben twee zoogenaamde sociale laboratoria op de wereld. Een oud, dat intussehen meer politiek dan wel sociaal was: een deel van Zwitserland. En een nieuw aan de andere zijde der aarde: Nieuw-Zeeland. In den laatsten tijd is Nieuw-Zeeland weer erg aan do orde van den dag. Daar is, gelijk men weet, de gedwongen arbitrage voor loonkwesties in verschillen de industrieën ingevoerd. En nu wil men wel eens graag weten hoe die gedwongen arbitrage gewerkt heeft. Geen wonder. Ware het mogelijk de loonkwesties zonder werkstakingen en al de daardoor indirect ver oorzaakte ellende op te lossen, men zou geeu dag lan ger moeten wachten om deze nieuwe methode in te voeren, waardoor de loonstrijd bleef, zonder dat al die nadeelige gevolgen gevreesd behoefden te worden. Men gaat dus op kondschap uit. En het eerste wat men qua serieus onderzoeker zou moeten ontdekken, is --dat het laboratorium' heelemaal uiet op een laboratorium lijkt. Edoch, bij die sociale ontdekkingsreizen ontbreekt maar al te vaak de noodige objectiviteit. Men gaat uit om een bepaalde stelling bewezen te krijgen. Men vindt in Nieuw-Zeeland inderdaad gedwongen arbitra ge. Weliswaar wil ook daar de werkman liefst zoo weinig mogelijk werk voor zooveel mogelijk geld' leve ren, gelijk de werkgever liefst zooveel mogelijk werk voor zoo weinig mogelijk loon tracht te krijgen. Doch er is „gedwongen arbitrage." Is het waar, dat zij den huisarbeid, het verderfelijke Sweating-systeem, heeft doen ophouden? Ja meenen enkele onderzoekers. Neen zeggen weer anderen. Wonderlijk laboratorium, waar al zooveel verschil van opinie mogelijk is over de verkregen resultaten, terwijl men er nog niet over denkt de laboratorium proeven naar buiten over te brengen. Heeft do arbitragewetgeving het loon verhoogd? Ook hier zijn de deskundigen het weer oneens. Slechts vertoonen zij nog minder neiging om een gun stig resultaat als vaststaand aan te nemen dan in het eerste geval. Wel erkent intussehen Kennady een der laatste schrijvers over dit onderwerp .-dat de loo- nen misschien iets gauwer de gunstige toestanden volgen dan anders het geval zou zijn. Ook worden ge schillen, voortkomend uit een eventueel verzet der werkgevers tegen de neiging tot loonsverhooging, voorkomen. Doch de groote proef is nog niet gekomen. Laten de toestanden eens achteruitgaan, laten dan de werkge vers eens komen met voorstellen tot loonsverlaging dan eerst zal men kunnen uitmaken of de arbeiders zich even gemakkelijk bij de gedwongen arbitrage zul len" neerleggen als thans, nu zij ten hunnen voordeelde wordt toegepast, Eerst dan zal de proef op de som ge leverd zijn. Als merkwaardig verschijnsel merkt men dan verder r.og op,. dat de bemoeiing van de overheid met de vaststelling van het loon tengevolge heeft gehad, dat de minst bekwame arbeiders hooger loon krijgen dan elders doch dat de verbetering van het loon voor be kwame arbeiders niet in evenredigheid is geschied. Het g-evolg is, dat er een opmerkelijk gering verschil in loon is tusschen de bekwame en de onbekwame ar beiders en dat dus de prikkel voor den werkman om zich te bekwamen heel gering is. Men ziet het: 't laboratoriumwerk zelf heeft nog zeer weinig vaststaande resultaten opgeleverd. Gedeel telijk is het nog niet afgeloopen, gedeeltelijk verschilt men in de waardeering van de verkregen resultaten. Doch aangenomen, dat men nu eens vaster resulta ten krijgt en men er in slaagt het daarover eens te zijn heeft men dan veel aan die laboratoriumproe ven? Hierop kan maar één antwoord gegeven worden: Neen. Het zijn zelfs niet laboratoriumproeven. In de eerste plaats zijn menschen in dezen zin geen laboratoriummateriaal. Zij zijn daarvoor te verschil lend, te zeer individuën. Maar bovendien kan men menschen niet uit hun omgeving nemen en in een la boratorium zetten, omdat da mensch tot zekere hoogte hot product is van zijn omgeving altijd van af een sociaal of politiek standpunt, niet natuurlijk uit een natuurwetenschappelijk oogpunt. Een sociaal labora torium is dus een tegenspraak in zichzelf. Een labora torium kan sociaal noch politiek zijn. Hoezeer dit trouwens ook in het bovenaangehaald geval blijkt, volgt al dadelijk uit de waarschuwingen, die de schrij vers bij hun conclusies voegen, waar zij natuurlijk met oen geheel afzonderlijk soort menschen te doen heb ben. Doch ook het laboratorium is geen laboratorium. Integendeel het is voor sociale kwesties en voor Eu- .ropa en Amerika eerder het tegenovergestelde, want het heeft allerlei eigenaardigheden, die men in deze streken veelal juist niet vindt. Er is een dunne be volking, die zich langzaam' uitbreidt, het is een nieuw land, er wordt een zeer bizondere protectionistische po litiek gevolgd, er zijn allerlei kwesties van zwarten en gelen arbeid, die wij elders niet kennen kortom het is voor laboratorium, d. i. voor een plaats, ingericht om typisch-algemeene verschijnselen waar te nemen, het meest ongeschikte veld. Wie dan ook gelooft aan dé mogelijkheid van de oprichting van een sociaal la boratorium, dan zou men in elk geval daarvoor geen ongunstiger plek kunnen vinden dan juist dat Nieuw- Zeeland,_dat tegenwoordig zoo vaak ten onrechte dien naam krijgt. TWEEDE KAMER. De beraadslaging werd gisteren voortgezet over het wetsontwerp tot wijziging der wet tot regeling vaii het lager onderwijs. De heer De Beaufort (v.-l. Amsterdam II) met toestemming des ministers nog eerst het woord voerende, vraagt of indien in een gemeente blijk: be hoefte te bestaan aan M. U. L. O. voor leerlingen die niet behooren tot de gezindte, die onderwijs kan ont vangen op een bijz. gesubsidieerde inrichting, de mi nister zal gelasten, dat aan een openbare school in die gemeente M. U. L. O. zal worden gegeven. De minister van Binnen 1. Zaken meent, dat men gisteren blijk lieeft gegeven van ondankbaarheid en eenzijdige critiek. Waarom niet het oog gericht ook op het goede in het ontwerp. Maar dat daargela ten, laat men een amendement voorstellen om het oorspronkelijk ontwerp te herstellen en de minister is overtuigd, dat het vallen zal als een baksteen, om de eenvoudige reden, dat het oorspronkelijke onderwerp niet deugde. De groote moeilijkheid nu is om te definieeren wat M. U. L. O. is. De minister wilde niet in conflict ko men met het rapport der Inschakelingscommissie en reeds daarom kan het wetsontwerp geen reformato risch karakter dragen. Een fout in het oorspronkelij ke ontwerp was, dat daarin scholen met een staart van L. O. niet als M. U. L. O. scholen werden be schouwd en als de heer Roodhuyzen nu dit oorspronke lijk ontwerp, bij wijze van amendement, wil herstellen, zal hij die fout moeten overnemen. En dat zal hij na tuurlijk niet doen. De commissie is niet van oordeel, dat de bestaande M. U. L. O. scholen moeten gehandhaafd worden voor leerlingen van 12 tot 15 jaren naast de bestaande H. B. S. maar dat er nieuwe H. B. S. moeten komen als voorbereiding- voor de vakopleiding. De minister kan niet zien, dat er behoefte bestaat aan meer scholen voor uitgebreid L. O. Is er behoefte aan een school voor uitgebreid L. O. in eene gemeente dan staat het gemeentebestuur daartegenover precies als tegenover een school van L. O. De minister kan niet meegaan met de schrapping van art. 2. Na replieken van de he er en Tydeman, De Beaufort, Roodhuyzen, Ter Laan, Pollema, Van der Molen en De Geer en dupliek van den minister die staande houdt, dat de ratio van het ontwerp is, instandhouding van de bestaande M. U. L. O. scholen en verwerping van art. 2 blijft ontraden, (tegen verbetering bij amendement zal de minister zich niet verzetten) wor den de algemeene beraadslagingen gesloten. Dinsdag 11 uur voortzetting. H. M. DE KONINGIN-MOEDER. Met de nachtmailboot „Oranje-Nassau" waarop de vorstelijke salons waren gereserveerd, kwam gister morgen te Vlissingen aan IT. M. de Koningin-Moeder. Met den ITollandschen mailtrein van 5.33 zette H. M. de reis naar Soestdijk voort. Aan de halte van Soestdijk werd zij verwelkomd door den burgemeester van Soest en dr. S. Greidanus, loco-burgemeester van Baarn. RIDDERORDEN. Men schrijft aan het H b 1 d'. „Gelijk ik u eenigen tijd g'eledenl schreef, wordt, be halve in spoedeischende gevallen, nooit iemand aan de Koningin voor een ridderorde voorgedragen, dan na dat de Minister, tot wiens departement de zaak be hoort, al zijn ambtgenooten er over heeft gehoord. „Tenzij nu Minister Kuyper destijds, buiten zijn ambtgenooten om, het decoreeren van den heer Leh- mann heeft weten te bevorderen, wat voor hem de zaak niet beter zou hebben gemaakt, moet de heer Loeff, minister van justitie in het kabinet-Kuyper, van de voordracht, om den heer Lehmann het officierskruis der Orde vau Oranje-Nassau te verleenen, hebben af geweten. „Het is inderdaad) bevreemdend', dat noch de heer Troelstra, noch een van de overige leden der linkerzij de, bij de beraadslagingen over het enquête-voorstel op genoemde omstandigheid heeft gewezen. Vooral nu de heer Loeff de warmste verdediger van zijn vroege- ren ambtgenoot is geweest. Was- de heer Loeff mis schien ook daarom zoo sterk gekant tegen een enquê te, omdat hij daarbij, evenals de andere Ministers in het kabinet-Kuyper, die in hetzelfde geval als hij bij de voordracht van den heer Lehmann hebben ver keerd, er mede niet zonder kleerscheuren zou zijn af gekomen „Hoe het intussehen ook zij, de heer Loeff had, nu hij, uit een gevoel van solidariteit, niet op voorbeeld van dr. Kuyper zich under the consideration of the house had willen stellen, van deelneming aan de be raadslagingen zich moeten onthouden. „De warme trouw en de warme vereering van den heer Loeff voor dr. Kuyper (woorden van den heer Roodhuyzen) geven daarom te denken. „De sombere schijn, zooals de Haagsche hoefijzer correspondent van het Handelsblad in zijn zoo kern achtig overzicht van den laatsten dag der beraadsla gingen over het enquête-voorstel het noemde, zal op heel de rechterzijde blijven rusten. „Vooral op den heer Loeff." GEMENGD NIETJWS. MET DE NOORDERZON VERDWENEN. Een vleeschhouwer te Rotterdam is de dupe gewor den van de handelingen van zekeren W. B. Jr., zich noemende uitgever en houder van een incassobureau. Na het doen van allerlei beloften wist hij allereerst van den vleeschhouwer een vrij groot bedrag aan con tanten in handen te krijgen en hem later te bewegen tot het in bruikleen afstaan van negentien Theisslo- ten en een effect Riasch-Wiasma, 3 pCt. Rusland 1889, groot 125 roebel. Gebleken is, dat deze effecten zijn verkocht. De verdachte W. B. Jr. is met de noor derzon verdwenen. DE DIEVENBENDE TE OSS. Vijf van het zevental dat aangehouden is, zijn na verwante familieleden en omtrent twee Tonies, bijge naamd de Frant en Nic. Vossenberg, bijgenaamd de Branie, heeft men de zekerheid, dat zij de bedrijvers zijn van verschillende diefstallen met braak, in den laatsten tijd in de Maasstreek gepleegd. Twee daders, O. Vossenberg en J. G. de Bie, zii^n voortvluchtig; men denkt, dat zij naar Duitschland uitgeweken zijn. De begraafplaats die op een terrein in de gemeente Putten (N.-Br.) is aangekocht door de „Stichting ITetiri Erechie" ten behoeve van leden der Joodsche gemeente te Antwerpen die om critueele bezwaren zich niet langer wenschen te onderwerpen aan de Bel gische voorschriften omtrent het begraven, is, 'zooals het Centrale BI. v. Isr. bericht, Zondag j.l. plechtig in gewijd. De opperrabijn van Noord-IIolland, de heer Heertjes, en de rabbijn van Antwerpen, de heer Ull- mann, verrichtten de gebruikelijke ceremoniën. Tal rijke Antwerpenaren waren voor de plechtigheid over gekomen. De medewerking van het gemeentebestuur, dat bij de inwijding tegenwoordig was, en van de be volking' van Putten wordt zeer geroemd. UIT BERGEN. Na opening der voltallige vergadering van den Raad dezer Gemeente die gistermorgen werd gehouden en vaststelling der notulen, deelde de voorzitter mede: dat de inschrijvingsbiljetten voor de palen en borden „Voorzichtig rijden" heden moeten worden ingeleverd; dat het besluit tot verkoop van grond aan Zwaan en Castricum is goedgekeurd; dat de heer Beets zijne benoeming tot lid van de commissie tot wering van schoolverzuim heeft aange nomen dat de minister van Waterstaat berichtte, dat de Staat met ingang van 1 Mei 1.1. eén post-, telegraaf- en telefoonkantoor heeft gevestigd met opheffing- van het oude postkantoor. De voorzitter deelde verder mede dat de bepaling der kom, waarin vallen Duinvermaak, de grens van de Mosselenbuurt, zoo mogelijk de melkfabriek van den heer Modderman en den weg tot Oostdorp vallen, ter goedkeuring aan den minister is opgezonden; dat de ruiling van het pand der Gemeente naast het Postkantoor met het pand van het R. C. Armbestuur naast de kerk door het laatstgenoemd college werd aan vaard en Bisschoppelijk werd goedgekeurd de ver dere werkzaamheden aan deze ruiling verbonden en de voorziening van een woning voor de oudjes die er nu nog in het gebouw wonen werd aan B. en W. opgedra gen; dat een lantaarn zal geplaatst worden bij het post kantoor. Al deze mededeelingen werden voor kennisgeving aangenomen. Ter behandeling kwam het verzoek van den heer Plate om op het door hem van1 den heer Van Reenen gekochte terrein bouwterrein te maken en daarover een weg te maken, welken weg later door de Gemeen te in- onderhoud zal worden overgenomen en door haar zal worden verlicht. Verschillende besprekingen hadden daarover plaats, vooral met het oog op de breedte van den weg en de verfraaiing van het gedeelte bij het Russisch monu ment, waarna het verzoek werd ingewilligd onder be paling dat de weg 8 M. breed zal zijn, waarvan 3 M. beharding en er hoornen langs den weg zullen worden geplant ten genoege van de Gemeente. Tot verloskundige werd benoemd uit 3 sollicitanten mej. II. Posthumus, thans tijdelijk alhier werkzaam met algemeene stemmen, op een tractement van 300. De thans geldende instructie blijft gehandhaafd. De Vereeniging ter bevordering van het Vreemde lingenverkeer vestigt de aandacht op den slechten toe stand van het aan de gemeente toebehoorende huis bij het postkantoor, waarvan het behoud.uit. het oudheid kundig oog-punt zeer veel waarde heeft. De raad erkende de motieven van het verzoekschrift en besloot na eenige algemeene besprekingen zoo veel mogelijk met het behoud van het oude de herstelling' onder handen te nemen. De voorzitter lichtte daaraan toe dat het oude ter rein daarnaast juist door de Gemeente is gekocht om het gebouw te behouden. De vereeniging Schoolbond verzocht eene subsidie van J 25, welke subsidie na eenige besprekingen met algemeene stemmen wordt verleend. De heer Beeldman verzocht om als telephoonbestel- ler in aanmerking te komen. Daar het kantoor in zijn geheel in 't beheer van het Rijk is overgegaan kan de Raad hierop niet besluiten. De.heer LI. Schotte verzocht zijn eertijds onbewoon baar verklaarde woning thans bewoonbaar te verkla ren, daar er sinds die verklaring door hem de meest mogelijke verbeteringen zijn aangebracht. De voorzitter zeide dat Gedeputeerde Staten om trent deze aangelegenheid advies hadden gevraagd. Inmiddels brengt de voorzitter ter sprake het voor stel van den heer Houtenhos om een Naamlooze Yen- nootschap te stichten met medewerking der Gemeente tot- bouwen conform de Woningwet. Hij vond echter beter dat de Gemeente dat deed! op eigen naam daar men dan geen controle heeft op de N. V., gesticht door •anderen. Uit een finantieel oogpunt beschouwd, meenden de heer Maschmeyer en Baltus, kunnen de particulieren dit beter doen. Verder werd op dit punt niet ingegaan en zal de Gemeente goedgunstig adviseeren op het door Schotte gedaan verzoek. De heer O. Nannes Gorter berichtte dat gedurende de maanden Juni, Juli en Augustus door hem zal wor den uitgegeven de Bergensche Bad'bode enj vraagt daarvoor niet alleen de medewerking in zake de gege vens der te Bergen verblijvende personen, maar ook eene subsidie uit de Gemeentekas. Do voorzitter gaf inlichtingen en uitte zijne mee- ning dat dit een zaak was van algemeen belang die den steun der Gemeente verdient. Zonder eenige besprekingen werd 75 subsidie ver leend en de verlangde medewerking toegezegd. De lieer Baltus vestigde de aandacht op den slech ten toestand van den weg even voorbij de „Fransch- man." De voorzitter zeide dat het een polderweg is, maar zal als voorzitter van den Polder voor verbete ring zorgen. De heer Oldenburg wijst op de Breelaan, waarlangs te veel zand ligt men zal trachten met kalkpuin dit te verhelpen. De voorzitter deelde nog mede dat de wethouder Ol denburg goedkoop steenen heeft gekocht en dat nu het paardenpad spoedig zal worden gemaakt; en nog dat er thans 9 aansluitingen aan denj telefoon' zijn toege? zegd. De openbare vergadering werd daarna gesloten, waarna de raad in comité ging ter behandeling van het kohier van den Hoofdelijken Omslag. UIT URSEM. Den 27sten Mei 1909 vergaderde de begrafenisver- eeniging „Onderlinge Hulp" te Ursem. In den loop van het vorige jaar was door het vertrek van den heer P. de Boer tot lid van het bestuur gekozen de heer S. Laan, die bereidwillig deze taak op zich genomen had. Met 1 Aug. 1909 trad het nieuwe reglement in wer king, waardoor ieder lid verplicht was 4 cent contri butie per week te betalen en elk half lid 2 cent. Door deze nieuwe regeling verloor de vereeniging verscheidene leden. Onderlinge IIulp werd daardoor finantiëtJ sterker, want meer dan de helft der leden, die hun lidmaatschap opzegden, hadden een leeftijd bereikt, dat zij zich bij geene andere vereeniging voor 4 cent per week konden verzekeren. Doordat het bestuur aan zijne verplichtiigen, 60 uit te keuren bij overlijden, bleef voldoen, daalde het ledencijfer na veiloop van een paar maanden bijna niet meer, en meldde verschillende leden zich opnieuw aan. Het bestuur was echter huiverig, om hen, die reeds den leeftijd van 60 jaar gepasseerd waren, op nieuw in te schrijven. Van de heele leden werd in 1909 eene contributie van 1.85 gevorderd en voor elk half lid 0.92, hetgeen niet overdreven hoog is. Op 31 Dec. 1909 waren aan ontvangsten 1010.67 geboekt, terwijl de uitgaven 999.010 bedroegen, zoo dat de kas met een voordeelig saldo van 11.655 sloot. Bovendien was een reservekas gekweekt van 178.44, belegd op de Boerenleenbank te Ursem. Daar het bestuur bij ervaring wist, dat het grootste aantal sterfgevallen in de wintermaanden te noteeren valt, wensehte het zijne mededeelingen op te schorten tot 27 Mei 1909. De penningmeester deelde mede, dat thans de kas een batig saldo van 31.455 aanwijst en de vereeni ging een reservekapitaal van 125 bezit. Daarenbo ven zijn enkele posten nog niet voldaan, zoodat gerust gezegd kan worden, dat Onderlinge Hulp sterker staat dan in Mei 1909. Tijdens de vergadering lieten enkele nieuwe leden zich inschrijven. Het bestuur besloot weldra eene bestuursvergade ring te houden en in Augustus van dit jaar nog eens eene alg-emeene vergadering ten einde met enkele wenschen der belanghebbenden rekening te houden. Tot bestuurslid werd herkozen de heer J. Klerk te Sehermerhom. Met een woord van dank aan de aanwezigen sloot de voorzitter, de vereeniging aanbevelende, de verga dering. UIT OUDE-NIEDORP. Vergadering van de vereeniging tot bevordering van getrouw schoolbezoek te Oude-Niedorp, gehouden op Donderdag 26 Mei in het lokaal van den heer A. Mijts. Tegenwoordig waren 15 leden. De heer A. Wonder Pz. opende met een welkom, waarna de notulen van - de voorgaande vergadering met dankzegging werden vastgesteld. Medegedeeld werd dat in de zooeven gehouden be stuursvergadering tot voorzitter was benoemd de heer D. Kriller en dat de heeren Woutman en Kooijman be last waren met prijzen koopen, voor de kinderen. Verder werden de volgende voorstellen door het be stuur ingediend: la dat kinderen van andere plaatsen die zich al hier met Mei hebben gevestigd en in hun vorige woonplaats niet met het feest mede mogen, alhier op het feest toe te laten, mits zij aan ons reglement vol doen. Algemeen werdl dit goedgevonden. 2o. Om in dezen zomer met de kinderen een reisje naar IJmuiden te maken. Tot Alkmaar met rijtuigen en verder per stoomboot. Dit voorstel werd aangeno men. De datum daarvoor werd voorloopig bepaald op Dins dag 14 Juni a.s. Van de aanwezigen stelden 12 hee ren hunne rijtuigen beschikbaar om met de kinderen naar Alkmaar te rijden. Den niet aanwezige rijtuig- houders zullen worden gevraagd, voor zoo ver nood'ig, dit ook te doen. De verdere regeling van het feest werd overgelaten aan het bestuur. Hierna volgde rapport schoolverzuim. Dat rapport, door het hoofd der school, de heer M. H. Woutman uitgebracht, was evenals vorige jaren weer gunstig te noemen. Op één na mochten alle leer lingen aan het feest deelnemen. Op twee na kregen alle leerlingen een prijs. Een leerling had 3 en een 5

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Alkmaarsche Courant | 1910 | | pagina 1