DAGBLAD VOOR ALKMAAR EN OMSTREKEN. No. 255 Honderd en twaalfde Jaargang. 1910 ZATERDAG 29 OCTOBER. De kunstcritiek der dagbladen. lNJMEAiiiAIND. Dit nummer bestaat uit 3 bladen, ZOMERVERPLEGIKG VAK 't CEKTRAAL GENOOTSCHAP. Een week geleden werd' in het Amsterdamsche Rembrandt-theater Herodiade opgevoerd. Wie in de Amsterdamsche pers de heoordeelingen heeft nager gaan, zal er zich vermoedelijk over verbaasd! hebben, dat de critiek in de verschillende bladen zoo sterk uit eenliep. De beoordeelaar van het Hbld. had1 daarover niets dan afkeuring en schreef o. a.„Ware artisticiteit is tot dusver nog niet vaak in hert R.-T. doorgedron gen," en ,,het komt ons voor, dat met dezelfde mid delen meer bereikt kan worden, indien men op 'n an der terrein zocht, bij voorbeeld' op dat van de Duit- scha Spieloper." En de solisten kwamen er niet beter af. Daarentegen schreef het N. v. d. D.„Men mag tevreden zijn over zulk eene bezetting, zelfs aan ge subsidieerde stadsschouwburgen zal men niet vaak een zoo goed ensemble vinden. Als geheel was de voorstelling zeer te roemen." Een dergelijk onderscheid! in kunstcritiek komt veelvuldig voor, zooals ieder weet, die meer dan één courant leest. Toen haar oordeel eens over de Nederlandsche Dag bladpers gevraagd' werd, schreef de bekende Rotter- damsche tooneelspeelster mevr. van EijsdenYink o. m. dit: „Vond de heter A. me heel slecht van avond, „de heer B. vond me weer heel mooi." En de heer Kdoos, de groote man vaini '80, gaf de volgende aardige verklaring: „Mevrouw Journalistiek is, als sommige dames, van „wisselend humeur. Deu eeneu dag streelt ze u en „reeds den volgenden foetert ze u uit, terwijl gij-zelf „toch beide dagen precies dezelfde zijt gebleven." Oppervlakkig lijkt het vreemd en onverklaarbaar, diat als in het bovenaangehaalde Amsterdamsche geval twee bevoegde beoordeelaars, beiden volko men ter goeder trouw, zulke afwijkende meeningen over een zelfde prestatie verkondigen, inderdaad is het dit niet, gelijk wij nader hopen aan te toonen. Tevoren dienen we echter even vast te stellen wat onder critiek moet worden verstaan, daar het woord tot veel misverstand aanleiding geeft. In den regel wurttü „critl-ai^ereii" uilsluituird! gt?bt?z;igcli in den zin van aanmerkingen maken, afkeuren, gispen. De wijze waarop de critiek geoefend wordt, heeft daaraan ver moedelijk veel schuld, maar iu den grond der zaak is critiek slechts een toetsing, een beoordeeling. Men kan elk voorwerp, elke zaak, elk mensck op zijn eigenschappen onderzoeken, vragen wat juist en wat verkeerd, wat nuttig en wat overbodig, wat goed en wat slecht is. Wie dat doet, critiseert. Wijst hij daarbij louter 't slechte, afkeurenswaardige aan, dan is zijn eritiek negatief, afbrekend, en is hijzelf de Me- phisto uit Faust, der Geist der stets verneint. Toont hij daarentegen de fouten en geeft hij daarbij de mid delen aan, waardoor deze kunnen worden verbeterd, dan is zijn critke positief, opbouwend. Redeneert hij van zich zelf uit, neemt hij als toetssteen zijn persoon lijke opvatting en begrippen, dan is zijn critiek sub jectief, gaat hij uit van vaststaande feiten, algemeen erkende regelen, dan is hij objectief. Indien om een voorbeeld op het gebied van de töoneelkunet te noemen in een stuk een bepaald persoon een bepaalde handeling verricht, dan kan men die handeling af- of goedkeuren, naarmate men haar voor zich zelf al of niet prijzenswaardig vindt. .Maar ook kan men 'haar af- of goedkeuren naar een geheel anderen maatstaf, waarbij men zijn eigen per soonlijke appreciatie op den achtergrond stelt, zich alleen afvraagt, of die bepaalde handeling onder de bepaalde omstandigheden bij den, bepaalden persoon logisch is waarbij zich al dadelijk weer de moeie- lijkheid kan voordoen, wat al of niet logisch geacht moet worden, omdat kunst geen wiskunde is. In den regel nu is de kunstcritiek van het dagblad subjectief. Zij is de opinie van één mensch, hetgeen duidelijk wordt aangegeveu door de onderteekening, welke gemeenlijk alleen dan niet geschiedt als ver wacht mag worden dat de lezer weet, wie de schrijver der critiek is. Vandaar de onmogelijkheid] om inge bonden stukken, welke afwijken vain de meeniug van den criticus op te nemen; op elke subjectie ve critiek kan immers een anti-critiek geleverd wor den. Vandaar ook de mogelijkheid dat twee critici zoo geheel uiteenloopende opinies kunnen verkondi gen als de heerein van het Handelsblad! en het Nieuws van den dag Zaterdagavond' deden. Misschien merkt een enkele lezer op dat aa'neenkran- tencritiek dan ook weinig waarde is te hechten en vraagt hij, waarom de kranten eigenlijk critiek opne men. De vraag is gemakkelijk te 'beantwoorden. Wan neer, er tooneel gespeeld wordt, dan wil een groot deel der lezers daarvan iets in de courant lezen. Wie de voorstelling heeft bijgewoond, wi'1 vergelijken of hij het met den man-van-de-krant eens is er moeten ook menschen zijn, die het altijd! met den man-van hun-krant eens zijn, omdat ze vóór de recensie nog geen oorldeel hadden. Van de lezers, die het stuk niet gezien hebben, willen velen met den inhoud kennis maken, tóch weten hoe het spel geweest is voor hen is de critiek een bericht, dat ze in de courant ver wachten, die hen op de hoogte houdt van hetgeen er gebeurt. Thans de opmerking, dat er aan krantencritiek weinig waarde is te hechten. Onmiddellijk erkennende, dat er veel critiek beter ongeschreven ware gebleven, zouden we in het algemeen niet gaarne de juistheid der opmerking willen toegeven vooropgesteld na tuurlijk, dat de criticus bevoegd! is, dat hij in artistiek, intellectueel en moreel opzicht voor zijn taak berekend! is en dat hij naar1 eerlijkheid en recht vaardigheid streeft. Indien zulk een) criticus wij blijven ons gemakshalve beperken tot het tooneel in de eerste plaats op prettige wijze den inhoud van een stuk schetst, daarbij vooral aanwijzend het verede lende, dat er in het werk zit of er in wordt gemist, en aangevend wat er in te waardeeren en wat er in te misprijzen valt, indien hij de goede spelers aanmoe digt door gunstige heoordeelingen en de slechte wel willend op hun fouten wijst, indien hij een afwijkende meening van de toeschouwers, blijkend' uit hetapplaus, tracht te verklaren, dan zal hij daardoor de belang stelling voor het tooneel bevorderen, zal zijn critiek opbouwend en opvoedend werken, en het critisch ver- puft van zijn lezers scherpen. En dan is het tenslotte niet zoo erg, als dat critischa vernuft van de meerder heid zijner lezers zich eens tegen zijn eigen eritiék richt mits dit maar niet te vaak geschieldt, mitswat uitzondering moest zijn, maar niet regel wordt, immers in dat geval isi hij voor een bepaalde courant en haar lezers onbruikbaar, staat hij voor de keuze- zijn criti cus-arbeid aau het blad' of zijn overtuiging prijs te ge ven, welke keuze voor een ma,n van karakter natuur lijk niet moeielijk is. Is het algemeen kau men, meenen we, zeggen, dat de kunstcritiek van het dagblad de bemiddelaarster jnoet zijn tusschen de letzers en de kunstenaars. Im mers, waar ze dit standpunt inneemt zal ze op beiden -een verheffenden invloed uitoefenen in haar prijzen zcogoedi als in haar afkeuren. Deze critiek is er niet om de critiek, zooals naar Gautier de kunst om de kunst, zij is voor de lezeTS en de kunstenaars. Vandaar dat naar onze meening de kunstcritiek van het dag blad zich niet enkel heeft bezig te houden met da schoonheid van een kunstwerk, maar ook wel degelijk met den invloed, dien het op de hoorders of aanschou- wers uitoefent, niet slechts heeft te vragen of een kunstwerk schoon is, maar ook of het genot schenkt, of het betere gevoelens wakker troept, of het goede in spiraties geeft, of het verbeterend, veredelend werkt. TWEEDE KAMER. In de gisteren gehouden vergadering werden de dis cussies over de BakkersVet hervat en tevens een mo tie van den heer Troelstra aan de orde gesteld, waar in de wenschelijkheid wordt uitgediukt om de regeling van den arbeidsduur in het ontweTp op te nemen. De heer Aalberae (R.-K.) opent de discussie met een bestrijding van den heer Lobman, en een nadere uiteenzetting van spr.'s standpunt ten gunste van het ontwerp. Spr. gaat mee met de hoofdgedachte van de motie Troelstra, doch heeft bedenking tegen den vorm. Dr. Bos (V.-D.) concludeert uit' de gehouden de batten, dat er in de Kaaner eeni meerderheid is, die de, misstanden in het bakkersbedrijf wil opheffen mèt inbreuk op de persoonlijke vrijheid. Er is weinig sympathie voor de Bakkersraden, en veel voor opne ming van een regeling van den arbeidsduur. Spr. bestrijdt nogmaals de Bakkersraden. De opzet van het ontwerp deugt echter niet. Een regeling van1 de arbeidstijden mag niet ontbreken. De heer de Savornin Lohniatn (C.-H.) repliceert. Spr. komt nogmaals in verzet tegen beper king van de persoonlijke vrijheid, niet wegens publie ke belangen maar ter gelijkmaking van concurrentie voorwaarden. Opnieuw bestrijdt hij de Bakkersraden. Spr. is tegen de motiei-Troelstra, die 'hij voorbarig acht. Hierna komt de Minister van Landbouw, n ij verheid! en handel aam het woord) voor du pliek. Misschien heeft hij zich ten aanzien va.n het Bakkerscomité te scherp geuit. Zijne zakelijke bezwa ren tegen het comité houdt hij evenwel vol. Wat de ontwerpen aangaat, deze zijn niet in strijd met 's ministers antecedent-em of beginselen. Hij ver dedigt de speciale bepalingen voor Israëlieten. Hij ont kent, dat het ontwerp schadelijk is voor kleine pa troons, en verdedigt de voorgestelde inbreuken op de persoonlijke vrijheid. De minister verdedigt in dit verband! nader zijne op vatting van sociale wetgeving als gelijkmaking van concurrentievoorwaarden. De minister zal de Bakkersraden nog eens rustig overwegeu. Spr. ontwikkelt nogmaals zijn bezwaren tegen het ploegenstelsel. De minister acht de motie-Troelstra praematuur, daar de amendementen nog niet verdedigd zijn, doch gaat met de algemeene strekking der motie mee. Hij laat echter in het midden of hij er gevolg aan kan ge ven. Hij zal de motie, bij aanneming, dus niet naast zich neerleggen, maar kan geene verzekering geven, aan den inhoud' te zullen voldoen. Blijkt hem dat on mogelijk, dan zal hij de redenen opgeven. De motie kan, meent de minister, na deze verklaring vervallen. De heer T r o e 1 s t r a (S. D. A. P.) dupliceert. Hij wil de regeling van de arbeidstijden in dit ontwerp ondergebracht hebben. De heer Nolens (R.-K.) ontwikkelt bezwaren te gen de motie.. Nadat de heer Snoeck Henkemans (C.-H.) den heer Troelstra nog een inlichting heeft gevraagd over de motie, wordt deze door deu heer Borgesius (U.-L.) verdedigd. De heer Lohman (C.-H.) zegt, dat, hij aanne ming van de eerstel alinea van de motie, tevens het systeem van den minister is verworpen. Ka de ver klaring van den minister is d'e motie ongewenscht en onnoodig. De heer Troelstra verdedigt nader zijn mo tie, die door de heeren van Karnebeek (V. L.) en van de Velde (A. R.) als ontijdig en onnoodig wordt be streden. De Kamer is op reces tot vermoedelijk 9 Kovember a.s. PRIKS HEKDRIK. De Prins wordt van 2 tot 5 Hovemlber in Den Haag verwacht tot het deelnemen aan eenige jachten op Wassenaar. DE KONINGIN-MOEDER. De Koningin-Moeder is voornemens, heden Rume- nië te verlaten en van 29 October tot 3 Kovember te .Weenen door te brengen. Daarna is H. M. van plan naar König en Burgsteinfurt te vertrekken tot het brengen van bezoeken aan den Prins en de Prinses van Erbach en den Vorst en de Vorstin van Bentheim. Omstreeks half Kovember wordt H. M. hier te lan de terug verwacht om alsdan een dag of veertien op het Loo bij de Koningin te logeeren en daarna, dus in de eerste dagen van December, voor 'haar winterver blijf naar de residentie terug te keeren. PROVING 1 ALE STATEK. De Provinciale Staten vani KoordKHolland komen 6 December hij een. WETSONTWERP WATERVEROKTREIKI- GIKG. De Naderland'sche Vereeniging tegen water-, bo dem- en luchtverontreiniging heeft een uitvoerig adres gezonden aan de Tweede Kamer, naar aanlei ding van het wetsontwerp tot wijziging en aanvulling der Hinderwet en het daarover uitgebracht Voorloo- pig Verslag. De Vereeniging merkt daarin o. a. op, dat het ten hoogste gewenscht is een principieele uitspraak van de Regeering uit te lokken, in hoeverre zij bereid zoude wezen, een door particulier initiatief te stichten „Centraal Bureau van advies voor Waterreiniging" te steunen, door tegemoetkoming in de kosten van op richting en instandhouding daarvan. Gemengd nieuws. EEK SCHADEPOST. Men meldt uit Zutphen: De schade aan materieel, wagens, enz. ontstaan door het ontsporen van den goederentrein alhier op Maan dag j.l., wordt door deskundigen geschat op ongeveer 80.000. VALSCHE SPELERS. In den trein tusschen Roosendaal en Rotterdam werd! een) reiziger door vaLscha kaartspelers afhandig gemaakt een gouden horloge met ketting en 50 gul den. Een hunner, L. V. uit Rotterdam, is aangehou den. Op hem werden bevonden circa 600 gulden aan bankpapier. Den afgeloopen zomer werden im de 7 tehuizen van het Centraal Genootschap 1462 kinderen verpleegd, dat is 206 meer dan in het jaar daarvoor. De vermeer dering is beduidend, in aanmerking nemende, dat door (de actie voor de bouwsom van koloniehuis „Zwarten dijk" de inzameling der verpleegkosten zeer is ge schaad. Tal van af deelingen klaagden hierover. In de boschtehuizen werden 350 en in de zeetehuizen 1106 kinderen opgenomen. Het nieuwe koltmieliuis „Zwartenrijk" was op tijd gereed! en kon nog door 2 groepen, resp. van 124 en 115 kinderen worden bewoond. Ka vertrek van de 2e groep is men begonnen aan het afschilderen. Het tehuis heeft in de practijk uitnemend voldaan. De hoogste gewichtstoename werd! bereikt m kolo niehuis „Kerdijk," waar een kinidi in 27 dagen, 13 pond en 31/2 ons zwaarder werd. De gemiddelde toename in 27 dagen over alle kin deren bedroeg ongeveer 2 kilogram. Nauwelijks is de zomer-verpleging afgeloopen of er worden reeds verscheidene nieuwe afdeelingen voorbe reid. Ku er door dén houw van koloniehuis „Zwartendijk" en het in bruikleen krijgen van koloniehuis „Kinder huis," voorloopig weer voldoende plaatsruimte is, gaat het Centraal Genootschap ongetwijfeld een tijdperk van grooten bloei tegemoet. MAZELEN. De mazelen heersehten te Assen in zoo erge mate, dat reeds van bijna ,de helft der lagere scholen, ver schillende klassen gesloten zijn. Ook da bewaarschool in Ons Huis wordt in verhand' hiermede sedert eenigen tijd niet gehouden. EEK PROCES-VERBAAL. Tegen) den Duitschen graaf Bernstorff, eigenaar van Schiermonnikoog, en andera jagers is proces-ver haal opgemaakt wegens het jagen op een verboden dag op dat eiland'. Er mag thans in Friesland maar twee dagen per week gejaagd! worden. Graaf B. nam er mog een dag bij. Per telegraaf vroeg hij daarvoor aan) de autoriteiten verlof, dóch dit werd geweigerd1. KAJ AARSKOLONIE. De najaarskolonie van het Centraal Genootschap te Nunspeat telt 32 kinderen. De meesten werden reeds des zomers verpleegd en volgen nu een voor hen drin gend! noodizakelijke nakuur. De d)ag-uren zijn de kinderen steeds' buiten. De mid dagrust genieten ze in slaapzakken op looperstoelen in het bosch. Om tegemoet te komen aan het bezwaar der ouders, dat de patiëntjes te veel ten achter komen in het leeren, genieten de kinderen 's morgens vóór 10 uur en 's avonds na half vijf onderwijs. Behalve slöjd ■en nuttige handwerken krijgen de jongeren 1 uur en de ouderen 1% uur les in de hoofdvakken van een be voegd onderwijzeres. Hoewel' van de uitkomsten nog iweinig te zeggen is, heeft het er allen schijn van, dat de proef uitstekend zal slagen. Bij voldoende deelname 'blijft het koloniehufis den geheelen winter open. UIT St.-PAKCRAS. Gisteren vergaderde de Raad der Gemeente St.-Pan- cras. Voorzitter de heer F. Smit, burgemeester. Tegenwoordig waren alle leden, behalve de heer A. Nobel, die kennis had gegeven, dat hij door ongesteld heid de vergadering niet kon bijwonen. Na opening en lezing der notulen, welke werden gcedigekeurd, deelde de voorzitter de volgende ingeko men stukken mede, welke voor kennisgeving werden aangenomen le. de benoeming tot zetters der heeren A. Kroo- nenburg en D. Kloosterboer; 2eu het verzoek van den K.-H. propaganda-club voor afschaffing van alcoholische dranken tot verla ging van het maximum aantal vergunningen; 3e. van Ged. Staten het goedgekeurd besluit tot verkoop van den gemeente-akker, einde Twuyverweg; 4a 't Koninklijk besluit van 19 Juli 1910 tot ver laging van het maximum aantal vergunningen op 2; 5e. mededeeling van burgemeester en wethouders omtrent de aanbesteding vau de bediening, enz. der lantaarns, hetwelk is gegund aan M. Riedel a 217.50. 6e. eene beschikking van den minister van financi ën, waarbij het bedrag der annuïteitsrente op het voor schot der arbeiders-woning is bepaald op 54.05 7e. het proces-verhaal van de kasopname, aange vende een saldo van 280.255, conform de aanwezige gelden. Ter tafel kwam eene missive van Ged. Staten, waar in werd aangedrongen op eene wijziging in het regle- pient op de burgerlijke armvoogdSjde raad besloot tot de voorgestelde wijziging. Hierna werd de gemeente-begrooting voor 1911 vastgesteld, welke werd' aangeboden op een ontvangst en uitgaaf groot 7757.68. Ook werd medegedeeld, dat de gemeente-woning verhuurd was aan H. Zilver voor 1.60 per week. Op voorstel van burg. en weth. werd besloten den Boven- weg met iepenboomen te beplanten en wel van de Ned. JlerV. kerk tot aan C. Gootjes. De hoornen zullen 2 M. uit den weg gezet worden, waartoe de meeste be langhebbende eigenaren hunne toestemming hebben gegeven. De raad besloot tot onbewoonbaar-verklaring der woning van Jb. Groot, met een ontruiming op uiter lijk 1 April 1911. Eindelijk werd eene verordening vastgesteld, waar bij aan den secretaris de inning van leges en begrafe- nisgelden werd opgedragen, waarna de Raad, na de gewone rondvraag, in comité ging ten' behandeling van het suppletoir kohier van den hoofdelijken omslag. Gisteravond heeft de rmtsvereeniging „Vooruit gang zij ons -Strevenjli te St-Eancras hare eerste sa- jnenkomst gehouden in het seizoen 19101911. Van de 20 leden waren 13 aanweziig. De rekening van den penningmeester sloot met een ontvangst van 56.30 waartegen een uitgave van 49.37%, alzoo een voordeelig saldo< van 6.92%. Tot voorzitter werd herkozen de heer T. Engel en tot penningmeester de heer P. Mooij. TJIT HOORN. In de gisteravond' gehouden vergadering van de afd'. Hoorn van den Ijsbond Hollands Noorderkwartier, waren slechts aanwezig de heeren H. Schotte de Vries (plaatsverv. voorz.), F. M. de Leur (secretaris) en P. Rakker (penningmeester). De rekening en verantwoording werd goedgekeurd ten bedrage van '182.76 in ontvang, 69.49 in uit gaaf en 113.27 iin> saldo. De aftredende bestuursleden, de heeren de Vries, de Peur en Bakker werden herkozen. Tot vervulling van 3 vacatures werden gekozen de heeren M. Nooij, A. van Duin) Jr. en G. Eijken. De vervulling van 2 andere vacatures werd aangehouden tot de volgende vergadering. Tot afgevaardigden naar da algemeene vergadering zijn gekozen de heeren- de Leur en P. Best Jr. UIT KOEDIJK. De heer K. Wassenaar, hoofd! der school alhier, staat no. 2 op de voordracht voor hoofd der school te Zut phen. UIT HEILO. Gisteren vergaderde de Raad dezer Gemeente. Aanwezig waren alle leden. Do voorzitter, jhr. N. van Foreest, opende de verga dering. Na onderteekening der goedgekeurde notulen van de laatste bijeenkomst, deelde de voorzitter mede, dat de navolgende stukken zijn ingekomen: a. een brief van de Gedeputeerde Staten, d'.d. 5 October, houdende goedkeuring van het suppletoir ko hier van den hoofdelijken omslag, d'ienst 1910, tot een bedrag van 271.59; b. eene missive van de Gezondheids-Commissie te Beverwijk, d.d. 17 dezer, vermeldende goedkeuring om den termijn van ontruiming van) het door P. Schouten bewoonde perceel met 6 maanden' te verlengen; c. reclames van den hoofdelijkeu omslag van N. Been en J. Nieuwehoer. Vervolgens werd! medegedeeld, dat de heeren H. Mulder en J. van der Molen Sr. hunne benoeming tot zetters hebben aangenomen. De verordening tot heffing van begrafenisrechten, met de betrekkelijke verordening olp de invordering daarvan, die den lsten Januari a.s. vervallen, werden opnieuw vastgesteld op onveranderden grondslag. De Koninklijke goedkeuring zal daarop worden aange vraagd. Het personeel, heiast met 'het geven van herhalings- onderwijs, zal bestaan uit de onderwijzers en onderwij zeressen aan de beide scholen voor zoover de regeling zulks toelaat. De termijn van ontruiming van het door P. Schou ten bewoonde perceel wordt met hoogstens 6 maanden verlengd. De vergadering ging daarna over in comité-gene raal ter behandeling van genoemde reclames. Na de gewone rondvraag werd daarop de vergade ring gesloten.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Alkmaarsche Courant | 1910 | | pagina 1