Er zit een vrouw in de toren!
ter
a
aad
ruiter
VAN TIL»
interieur
boterstraat- payglop - alkmaar-072 -112760
Slagerij
1
E
ili
I
IS
1
l
n
8J
illll
I
Bi
voor een verrassende ontmoeting in
OLD-ENGLISH STYLE...
l
10 Jaar
Bergens’ Beiaard
I
Ml
Weekaanbieding vleeswaren
Weekaanbieding vlees
Illll
i -
Varkensvleesdag^^^^
dinsdag
1Ü
111
Lage landen
Kleinste in Nederland
Speciale Bergense sfeer
ilESffi
1111:
1
i£
.1
nu 1,09
I
Gerard Hengeveld componist
van beiaardmuziek
choe
I
MMEI
OCCi
Bunder-, kalfs- en varkens-
Kom bij ons ontdekken hoe j
gedistingeerd en sfeervol uw j
’English style’interieur
er uit kan zien
BE WELCOME
bij Van Til interieur -
voor een verrassende ontmoeting in
OLD-ENGLISH STYLE...
•i>wn
Opdracht
ISil
Wie oog heeft voor traditionele
meubelkunst en oud vakmanschap mag
onze ’Engelse-Meubelpresentatie’ beslist
niet missen. Wij tonen u een selektie
van het mooiste uit befaamde Britse
meubelateliers.
Prachtige eet-ensembles bijvoorbeeld en
een keur van fraaie kasten in oude stijl.
Maar ook vragen wij uw aandacht
voor tal van exclusieve ontwerpen in
secretaires, hoekkasten, bijzetmeubelen
en kleine tafels.
In hoger sferen
V.
so
14
in de les
fe
het stokkenklavier bespeelt.
I’
'A
leder
H?
„Alt
brengt,
te
5
*1
500 gram 3,95
3,50
500 gram 9,95
I®
-—'2®
B-t
I
tomaten, groente
en kippesoep
W<
op de
Wai
Dort
Voor uw huisdier
Gemengd stukjes hart en kopvlees
250 gram 1,25
500 gram 8,95
500 gram 8,25
SAMEN 2,10
Uit eigen keuken de echte
Slagersrookworsten
en heerlijke Erwtensoep
vol met vlees 1 liter
150 gram 1,89
150 gram 2,18
'0' 'oor lei
■5 'Choem
E laar
Het is geen alledaags gezicht wanneer het luik van de klokkenzolder opengaat en er een
vrouwelijke beiaardier veschijnt. (foto Trees Vermeulen-Bruinsma)
Hoewel het Bergense carillon pas
tien jaar bestaat, is zijn geschiedenis
al wat ouder.
In 1929 probeerde dominee Kie-
boom al geld bij elkaar te krijgen
voor een beiaard, maar de slechte
economische situatie strooide roet
in het eten.
Pas na de oorlog in de vijftiger jaren
was het dominee Bekius, die op
nieuw een poging deed, maar door
zijn voortijdig overlijden bleef het
échter daarbij.
De derde keer was scheepsrecht
toen in 1960 wethouder Verstegen
zijn initiatief beloond zag. Het duur
de nog tien jaar voor het carillon er
écht was, maar dat is blijkbaar
gebruikelijk in de beiaardwereld.
Van de Bond van Mobilisatieslacht-
offers in Drachten kreeg men het
aanbod hun klokkenspel van 49
klokken over te nemen omdat dit
door omstandigheden moest ver
dwijnen.
Twee plaatsen kwamen in aanmer-
9,50
14,80
Soest, 2(
Insp-Scl
Corr. adi
Eindelijl
verlangt
lijke per
is toch
lieve zot
Stunt van de week
SOEP MAGGI
Vloei
Gi
Zc
One
s
Koelm
All
Tel. 07:
S
loorlope
in 1e -
IE
nancieri
Uw Ho
J
iohk
a
Paardenmarkt 21, Schoorl
Tel. 02209 - 3223
Oudewal 6, Warmenhuizen
Tel. 02269 - 1277
’ok voc
akkunc
Q5 eParatii
—tv
Heden o
onze tan
De beiaard is typisch een instrument van de
lage landen.
Je treft ze praktisch alleen aan in Neder
land, België en Engeland.
In de 16e eeuw bezaten al veel steden een
eigen carillon. Maar vooral in de 17e
’’gouden” eeuw kwam het instrument tot
grote bloei. De grote welvaart en het
statusgevoel van de stadsbesturen was
daar niet vreemd aan.
De klokken van de gebroeders Hemony
werden wereldberoemd.
Met de bescheiden technische middelen
van die tijd bereikten ze verbluffende
resultaten. Helaas ging na de dood van de
broers de kennis van het klokkengieten
verloren en raakte de beiaard in verval.
Pas in het begin van deze eeuw kwam het
klokkenspel weer tot leven toen in 1922 Jef
Denijn in Mechelen een beiaardschool
opgerichtte om de kennis van het ambacht
over te kunnen dragen op nieuwe genera
ties beiaardiers.
Daar kwam nog bij dat de technische
kennis op metallurgisch gebied enorm was
toegenomen zodat men in staat was
klokken te.gieten die de kwaliteit van de
Hemony’s ver overtroffen.
Het stimuleerde ook de musici meer
aandacht te besteden aan de beiaard als
muziekinstrument, en dat, samen met de
oprichting van de school, luidde een nieuw
tijdperk in.
In 1953 werd door een oud-leerling van de
Mechelse school de Nederlandse Beiaard
school opgericht.
"Dankzij” de vele klokken die in de oorlog
naar Duitsland verdwenen om te worden
omgesmolten tot kanonnen en tanks, was
de vraag naar nieuwe klokken na de oorlog
erg groot. Dit stimuleerde een industriële
aanpak van het klokkengieten en vandaag
zijn de Nederlandse klokkengieters Petit
Fritsen en Eijsbouts weer ’’klinkende”
namen over de hele wereld.
- Decrem;
dag 1 m
king voor het carillon: in het to
rentje op de Ruïnekerk en aan de
rand van de vijver van het Oranje-
plantsoen. Er werd advies gevraagd
aan deskundige organisaties en die
kwamen tot de conclusie dat het
carillon alleen in een ruim 30 meter
hoge toren bij het Oranjeplantsoen
kon worden geplaatst, en dat ging de
draagkracht van het beiaardcomité
te ver te boven.
Men kwam noodgedwongen terug
op het klokkenspel van bescheide
ner omvang in de Ruïnekerk. De
gemeente ging accoord met deze
oplossing en er werd afgesproken
dat het beiaardcomité en de ge
meente ieder de helft van de kosten
zouden dragen.
Het comité ontplooide vele activi
teiten zoals verlotingen, het ver
kopen van gravures van de Ruïne
kerk en verzoeken tot financiële
steun aan een aantal vooraanstaan
de Bergenaren.
Begin 1970 stelde een bankinstelling
zich garant voor het nog ontbreken
de bedrag zodat men kon beginnen
met het aanbesteden van het werk.
Er werd opdracht gegeven tot het
gieten van 26 klokken bij de beken
de Nederlandse klokkengieters Petit
1862 XG
Kogend
De bec
I
Behalve dat er bijna geen muziek voor een
carillon met twee octaven bestaat, is het in
het algemeen zo dat er weinig originele
beiaardmuziek wordt geschreven.
Het is voor componisten een moeilijk
instrument, je moet goed weten wat de
mogelijkheden, maar vooral wat de beper
kingen zijn.
Daarom is het zo opmerkelijk dat Gerard
Hengeveld ook op dit gebied zijn stempel
op het muziekleven van Bergen heeft
gedrukt. Speciaal voor het Bergense
carillon componeerde hij een aantal stuk
ken. Hij schreef zelfs het ’’Bergenlied”, dat
(k
De bekende heerlijke
Slagerham
Sappig Pekelvlees
Runderrookvlees
van de muis100 gram 2,25
Ontbijtspek150 gram 1,35
Gebraden Gehakt 100 gram en
Leverkaas 100 gram
de tijd en de gelegenheid hebben zo’n
studie te kunnen volgen. Pas toen ik naar
Weesp verhuisde kreeg ik de kans: dicht bij
Amersfoort en een carillon in Weesp om in
een later stadium op te kunnen spelen”.
utorijschi
(Vamoi
Nu ook ii
*oor een i
aantoo
re
Geen
Gorser
Te!.
Fritsen, terwijl het comité naarstig
doorging met het inzamelen van
het resterende bedrag.
Aan het klokkenspel werd een
bijzondere betekenis gegeven. De 26
klokken bevatten namelijk de namen
van de 250 geallieerde militairen die
rusten op de Bergense militaire
begraafplaats.
De eerste, grote klok, die ook dienst
doet als uurslag, bevat het opschrift:
"Ik luid voor hen, die voor onze
vrijheid vielen en in Bergen rusten
1940-1945". De volgende 24 klokken
bevatten de namen van 216 bekende
militairen, terwijl de 26e klok als
opschrift draagt:’’34 gevallenen, al
leen aan God bekend".
Op bevrijdingsdag 1970 werd het
klokkenspel officieel aan de ge
meente overgedragen in aanwezig
heid van de nabestaanden van de
gevallenen. Ook van geallieerde
zijde was men erkentelijk voor dit
gebaar. Ze stuurden hun vertegen
woordigers naar de 5 mei-vieringen
en nu, 35 jaar na de oorlog zal er
zeker de nodige aandacht aan
worden besteed: aan de beiaard - én
aan de reden van zijn bestaan...
woensdag
ij: Gehaktdag
jij donderdag
jjj altijd Biefstukdag
100 gram heerlijke biefstuk 2,65
ijij 1 kilo Schouderkarbonade
ijij 1 kilo magere Riblappen
jij; Om te braden
jij; 1 stuk Rosbief
jjji (geheel mager)
ijij Frikando
ijij Varkensfiletrollade
ijij Doorregen Varkensrollade 500 gr. 5,45
Rond het beroep van beiaardier hangt nog
steeds een romantische waas. Hoog in de
vaak eeuwenoude toren, uitkijkend over de
stad, waan jeje”in hoger sferen” tussen het
gebeier van de klokken. Dat is iets wat tot
de verbeelding spreekt en het verklaart
misschien ook de grote belangstelling voor
de beiaardopleiding.
Op de school in Amersfoort is echter maar
plaats voor 20-30 leerlingen per jaar.
Daarom zijn de toelatingseisen erg streng.
De studie is zwaarder dan je denkt. Zelfs
met een conservatoriumopleiding heb je
nog 3 tot 4 jaar nodig voor je jezelf
beiaardier mag noemen.
Ook de werkelijkheid van alledag is weinig
romantisch.
In Nederland zijn op dit moment ongeveer
150 carillons en 90 beiaardiers. Wanneer je
dan bedenkt, dat er per jaar 20 leerlingen
slagen voor het examen is het een simpel
rekensommetje om te kunnen constateren
dat over drie jaar elk carillon zijn eigen
beiaardier heeft.
Bovendien speelt een beiaardier maar een
paar uur per week zodat het noodzakelijk is
een andere bron van inkomsten te hebben
om zich financieel het hoofd boven waterte
kunnen houden.
Ook Lies Over de Linden viel de studie
zwaar. Omdat hen heen en weer reizen haar
te veel tijd kostte moest ze haar baan als
pianolerares aan de Hoornse muziek
school opgeven om al haar aandacht aan
de studie te kunnen wijden. Ze hield alleen
een paar pianoleerlingen aan om de studie
te bekostigen.
Ondanks die problemen is ze bezeten van
haar beroep. ”lk ben altijd gefascineerd
geweest door dit instrument. Tijdens een
excursie naar de Utrechtse Domtoren zag
ik de beiaardier daar aan het werk en dat
boeide me zo, dat ik toen het besluit nam
door te gaan in dat vak. Ik heb bijna tien
jaar rondgelopen met het adres van de
beiaardschool voor ik de kans kreeg er te
gaan studeren, wantje moet natuurlijk wel
BE WELCOM
bij Van Til interieur -
Ze lijkt in niets op de traditionele beiaar
dier, integendeel. Lies Over de Linden is
eerder tenger gebouwd en heeft gelukkig
geen knoestige knuisten.
Het enige waaraan je kan zien dat ze niet
alleen piano speelt en huishoudelijk werk
doet, zijn de eeltige knobbels op haar
pinken.
Onder de carillons in Nederland neemt die
van Bergen een bijzondere plaats in. Het is
één van de kleinste van het land. Met zijn 26
klokken heeft het een omvang van twee
octaven. Populair gezegd het bereik van
twee toonladders achter elkaar. De meeste
"normale” carillons hebben een omvang
van drie tot vier octaven.
Spelen op zo’n klein carillon brengt
speciale problemen met zich mee. Het is
erg moeilijk een melodie binnen die
toonomvang te spelen en dat is onder
andere de reden dat er praktisch geen
muziek is geschreven voor onze beiaard.
Van de zijde van de beiaardiers is er ook
weinig belangstelling om hier te komen
spelen. De meesten vinden het te moeilijk.
”lk kan me dat eigenlijk niet goed
voorstellen", zegt Lies Over de Linden, ”het
is voor mij als musicus juist een uitdaging
hier te kunnen spelen. Het stimuleert de
creativiteit om met beperkte rn'|ddelen iets
moois te maken. Het betekent wel dat ik alle
stukken die ik speel eerst zelf moet
omwerken tot twee octaven”.
Lies gebruikt als tune bij het beging van
haar programma. U moet er donderdag om
11 uur beslist even naar gaan luisteren!
Daarnaast schreef hij een aantal dansen en
de "Suite voor twee octaven”, opgedra
gen aan Lies Over de Linden met een
vererende opdracht:’’Voor Lies, met grote
bewondering voor haar enthousiasme voor
de beiaard en de dagelijkse energie,
opgebracht om het eindresultaat te berei
ken van Nederlands eerste en beste
vrouwelijke beiaardier”.
Lies reageert daar nogal bescheiden op. ”lk
ben niet de eerste en ik betwijfel of ik ooit
de beste vrouwelijke beiaardier zal worden!
Maar dat is vreselijk lief van hem dat hij dit
over mij heeft gezegd. Ik vind het al heel wat
dat hij voor mij composities schrijft. Het is
eigenlijk gekomen toen ik hem eens na een
pianoles vroeg of hij niet iets voor het
Bergense carillon Wilde schrijven omdat"-'
daar zo weinig muziek voor bestaat. Hij
schrijft namelijk vrij eenvoudige, maar
muzikaal zeer boeiende stukken die uitste
kend geschikt zijn voor beiaard. Daar is hij
toen aan begonnen, maar kon het pas
afmaken toen hij me hier op het carillon
hoorde spelen”. ”Nu hoor ik pas hoe het
moet worden”, zei hij na afloop. En
kennelijk heeft hij de smaak te pakken
gekregen, want hij schrijft nog regelmatig
stukken voor beiaard. Ook in Amersfoort
zijn ze daar erg blij mee, want ze zitten
letterlijk te springen om goede heden
daagse muziek”.
Inmiddels zijn door de beiaardschool al een
aantal stukken uitgegeven zodat je Gerard
Hengeveld nu zelfs op straat kun horen!
Ook de gemeente stelde het initiatief van
hen zeer op prijs. Na de première van de
’’Suite voor twee octaven” werden ze
beiden op het stadhuis ontvangen om die
unieke gebeurtenis te vieren.
t r>
Iedere donderdagmorgen dwarrelen de speelse klanken van het carillon over het
dorp. Het is voor veel Bergenaren een moment om even op een terrasje te gaan
zitten en te genieten van de sfeervoile muziek. Want het heeft iets heel eigens.
Wanneer je aan Holland denkt, zijn het de molens, de dijken de de klanken van het
carillon die zo’n vertrouwde sfeer opwekken.
Een beiaardier stel, ik mij voor als een grote, zware man die hoog in de tochtige
toren met zijn knoestige knuisten op het stokkenklavier timmert. Het is tenslotte
een zwaar beroep wat ook fysiek zijn eisen stelt.
Wie beschrijft dan ook mijn verbazing, toen het luik van de klokkenzolder
openging en een charmante vrouw verscheen!
Hoog in de toren is Lies Over de Linden in haar element wanneer ze met handen en voeten
(foto Trees Vermeulen-Bruinsma)
dan g£
GEER!
Schoo:
lederec
Spelen in Bergen geeft Lies ook veel „1L,
voldoening, het is een dankbaar publiek.
En wat ook bijdraagt tot die speciale sfeer is
de plaats van het carillon midden in het L
dorp, op een gezellig punt. Vooral’s zomers
zijn het de toeristen die er even voor gaan
zitten op een terrasje of in het gras rond de
ruïnekerk.
”Er zijn zelfs mensen die speciaal donder
dags rond elf uur boodschappen gaan
doen omdat ze het zo gezellig vinden te
V»n irxuiuii mui uai iiiu/i iiiiuz.iurx uv aviuor
grond. Dan merk je weer eens welk een 1 1
sociaal instrument de beiaard is. Zelf zit je
anoniem, hoog in de toren, maar het hele
dorp kan je horen, of ze het leuk vinden of
niet. Ik hou daar ook altijd rekening mee bij
het samenstellen van mijn repertoire. Ik
krijg er soms leuke reacties op van j
luisteraars”.
neei andere kant van hei beiaardiers- J u
is de speeltrommel, die ieder kwartier
ccu deuntje ten gehore brengt, te
voorzien van muziek. Daarvoor moeten 't<|
pennen op een trommel gestoken worden
die ronddraait, net als bij een speeldoos.
In Bergen is een moderner systeem in
gebruik waarbij de pennen vervangen zijn
door een bandje met electro-magnetische
impulsen.
Wanneer u dus op een andere tijd dan u 1
gewend bent het carillon hoort spelen, is j
dat niet de ’’levende” Lies maar de 1
’’electrische” Lies uit het doosje!
«M* w, WMIJMI.m „I ll—i»—--I
I
gS 500 gram Schouderkarbonade 3,95
500 gram Rib- of Haaskarbonade 6,45
500 gram Krabbetjes 2,00
500 gram Vleessaucijsjes3,95
500 gram mag. Speklapjes3,75
Piet Vermeulen
ni
:<i lovag-g,
Sfi
Een heel andere kant van het beiaardiers-
vak I
een deuntje ten gehore
winkelen met carillonmuziek op de achter- i
„De R
i
