DAGBLAD VOOR ALKMAAR EN OMSTREKEN. No. 151. Honderd en veertiende Jaargang. 1912 VRI|DAO 28 JUNI. BINNENLAND. Deze Courant wordt eiken avondbehalve op Zon- en Feestdagenuitgegeven. Abonnementsprijs per 3 maanden voor Alkmaar f0,80; franco door het geheele Rijk f 1, Afzonderlijke nummers 3 Cents. Prijs der gewone advertentiën Per regel f0,10. Bij groote contracten rabat. Groote letters naar plaatsruimte. Brieven franco aan de N. V. Boek- en Handelsdrukkerij v/h. HERMs. COSTER ZOON, Voordam C 9. Telefoonnummer 3. V- ALKMAARSCHE COURANT ALKMAAR, 28 Juni. Meden is het 200 jaar geleden, dat er te Genève een knaapje werd geboren, voor hetwelk een merkwaardige levensloop was weggelegd. Zijn moeder, dochter van een president, overleed bij zijn geboorte en zijn vader, horlogemaker en dansonderwijzer bekommerde zich niet veel 0111 zijn spruit. Er bleek echter spoedig iets in dezen jongen te zitten, die als Stijn Streuvels, als Maxim Gorki en al de andere lettmkundigen, die door eigen inspanning en zelf-ontwikkeling mannen van beteekenis zijn geworden al de boeken, welke hij in handen kon krijgen, verslond, maar het liefst romans uit de zeventiende eeuw en levensbeschrijvin gen van Plutarchus las. Men zond hem eerst op een advocaten-kantoor, toen naar de werkplaats van een koper-graveur, maar hij kreeg spoedig genoeg van de mishandelingen en vluchtte. Na eenige dagen te heb ben rondgezworven, ontmoette hij te Consignon een katholiek geestelijke, die hem een aanbeveling gaf voor een zekere mevrouw v. Warens te Annecy, een vriendelijke, jonge, uiterst zwakke dame, die reeds op 14-jarigen leeftijd een ongelukkig huwelijk sloot, dat slechts van korten duur was en tot het katholicis me overging. Zij nam den 16-jarigen jongen in huis, die den 23sten Augustus 1728 onder haar invloed ka tholiek werd. Te Turijn kwam hij hierna als lakei in dienst van een gravin, welke hem ontsloeg, daar hij verdacht werd een diefstal te hebben gepleegd. Mij doolde weer Tond' eu keerde in 1730 bij mevrouw v. Warens terug. Maar het duurde niet lang, of hij ver trok in gezelschap van een oplichter naar Parijs, be leefde allerlei avonturen en werd' in 1732 weer door mevrouw v. Warens in genade aangenomen. Nu bleven zo zeveu jaar samen. De jonge man men begrijpt, dat hij Jean Jacques Rousseau heet studeerde hard, las boeken van Engelsehe, Duitsche en Fransche wijs- geeren, leerde wiskunde eu latijn, verdiepte zicli in godsdienstige beschouwingen enschreef opera's en blijspelen. In 1737 vertrok hij wegens een hart ziekte eu toen hij merkte, dat mevrouw v. Warens in de enkele maanden van zijn afwezigheid) haar sympa thieën aan een ander had geschonken, ging hij huis onderwijzer worden. Naar Parijs trok hij in 1741, om een nieuw notenstelsel met getallen aan de academie aan te bieden, welke het evenwel weigerde, waarop hij secretaris werd van den Eranschen gezant te Venetië, bij wien hij het slechts 18 maanden uithield. Weer ging hij naar Parijs, waar hij in kennis kwam met de geleerden van d'ien tijd, die zijn fijnen geest roemden, maar lachten om zijn grenzenlooze ijdelheid. In dezen tijd kwam hij in aanraking met Tliérèse Lavasseur, een arbeidersvrouw, die niet ooit op school was ge weest en zoo dom was, dat ze de namen der maanden noch de waarde der munten kon leeren! Maar on danks dit groote verschil waren de beiden gelukkig een huwelijk werd er intussehen eerst 25 jaar later gesloten. De vijf kinderen, die ze kregen, liet Rous seau iu een tehuis voor vondelingen opnemen nota- bene met de goedkoope en gemakkelijke bewering, dat dit in overeenstemming was met zijn principes! Hij was een beroemd man geworden én kon er dus princi pes op na houden, die en gelukkig een gewoon man liever niet bezit. Ilij hadl in 1750 een bekroning gekregen voor een antwoord op een prijsvraag, door de universiteit te Lyon uitgeschreven: „Heeft het herstel van wetenschappen en kunsten tot loutering der zedelijkheid bijgedragen?" In 1752 kreeg hij een tweede bekroning met, zijn werk: „Over den oorsprong en de gronden der ongelijkheid onder de mensehen,' waarin hij de bestaande maatschappelijke verhoudin gen aan een vernietigende critiek onderwierp en de ongelijkheid schoof op rekening van de inrichting van staat en maatschappij en van do omstandigheid, dat de menschen zich van de natuur hadden afgewend. In zijn „Emile, over de opvoeding" (1762) en in zijn ..Maatschappelijk Verdrag" (eveneens 1762) ontwik kelde hij zijn nieuwe denkbeelden. De mensch moet, betoogde hij, tot de natuur terugkeeren, tot een toe stand', die den wilden, ja den dieren, het dichtst bij komt. Uit het begrip eigendom heeft zich de onge lijkheid ontwikkeld, uit de vereeniging ten i>ato van wederzijdsche bescherming der regeering, uit de erfe lijkheid der regeering het despotisme en de ontaarding. Maar een despoot is slechts zoolang meester, als hij de macht heeft, en de revolutie, die een heerseher ver nietigt, is evenzeer gerechtvaardigd als het regeerê^i van een despoot over leven en eigendom van onderda nen. De staat beschouwde hij als een vennootschap, waarin het souvereine volk de oppermacht heeft eu de overheid als de dienares van het volk. De eerster woorden van het boek luiden: „de mensch is vrij." Maar het merkwaardige is, dat Rousseau zijn republiek een staatsgodsdienst geeft en eenvoudig an dersdenkenden verbannen en afvalligen terechtstellen wil! Intussehen legde hij, zooals terecht werd opge merkt, den bijl aan den wortel van alle bestaande staatkundige en maatschappelijke toestanden. En Robespierre zou later de bloedige konsekwenties van deze leer trekken! Het „Contrat Social" had een schitterend succes, hot diende als fundament voor de Fransche revolutie en Polen en Corsicanen verzochten Rousseau een grondwet voor hen te ontwerpen. Wat de opvoeding betreft, ging de schrijver uit van de opvatting, dat de mensch van nature goed is, en dus verre moet worden gehouden van misdaadl en on deugd. Buiten de maatschappij en haar verderflijken invloedl moet liet) kind worden opgevoed, dan zal het zelf wetenschap en kunst, en tenslotte ook God weten te vinden. „Alleen één boek ligt open voor aller oogen", schreef hij, „het boek der natuur," en verder: „Hardt de licha men der kinderen tegen den wisselenden invloed van liet weer, het klimaat, van de natuurkrachten, voor honger en dorst, voor vermoeidheid." Goethe noemde dit stelsel van Rousseau eigenaardig het „natuur-evajigelie der opvoeding". Het is van vèrstrekkenden invloed geweest en o. a. heeft een Pestalozzi zijn roein te danken aan het in practijk brengen van ideeën, door Rousseau ontwikkeld. Niet slechts als roman- en t ooneelschrijver, als staatkundige, als opvoeder, maar o«k als muziekhisto ricus, als componist, ja zelfs als hotanicus heeft hij zich naam verworven. Maar wij moeten nog iets van zijn leven vertellen. Den lsten April werd hij schitterend in zijn geboor teplaats ontvangen, keerde hij tot het Calvinisme te rug en noemde zich van dat oogenblik af aan bij voor keur burger van Gerieve." Sinds 1756 woonde hij op verzoek van een dame mevrouw Epinay in een tuinhuisje, iu het bosch van Montmorency, dé beroem de „Ermitage," te midden van de heerlijke natuur. Van 17571762 stelde de hertog van Luxemburg het slot Montlouis ter zijner beschikking. Ilij deelde overigens het lot van alle profeten. Hij werd uit Frankrijk verbannen, en zijn „Emile" moest op last van het parlement worden verbrand. In 1762 moest hij in het toen Pruisische Neuchatel een toevlucht zoe ken. Op aanstichting van protestantsche geestelijken verdreven dé boeiren hem daar. Ook van het Peters eiland in het Bielermeer werd' hij verjaagd. Ilij zou juist gehoor geveil aan een uitnoodiging van Frede- rik II, om te Berlijn te komen, toen hij een dringend verzoek ontving, om Engeland te bezoeken. Maar ook in Engeland toefde hij niet lang zijn verhouding tot Thérèse gaf aanstoot in de aristocratische wereld. Den eersten Mei 1767 landde hij in Frankrijk en kreeg in 1770 verlof te Parijs terug te keeren. Daar woonde hij in de Rue Platrière, welke straat later naar hem werd genoemd, en doolde in lange Armenische kleeren melancholisch onder de Parijzenaars rond, den kost verdienend! door muziek over te schrijven. In een stil landhuis, nabij Parijs, blies hij iu 1788 den laat- steu adem uit. In 1794 werd het stoffelijk overschot plechtig iu het Panthéon bijgezet, waar in 1889 een standbeeld voor hem werd opgericht, en in 1832 werd voor dezen veelzijdigen en vruchtbaren schrijver in zijn geboorteplaats Genève een fraai monument onthuld. Niet vergeten mag ten slotte, dat Rousseau in zijn „bekentenissen," een levensbeschrijving, weinig tot zijn roem heeft bijgedragen, omdat de schrijver zich hier toont een man met zedelijke gebrekeli en velerlei tekortkomingen. Een merkwaardig man ,een man van invloed en beteekenis, ook in onzen tijd, blijft hij des ondhnks. DE KONINKLIJKE FAMILIE. De Koninklijke familie van Het Loo wo-rdt* half Juli ten Paleize Soestdijk verwacht, om gedurende enkele weken de gasten te zijn -van H. M. de Koningin-Moe der. Vrijdag 5 Juli zal luitenant-generaal J. de Waal te Kampen een lezing houden voor de vereeniging liet Nederlandsche Roode Kruis, waarin de beteekenis dier vereeniging zal worden uiteengezet. Deze lezing- zal bijgewoond worden door Prins Hendrik der Ne derlanden. EERSTE KAMER. De Eerste Kamer nam gisteren verschillende kleine re wetsontwerpen aan en behandelde daarna de Indi sche comptabiliteitswet. De heer Van der Biesen (R.-K.) achtte het noodzakelijk, eene principieele bespreking te houden over het vraagstuk betreffende de reehtspersoonlijk beid' van Ned.-Indië. Indïë, zegt hij, is een rechtsper soon, zij het een onmondig rechtspersoon. Hij spreek over den rijkdom van Indië, over het opiumkwaad' en over de bestrijding van den Islam; over cholera, dob belspel, irrigatie en land'bouwcrediet, totdat de voor zittcr hem eene zachte vermaning toediende. De heer Van der Does die Willebois (R.-K.) verdedigde, dat de verhouding van Indië tot Nederland meet geregeld' worden in den trant van de regeling tussehen de gemeenten in Nederland en hare ondordeelen, die een afzonderlijk vermogen beboeren. De heer Van den Berg (A. R.) achtte den in houd van het ontwerp minder belangrijk dan de indi recte gevolgen ervan. Het ontwerp was overbodig, imdat Indië reeds een rechtspersoon was. Van meer belang is de vraag omtrent de politieke zelfstandigheid van Indië. Spr. zette daaromtrent zij ne denkbeelden uiteen. De heer Van Nierop (lib.) verdedigde het ontwerp tegen de verwijten, dat het eigenlijk overbodig zou zijn. Nu Indië rechtspersoon wordt, is het nood zakelijk aan Indië eene organisatie te geven, waardoor het zijn wil kan uiten. Spr. wilde een rechtsinstituut scheppen, waardoor de spoorwegen, het pandhuisbe- drijf enz., koloniale leeningen zouden kunnen sluiten. De minister van koloniën verdedigde daarna het ontwerp, dat van Indië zal maken een rechtspersoon in vollen omvang, een rechtspersoon dio zelf zal kunnen leenen. De minister is een warm voorstander van zelfbestuur. De minister wenscht in Indië een lichaam te scheppen, waarin alle belangen zooveel mogelijk zijn vertegenwoordigd, In den eersten tijd echter zal het eindoordeel ove.r de begrooting- moe ien blijven bij de Volksvertegenwoordiging in Neder- land. Het wetsontwerp werd zonder hoofdelijke stemming aangenomen, waarna de Kamer tot nadere bijeenroe ping is uiteengegann. TWEEDE KAMER. Iu de vergadering van gisteren werd de beraadsla ging over het ontwerp-Radenwet voortgezet. Do heer Schaper (S. D. A. P.) lichtte een amendement toe tot invoeging van een nieuw art. 21a, luidende: „De voorzitter en de leden van den Raad van Arbeid zijn niet gerechtelijk vervolgbaar wegens de stem of meening, door hen in de vergadering ge uit." De minister van landbouw, nijverheid en ban- del, de heer Talina, kon zivh niet met het amendement vereenigen, waarna d!e heer Schaper in zijn amendement achter het woord „zijn do woorden: „behalve in geval van schending der verplichting tot geheimhouding" voegde. IIqt werd echter met 45 te gen 28 stemmen verworpen. De artt. 2227 werden aangenomen. Op art. 28 lichtte de heer Teenstra een amen dement toe om bij staking van stemmen niet het lot te doen beslissen doch den voorzitter een beslissende stem te geven. De minister wees erop, dat men over personen met gesloten briefjes stemt en bij stemming over za ken geen staking van stemmen kan voorkomen, aan gezien men moet aannemen, dat ieder aanwezig lid stemt. De heer Nolens gaf, aangezien dit niet vast staat, in overweging te lezen: „Bij staking van stem men over personen beslist het lot, bij staking van stemmen over zaken de stem van den voorzitter. Na eenige discussie nam de heer Teens tra het denkbeeld van den heer Noléns over, doch handhaafde de minister zijn bezwaar, dat men dan zou gaan bekrachtigen, dat een, in een college aanwezig lid zich aan de stemming onttrekt. Spr. voegde daarom in het art. in de woorden: „De overige leden zijn verplicht aan de stemming deel te nemen." De heer Teenstra trok eindelijk na nog eenige discussie zijn amendement in. De artt. 2835 werden aangenomen. Lij art. 36 (benoeming, schorsing, ontslag van den voorzitter) lichtte de heer D u y s een amendement toe, 0111 den voorzitter niet door de Kroon, doch door den Raad van Arbeid te doen benoemen, schorsen er. ontslaan. De heer Bos (V.-D.) lichtte een amendement van dezelfde strekking toe, dat door hem met de hee- ren Treub en Teenstra is ingediend. Daarna was aan de orde regeling van werkzaamhe den Do voorzitter deelde mede dat heden het af- deelings-onderzoek zal aanvangen van het voorstel Kuyper c. s., tot wijziging van het Reglement van Orde. De afgebroken beraadslaging werd daarna voortge zet. De minister zei dat krachtens de Ongevallen wet en Invaliditeitswet aan den voorzitter van den Raad van Arbeid een reeks van werkzaamheden zullen worden opgedragen. Daarom moet de regeering ze ker zijn van de bekwaamheid van den voorzitter. Dit blijft ook, al worden de kleine ongevallen uit de Ziek tewet gelicht. In het voorstel-Bos zal later een voor ritter, die het vertrouwen van de helft van de leden heeft verloren, toch herkozen kunnen worden. De heer I) u y s vroeg den minister wat nu zijn plannen zijn met den tijd van behandeling der Ziekte wet, Ilij nam verdeT in zijn amendement over, het tweede lid van het amendement-Bos (regeling van de stemming voor den voorzitter met benoeming door de Kroon, als bij herstemming niemand de meerderheid krijgt). De heer Bos (V.-D.) trok zijn amendement in waarna het amendement-Duys werd) verworpen met 44 tegen 35 stemmen. Vóór de linkerzijde, en van rechts de heeren Schim melpenninck, Van Idsinga en De Visser. Toen di naam van den heer Kuyper werd afgeroepen, bleek dat deze de ziaal had verlaten. De heer Thomson (U. L.)Wegl De heer Ketelaar (V.-D.) Die loopt te zoeken naar souvereiniteit in eigen kring! Op art. 37 had! de heer Duy# (S.-D.) twee amen dementen ingediend. De voorzitter; Wenscht de heer Duys lie woord tot toelichting? De heer Duys (S.-D.): Neen, laten we maar stem men! (Instemming links, gejoel rechts). De heer Thomson (U.-L.) Stemmen De voorzitter: Wenscht u niet het woord? De lieer Duys (S.-D.): Neen, laten we maar stem men! De voorzi tter: IT trekt dus de amendementen in De lieer Duys (S.-D.): Neen, stemmen De voorzitter maakte aanstalten te laten stemmen, maar de heer Duys (S.-D.) riep: Ik zal de hc-oren gloeiende kolen op het hoöfd laden en mijn amendementen intrekken, 't Komt toch op hetzelfde neer! (Gejoel rechts.). Aan de orde waren de artt. 46, 47 en 48 regelend de positie van den secretaris van den Raad van Arbeid, die zonder hoofdelijke stemming werden aangenomen. Daarnn werd de vergadering verdaagd tot heden morgen. I 1 11 j I n de afdeelingen der Kamer werd bij het onderzoek an een aanvullingsbegrooting voor Landbouw, ge klaagd over het hooge bedrag, dat men had uitgege ven voor aonkoop van serum tegen mond)- en klauw zeer. Ook meende men, diat voor examens te hooge vaca tiegelden werden toegestaan. Gevraagd werd, of voor de bestrijding van mond en klauwzeer reeds uit „onvoorzien" was geput. Op het ontwerp tot wijziging van de Muntwet, heeft de heer Van Dedem een amendement ingediend, strek kende tot het doen vervallen van den nikkelen stuiver. EEN NIEUWE BAKKERSWET. Naar „Het Centrum" verneemt, gaat het initiatief, tot het indienen van een nieuw ontwerp-Bakkerswet, dat trachten zal aan de bestaande bezwaren tegemoet te komen, uit van de afgevaardigden mr. Aalberse eu Passtoors. Reeds is ernstig overleg gepleegd, ook met vroegere tegenstanders, en is de indiening van het ontwerp spoedig te verwachten. Gemeugd nieuws. DE VERGIFTIGING TE RENKUM. De gearresteerde J. W. T. te Renkum, verdacht van vergiftiging, blijft voortdurend «11e schuld ontkennen. Hij heeft zijn zuster beschuldigd, dat deze, en niet hij, hun vader zou hebben vergiftigd. Deze zuster is Woensdag te Arnhem in verhoor geweest, maar on middellijk weder op vrije voeten gesteld. De politie heeft, naar het Arnh. Dgbl. meldt, in den tuin van T. tc Renkum, die eenige dagen geleden onder vergiftigingsverschijnselen is gestorven, een kopje-, waarin een hoeveelheid muizentarwe, in den grond begraven gevonden. MUIZENPLAAG. In de buurt van Ruinerwold heerseht etui geweldige muizenplaag. In verscheiden roggevelden zijn groote plekken stukgevreten. In de hooilanden worden ver scheidene knagers gevangen. Ter verdelging van deze plaaggeesten heeft men serum ontboden van de Rijksseruminrichting te Rotterdam. DE FRANSCHE AUTO-BANDIETEN. Volgens de Matin zou gebleken zijn dat Raymond la Science en do Bouó, de twee auto-bandieten, van wie de eerste zich op het oogenblik in verzekerde bewaring bevindt, ook den moord op den diamanthandelaar Da vidson te Wilrijck, bij Antwerpen, op hun geweten hebben. In verband met het verblijf van eenige leden der beruchte bende van de Parijsche auto-bandieten in het Vegetarisch Hotel „Pomona" op de Weteringschans ti Amsterdam, wordt nog hef. volgende van daar me degedeeld Nadat van 23 tot 28 December de heeren de Boué (nis Charles Beulemans) en Callemin, bijgenatimd Raymond la Science (als Von Derauwera) hier ter stede hadden gelogeerd, kwam van 2729 Januari De Boué weder in „Pomona" aan. Hij schreef zich thans in onder den naam Molenaar en was ditmaal vergezeld van een persoon, die zich als Leopold Dalvenny in schreef. Deze beide personen hebben ook weder var. 35 Februari in „Pomona" gelogeerd. Eerst toen de inspecteur der Amsterdamsehe recherche Pateer, vergezeld van een Parijsehen collega in het restaurant kwam om daar de hnndteekeniugen der heeren te laten photographeeren, viel het den directeur van „Porno- na" op, dat Do Boué zich onder verschillende namen had ingeschreven. De gasten maakten den indruk van werklieden, die een paar dagen naar hier kwamen om eens het een en ander te zien; de directeur ducht, dat het eleetrieiens waren, die goed geld verdienden. Zij leefden echter zeer eenvoudig, kwamen op gezette tijden 12 uur eri 5 uur thuis om to eten en gingen des avonds om streeks twaalf uur te bed. De Boué alias Beulemans alias Molenaar sprak zeer geel Vlaainseh en was heel spraakzaam; de andere persoon, waarmede hij het hotel bezocht, zcide heel VERPLETTERD. Woensdag zaten te Arnhem twee tuinjongens in schafttijd tegen een stapel denneboomen aan het R«- densche veer, aan. Op een gegeven oogenblik kwam er beweging in de Ix-.men en rolden de dennen over de jongens heen. Een der jongens werd als 't ware verpletterd en was onmiddellijk een lijk. De andere werd zoo ernstig ge kwetst, dat men voor zijn leven vreest.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Alkmaarsche Courant | 1912 | | pagina 1