DAGBLAD VOOR ALKMAAR EN OMSTREKEN. Groote Veemarkt Groote Paardenmarkt De Heidemolen. m in No. 255 Honderd en twaalfde Jaargang. 1910. ZATERDAG 29 OCTOBER FEUILLETON. STADSNIEUWS. fe Alkmaar, op Maandag 7 November as, te Alkmamr, op Woensdag 9 November a.s Schaakrubrieki. EEN PRAATJE OVER BROOD. m. mm. 'Mpm S..StM, f g ALKMAARSCHE COURANT. SPROKKELIlfGEBf. In de spreekwoorden ligt. de wijsheid! van het. volk. Maajj.ook d© beteekenis welke een, zaak of een voor werp in het leven van een Volk bezit. Hoe meer het volk een artikel gebruikt, hoe meer de naam in zijn spreekwoorden en zegswijzen wordt gebezigd. Hoeveel uitdrukkingen bezit onze taal wel niet, waarin het woordje „brood" voorkomt? Wanneer ie mand een goed bestaan heeft, zegt hij, dat dit zijn stuk brood: is en van hem wordt gezegd, dat hij zijn brood verdient. Misschien diat hij, wanneer bij goed zijn brood1 heeft, in staat ook een ander aan een stuk brood te helpen. Maar het ia niet te hopen, dat die ander dan zal zeggen: „wiens brood ik eet, diens lied lik zing", of „wiens brood ik eet, diens woord! ik spreek", want dat past niet meer in onzen tijd. Kan onze vriend meer dan brood eten, dan is het voor ih-em gesneden brood om anderen het brood uit den mond te nemen. Maar al behoeft hij zich de kaas niet van het brood' te laten eten, ook niet altijd zoete broodjes te bakketn, oneerlijk mag hij niet worden, im- jners dan komt hij op water en brood' en als dat ge schied is, behoeft hij niet te' denken, dat er voor hem overal brood! gebakken, is, want dan kon men hem den broodkorf wel eens hoog hangen. Genoeg reeds om te doen zien, hoe veelvuldig het woord brood in onze taal wordt gebezigd'. Reeds de Romeinen verkondigden dat de mensch bij brood al leen niet kan leven. Trouwens het brood' komt in veel vroegeren tijd voor. Het oudste brood, dat he kend is, is 4000 jaar oud en is gevonden in het Egyp tische graf van Mentnhotep, die omstreeks 25000 v. Chr. leefde. Het is zwartbruin en steenhard. Bij het mikroscopisch onderzoek ontdekte men tusschen de Eettneelkorrels ook gistcellen, zoodat destijds reeds gist of althans gezuurd deeg werd' gebezigd tenzij het toeval het brood gezuurd heeft. In een groote grafkelder van Ramses III (1200 v. Chr.) ontdekte men,' een schilderij, waarop men o. m. leen korf met rijzend deeg ziet, waarin bakkersjon gens met bloot© voeten de gezuurde massa kneden. Eigenaardig is het, dat in het oude Egypte de bakke rij een staatsmonopolie vormde. Een groot-bakkerij voorzag de geheele bevolking van brood1! De direc teur van deze. antieke „coöperatiefste" fabriek be- kleedde een zeer hoogeni rang en gewoonlijk werd een der eerste hovelingen daarvoor uitgezocht. Hij had echter even weinig over zijn leven te zeggen als een slaaf, in het boek Mozes wordt verteld, dat de des poet „den oppersten bakker liet hangen". De Egyptenaren en Phoeniciërs brachten de kunst der broodbereiding naar Griekenland en naar andere landen. In Athene onderscheidde men een grof 'brood, dat bestond! uit in de lucht gedroogd deeg en een werkelijk brood, dat in een oven of aan spitten was gebakken. De bakkers van Athene waren in heel Griekenland beroemd voor de voortreffelijkheid van hun product. In Italië, waar men Vroeger het koren onrijp at wanneer het nog week en vochtig was, leerde men on geveer 170 v. Chr. brood! bakken. In Egypte deed men dit door het deeg t© plakken aan de.n buitenwand van een soort omgekeerde, reusachtige bodemlooze kruik, die van binnen verhit werd, in Rome kwamen de ovens eerst zeer laat in gebruik, teririjl men aan vankelijk ook slechts gerst gebruikte en na de volks- Romnn naar het Duitsch van OSWALD BERGENER. 281 Hij zweeg en keek ernstig voor zich. „Of is zij ziek, misschien zelfs heel erg ziek?" „Ja1. Wie weet hoe ik haar terug zal zien! Maal laten wij daar niet over spreken! Laten wij zulke treurige dingen thans niet aanroeren", zei hij ontwij kend, „er is hier om ons heen gelegenheid! genoeg tot droefheid, zoodat we niet noodeloos nog meer droeve dingen behoeven aan te halen. Laat ons de oogen- blikken van vroolijkheid zooveel mogelijk genieten. De «ogenblikken dat wij een warme zonnestraal in het hart voelen dringen zijn immers zoo zeldzaam." Zij keek met zekeren schrik in zijn ernstig, gebruind gezicht. Maar vóór zij antwoorden kon, stond men van tafel op en moest hun gesprek worden afgebroken. Er vormden zich nieuwe groepen, luider klonk nu nog het. gesprek en de ernstige woorden van daar juist werden spoedig begraven onder het lawaai der opper vlakkigheid. In de heerenkamer hadden kort daarna eenig'e hee- ten bij een kleinen eikenhouten tafel plaats genomen. Het waren Rundauge-Dreipappeln, Wasserfall-Wiesel- bach,, Hagenloh en den opperhoutvester Heckenrot, die onder d© hertengeweien, degens en opgezette vo gels, die aan den wand prijkten, een spelletje kaart speelden. Zij zaten daar zeer vertrouwelijk bijeen, afgezonderd van het andere gezelschap en het duurde niet lang of uit den blauwen sigarenrook steeg de geest van hout vester Wiesenreiter op. j Lund-aug en Wasserfall waren zij kwamen over- verhuizing eerst rogge. Ook de Romeinsche staat - deze historische gegevens ontleenen we aan het Duitsch richtte in het laatst der derde eeuw, toen het met den rijkdom en met de weelde spaak liep, openbare bakkerijen op, waarvan elk civis romanus protarius, dagelijks 4 pond! brood kon krijgen, waarneer hij zich op de trappen van deze bakkerij opstelde zoover was het reeds met de. heerlijkheid van den trotschen civis rotnanus gekomen! Van Rome leerde Gallië, d© Romeinsche provincie het broodbakken. In de achtste eeuw na Chr. werd in Erankrijk reeds een klein, fijn tarwegehak vervaar digd. In Duitschland leerde men het bakken van brood in ovens in het begin der middeleeuwen. In steenen potten gebakken 'brood hebben de Germanen reeds in het steentijdperk gegeten, gelijk bij de opgra vingen van paalwoningen aan de Zwitsersche meren is gebleken. Dat Germaansche brood had den vorm van een kogel en bestond uit grof gemalen koren, ver mengd met aarde. Aarde in het brood mengen was in de middeleeuwen een verValsching van levensmiddelen op groote schaal. Menig bakker heeft dit bedrog met den dood moeten bekoopen. In de achttiende eeutv werden bakkers, die slecht brood leverden of slecht gewicht gaven, tot hun schande voor de gansche gemeente in den dorpsvijver geworpen hetgeen in den regel tevens hun ban kroet beteekende. Nog in 1788 hing in Praag aan de steenen brug een korf, waarin menig hakker tegen zijn zin in het water werd gedompeld. In. Engeland ^leepte men, wegens een gering gawichtsverschil den bakker William le Bok door Lond'ens straten! ALLES ROOKT. Spanje kan nog met, recht, zoo vertelt een medewer ker van het tijdschrift „II Tabacco", het land! van Carmen worden genoemd, niet omdat er eiken d'ag een sigarenwikkelares een lichtiznnigen Don José verleidt, maar omdat daar allen rooken. De afgevaar digden rooken er tijdens de parlementszittingen op kosten van den Staat: ieder Spanjaard, die vol gens bijzondere opdracht aan de politiek doet, krijgt namelijk vergoeding voor reis- en voor rookkostenIn alle Staats- en stedelijke bureaux rooken de beamb ten tijdens het werk, soldaten rooken onder de excer- cities, politieagenten en gendarmes' tijdens den dienst en zij vinden het ook heel gewoon als een aangehou den misdadiger tijdens het transport naar de gevan genis kalmpjes zijn sigaartje of sigaret rook. Ook tramkoetsiers, co-nducteurs en huurkoetsiers rooken in den dienst; bedelaars rooken terwijl ze om een aal moes smeeken, de kosters en de geestelijken rooken tijdens de pauze in de kerk, de dames rooken in de sa lons en de vrouwen uit het volk op straat. De brie venbesteller heeft steeds een sigaar in den mond, ter wijl hij de post rondbrengt. Komt men eeu koffie^ huis binnen, dan legt de kelluer met zijn wit schort de sigaret weg en nauwelijks heeft hij met zijn van nicotine geel geworden handen het 'bestelde gebracht ,of d!e sigaret wordf weer aangestoken. Ondanks de groote borden, welke het rooken ver bieden, wordt er in de meeste schouwburgen braaf ge rookt. De barbier zeept den klant al rookend in, soms zelf houdt hij onder het scheren de sigaar in den mond. De dokter komt met een brandende sigaar in den mond. Ondanks deize feiten bewijzen de offiteieele statis tieken, dat het jaarlijksCh verbruik aan tabak per hoofd) der bevolking kleiner is dan in eenig ander land. De oorzaak van dit vreemd1 gelijkend verschijn sel is gemakkelijk a.an te wijzen: de 'Spanjaard rookt namelijk in het openbaar meer dan andere Europea nen, binnenshuis daarentegen veel minder. DE KOSTEN VAN MODERNE WERELDREIZEN. Over bovenstaand onderwerp kout de bekende tou rist en jager Heiland in de Reise-Bader-Touristen- Zeitnng. Hij zegtf dit reizen niet zoo duur is als al gemeen wordt gedacht. Voor een reis om de wereld Italië—EgypteCeylonMalakkaChina -Japan-Ame- rikaEuropa kost een doorgaand biljet eerste klasse boot en spoor tusschen de 1200 en 1500 gulden, voe- ding en bediening inbegrepen. Ook zonder, gelijk Amerikaansche studenten als r vee-oppassers op te treden of, gelijk een Parijsch jour al waar een partijtje gegefven werd! den avond voor den moord bij Wiesenreiter op bezoek geweest. Zij wa ren dus tot zekere hoogte getuige geweest van het voorspel van het drama. De opperhoutvester Heckenrot, die de opsporingen naar den moordenaar van zijn voorganger geleid' had, wist ook vele bijzonderheden van het geval mee te dee- len. Hij mocht er wel graag over spreken om te laten gevoelen, dat hij geheel op de hoogte was van het ge val dat in deze streek zoo druk was besproken. Het wa,s geen nieuw onderwerp. Maar de kaarten rustten tech even, terwijl Heckenrot gelegenheid werd gegeven nogmaals zijn opinie over de zaak uiteen te- zetten. Hij had verschillende vermoedens. „Als men nu echter gaat denken ever de toevallige of werkelijke, samenhang van de dingen, neem me niet kwalijk da.t ik het zeg," zei thans Wasserfall, die door den neus praatte en hij greep in zijn Frans Jozef baard, dan herinner ik mij nog heel goed dat wij in deze kamer zaten en waarnamen dat er tusschen Wei- senreiter en zijn vrouw zekere prikkelbaarheid' was. Ik meende op_ te merken dat zij hem trachtte te erge ren en dat hij kalm en rustig die pogingen afweerde, zonder driftig te worden. Hij kon n.l. goed als een kind zijn, hoewel hij een karakter van staal toonen kon ook. Herinnert gij u dat, Rundauge?" Waarach tig herinner ik mij dat en ook dat andere. Niet dat ik kwaad wil spreken ik denk er niet aan, maar men moet zulke dingen toch van alle zijden bezien, zeg het zelf. - Enfin, het was opmerkelijk dat zij moeite deed de aandacht van de heeren te trekken ze deed wat opvallend." „Honni soit enzoovoort," kraste Wasserfall door den neus. „Net was wat te kras zooals zij toen tegen uw neef deed, Rundauge?" „Maar mijne heeren!" viel Heckenrot in. „Nu er is niets kwaads mee bedoeld," retireerde Was serfall. „Zoo als n zei Rundauge, men moet de din gen van alle kanten bekijken. Men ka.n dan vaak ver band tusschen de dingen vinden." „Nu hoor eens," zei Rundauge wat ontstemd, „gij zult toch niet willen beweren dat mijn neef zoo iets nalist met eien kwartje in den zak de wereld 'trachten rond' te komen, kan men een wereldreis goedkoop ma ken. De Duitsehe rijkspostbooten naar Oost-Azië hebben een derde klasse geen tusschendek met afzonderlijke hutten en goede verpleging ;de reis naar Yokohama duurt ongeveer zes weken en kost onge veer 300 gulden. Op dez© reis ka.n de „cheap tourist," de man die goedkoop wil reizen, in eiken haven af stappen en zonder prijsverhooging een volgende boot nemen. Van Japan uit is de route over Honoloeloe duurder, daarentegen brengt een Japansche maat schappij den reiziger naar Seattle (Noord-Amerika) voor 7290 gulden. Langs honderden wegen kan meni goedkoop door Amerika komen. Bijv. is er een stoombootdienst van San Fransiscoi waar men voor een paar dollars uit Leattle komt naar Nieuw-York, welke over Panama gaat en welke voor een reis van 46 weken 7296 gulden vraagt. De tourist ziet op deze reis bijna alle havens van midden-Amerika en zelfs zijn spoorreis over het vasteland bij Colon is reeds betaald. 1 Van Nienw-York naar Duitschland) varen verschei den Duitsehe stootnbooten voor 60 tot 120 gulden, vrachtbooten nog goedkooper. Op deze wijze kan men om de wereld reizen voor on geveer 1800 gulden. Maar men uitstapjes van den groeten weg af, dan wordt da reis echter aanzienlijk duurder. Een nieuwe manier van reizen, waarbij het nog niet recht duidelijk is of ze bespaard dan wel ver spilt is het reizen per auto. Er zijn auto's, die zoo klein zijn, dat ze als gratis bagage kunnen worden j meegenomen. Practisch noemt de man, die hier aan het woord is een motorfiets met afneembaren aan- J hangwagen. Wil men van de oude touristenwegen 1 afwijken, iets nieuws zien, het lancü werkelijk leeren kennen, dan is de motorfiets billijker dan elk ander ten dienste staand verkeersmiddel. Waar nu reeds de Europa bezoekende Amerikanen veelvuldig een mo torfiets meenemen, mag verwacht worden, dat vroeger of later de tijd zal aanbreken, waarin de Europeesche touristen dit practische voorbeeld zullen volgen. NTo. 262. A. VAN EELDE, te Alkmaar. „De Gooi- en Eemlander" 1908. 8 7 6 6 4 3 2 1 Mat in 2 zetten. Oplossing van No. 259 (P. F. BLAKE.) 1 L e6 h3 enz. Goede oplossingen ontvingen wij vanP. J. Boom, T'. Böttger, O. Bramer, Q. van Dort, G. Imhülsem, G. Nobel, C. van Stam en C. Visser te Alkmaar; Mr. Ch. Enschedé te Haarlem, P. Bakker, Jos. de Koning en II. Weenink te Amsterdam, G. H. B. Hogewind te ütrecht, J. Vijzelaar te 's-Gravetnhage, J. Reeser te Voorburg, A. Tates te Heiloo, S. te S., J. Deuzeman te Frederiksoord, G. Fijth Jr. te Bunnik, H. Strick van kinschoten te Rijswijk en O. Boomsma te Kam pen. In Februari 1911 hoopt de Amsterdamsche Schaak club haar 25-jarig bestaan te vieren en houdt in ver band daarmede op 6 Februari 1911 te 8V2 uur nam. 1neen daar kom ik tegen op. En overigens moesten wij het maar aan de dames overlaten deze geschiede nis met elkaar te bekletsen." „Wasserfall u moet geven, nietwaar!" zei Hecken rot kalm en schoof hem de kaarten toe. „Pardon, ik dacht dat Rundauge geven moest." Even later waren zij weer in het spel verdiept. Ilngenloh was echter weer zeer verstrooid. Hij dacht aan Gisela, die straks haar zuster verdedigd had. Hij begreep nu waarom zij zich zoo scherp had uitgelaten over het kwaadspreken, waartegen men zoo weinig ikan doen en waarnaar zoo heel veel karakterloozen zoo gaarne luisteren. Het was al ver over twaalven toen de eena slede na de andere wegreed1 van de houtvesterij; met luid bed- geklingel ging het door het bosch in den stillen nacht. Het was een heele rij van sleden die dicht achter el kander gingen tot bij den kruisweg, waar zij zich ver spreidden. De groote stroom ging- zuidwaarts alleen do slede van den molenaar ging in noordelijke 'rich ting op den eenzamen heidemolen af. Evenals toen pij heen gingen, vlogen zij ook nu als in een droom door den Decembernacht. Geen ander geluid' verbrak de wonderbare, stilte in het woud en in het dal dan jhet geklingel van de bellen aan het tuig, het getrap pel en gesnuif van het paard en het sissen van de ijzers over de sneeuw. Als Hagenloh opkeek, za% hij Gisela, die hem maar steeds stil zat aan te staren. In de stilte klopte het hart des te luider zoo was (liet. ook in dezen nacht. In zulk een nacht voelt men als 't ware elkanders gedachten en men heeft vrede met vele dingen die ons andera ergeren. De sterrenhemel roept droomerige gedachten op en zij vliegen uit en dolen overal om eindelijk te komen waar gelijke trilling hen trekt. Eerst tóen het belgerinkel ophield ©n de paarden balt maakten voor den molen, ontwaakte Hagenloh uit zijn gemijmer. Het eind! van den droom was ook nu weer een warme handdruk en een hartelijke groet. een receptie in „De Nieuwe Karseboom", Am- stelstraat, hoek Rembrandtplein, waarop alle belang'- stellenden welkom zijn en waaraan een „Gongwed- 1 strijd" zal worden verbonden. 1 Een jnbileumswedstrijd in 3 ronden zal worden ge houden op Zaterdag 18 en Zondag 19 Februari 1911 en wel: Zaterdag 1ste ronde (8'11% uur nam.), Zondag 2de ronde (9% voorin. tót 1 uur nam.), en ,3de ronde (25V2 uur nam.), eveneens in bovenge noemd lokaal. Er wordt gespeeld volgens de regelen N. S. B. in 4 klassen, n.l. Hoofdklasse, 1ste, 2de en 3de klasse. In- leggeld voor Hoofdklasse 1.50, lste klasse 1.25, overige 1. 1 De spelers worden verdeeld in groepen van 4, voor elke groep is een lste en een 2de prijs beschikbaar, welke bestaan uit kunstvoorwerpen ter waarde van 12 en 6 in de Hoofdklasse, 10 en 5 in de lste klasse en 8 en 4 in de beid© overige klassen. De aanmelding voor den wedstrijd met opgave van klasse moet geschieden tot uiterlijk 16 Februari 1911, bij den heêr D. Schotel, Bellamyplein 14, Amsterdam. De inleggelden kunnen hij den aanvang van den wed strijd voldaan worden. De wedstrijd is opengesteld) voör alle schakers tot een maximum van 120 spelers. Zij, die wenscheit deel te nemen aan het na dem wedstrijd te houden feestdiner a 2.50 per couvert, kunnen zich daartoe tot uiterlijk Zaterdag 18 Febru ari 1911 aanmelden bij de leiders de heeren H> G. Reedcrs en D. Schotel. Ad. No. 262. K hl, I) b8, T a7, P e3 en f4, Pi gfl en h4. k f6, 1 a3, p g8 en h8, pi b2. Deze opgave vertoont noch in den sleutelzet, noch in de afwikkeling en de matstellingen iets nieuws of bijzonders. Wij plaatsen haar dan ook alleen omdat wij bij de oplossing iets wilden zeggen over den witten 1 koning, dien de componist met een bepaalde bedoe- j ling op bl plaatste. ARRONDISSEMENTS-RECnTBANX TE ALKMAAR. Zitting van Dinsdag" 25 October. (Vervolg.) DIEFSTAL. Vervolgens werd hervat de zaak tegen Alida K„ naaister te Enkhuizen, die den 17en Juli aldaar eem bankbiljet van 200 had' weggenomen. Daar er on derzoek gedaan zou worden naar de verstandelijk» vermogens van beklaagde, was de zaak geschorst. Twee getuigen werden thans in deze zaak gehoord. Eloris Ruiter te Enkhuizen, die de vorige maal bij d» behandeling der zaak ziek was, verklaart thans, d«4 hij indertijd geld' in een portefeuille' had opgeborgen in een ijzeren kistje. In dé portefeuille was o. a. eefi bankbiljet van 200. Den dag daarna ontdekte ge tuige, dat er uit de portefeuille 200 verdwenen was. Hendrikus Cornells vail der Lee, arts te Enkhui zen, verklaart, dat er geen ernstige verstoringen in heklaagde's verstandelijke vermogens voorkomen, zij kent het verschil tusschen het mijn en dijn. Wel is ze pen zenuwpatiënte en wanneer zij in de gelegenheid is om te stelen, zal zij er eerder toe' komen dan een ander. De Officier is van meening,, dat beklaagde wel dft- gelijk wist, dat zij een feit pleegde, dat zij niet moakt doen. 20 Sepember vroeg spreker tegen haar 0 we ken gevangenisstraf. Spr. hoopt, dat ©r haar geen lagere straf zal worden opgelegd1 en, eischt wederom 8 yveken. MISHANDELING. Alexander Franciseus R. te Alkmaar, was ten last» gc-legd, dat hij den 3den September Hendrik Veen had mishandeld. Beklaagde was niet verschenen. Hendrik Veen, to Alkmaar, als eerste getuige ge hoord, verklaarde dien 3den September van d© kermis naar huis terugkeerende, beklaagde te zijn tegen geko- pnen. Beklaagde maakte ruzie met hem en sloeg hem eenige malen op het gezicht. Oornelis Bek, de andere getuige, herinnert zieh op Hagenloh voelde zich den volgenden morgen nog ta melijk dof en moe, toen hij er al in de vroegte weer 'uit moest. Het viel niet mee uit het warme bed op den kouden steenen vloer in de slaapkamer te stappen. Maar Hagenloh mam een kloek besluit en stond spoe dig midden in de kamer. Terwijl hij zich aankleedde en zich waschte in het ijskoude water, waarop een dikke ijslaag lag, die hij eerst moest stuk slaan, en daarna bij het licht van de lamp ontbeet, waren zijn gedachten reeds in het met sneeuw bedekte bosch. Opperhoutvester Heckenrot had den vorige® avond met onduidelijk te verstaan gegeven dat hij Peter Knurrhahn van den moord! verdacht en Rundauge en \Vasserfall hadden er aan toegevoegd dat dat een opi nie was, die^ men daar algemeen was toegedaan. Hagenloh s na tuurlijke drang tot avonturen was hier in het rustige dal bijna geheel ingesluimerd. Maar als nawerking van het gesprek bij het kaartspel van gisteravond voelde hij nu weer dien lust in zich opkomendie hem vroeger tot zoo fnenigen moeilijken /tocht had aangezet. Hij zou zoo graag wat meer van „dezen Peter Knurrhahn," zooals dominee Schnellda- hin het uitgedrukt had, weten, waar en hoe zijn dage- lijksch onderhoud vond. Toen Hagenloh in de blauw-witte schemering van den Decembermorgen langs den molen kwam, lag daar 'alles achter de gordijnen nog in zoete rust. Maar vriendelijk, als een morgengroet, klonk hem het ge rammel en gedruisch der molenraderen tegen. Een eindje verder, bij het hutje van Peter Knurr hahn, bleef hij staan etn kqek naar de bouwvallige wo ning. Dikke ijskegels hingen neer uit de dakgoot en een wit kleed dekte het oude stroodak. Aan de bruine huisdeur hingen een bundel kruiden uit het bosch. Een hoefijzer daarboven moest die/ne® om den duivel te beletten den drempel te overschrijden. Maar al kon hij niet over den drempel, de schoorsteen stond toch voor hem open. Naast het huisje stond een soort vogelverschrikker, blijkbaar gereed! om iederen onge- wenschten indringer aan te vliegen. (Wordt vervolgd).

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Alkmaarsche Courant | 1910 | | pagina 5