TRADITIES in het
WEK UW LEVER-GALOP
/tq,enda
Abessijnsche oerwoud
Texelsche vroedschap vergadert
Tuinhoekje
Nog eens: het heengaan van xvethVlaming
Texel 16 uur per dag geïsoleerd
Het „heilige meisje" in haar hut
De gistermiddag gehouden vergadering van
den Raad der Gemeente Texel werd bijge
woond door 11 leden. Afwezig met kennis
geving de heeren Vlaming en Parlevliet.
Bij opening deelde de Voorzitter mede, dat
een schrijven was ingekomen van den heer
Vlaming, waarin deze ontslag viaagt als lid
van den Raad, als ambtenaar van den Bur
gerlijken stand en als voorzitter van het Co
mité voor Steun aan den Kleinen Boeren
stand.
Burgemeester Kamp deelde verder mede,
dat hij zich naar aanleiding van een artikeltje
in de Heldersche Courant in verbinding heeft
gesteld met den oud-wethouder. In dit artikel
tje wordt gesproken over minder prettige
werkzaamheden in den laatsten tijd.
De heer Vlaming zegt, dat deze opmerking
niet van hem zelf afkomstig is, hij heeft in
B. en W. met den voorzitteren den heer
Kager altijd op zeer prettige wijze samen
gewerkt. Even wilde de voorzitter nog in her
innering brengen, hetgeen hij reeds bij het
jubileum van den heer Vlaming had gezegd.
Als wethouder heeft de aftredende zeer veel
in het belang van de Gemeente verricht, hij
had zeer veel goede kwaliteiten en als hem
een speciale opdracht werd gegeven zoo
als dit in een college van B. en W. zoo dik
wijls het geval is kon men er van over
tuigd zijn, dat een gedegen rapport werd uit
gebracht. Spr. stelde voor, het ontslag op de
meest eervolle wijze te verleenen, en bracht
dank aan den heer Vlaming voor alles wat
deze in het belang der gemeente heeft ver
richt. Verder deelde de Voorzitter mede, dat
de heer VI. hem verzocht had zijn dank aan
den raad over te brengen voor de prettige
samenwerking. Als opvolger van den aftre
denden in de verschillende functies was de
heer De Waard aangewezen.
Ook was van den heer Kager een schrijven
ingekomen, waarin ontslag wordt gevraagd
als voorzitter van het Kleedingcomité en van
de advies-comm. Ook de heer Kager ontving
dank voor zijn werkzaamheden in deze com
missies; als zijn plaatsvervanger was aange
wezen de heer Westdorp.
Op de notulen, die ter visie hadden gelegen,
werden geen aanmerkingen gemaakt. Aan de
orde was nu: Aanbieding begrooting Algemeen
Armbestuur 1940.
Deze werd in handen gesteld van een com
missie van onderzoek bestaande uit de heeren
Parlevliet, Zoetelief en Bruin.
Aanbieding Gemeentebegrooting 1940
De voorzitter gaf als zijn wensch te
kennen, dat de Begrooting zal zijn afge
handeld voor de laatste vergadering van
dit jaar. De commissie van onderzoek zal
ook nu weder bestaan uit leden van elke
politieke fractie uit den Raad. Spr. hoopt
dat de opmerkingen, evenals vorig jaar
beperkt zullen blijven, tot die welke men
door de vertegenwoordigers van een
fractie in het comité naar voren zal laten
brengen. De commissie zal zijn samen
gesteld uit de heeren Henkes, Voorz.
Kager, De Lugt en Keijser.
Subsidie voor Bestrijding t.b.c. onder
het runvee.
In April 1938 heeft de raad onder bepaalde
voorwaarden aan de Texelsche ver. voor t.b.c.
bestrijding onder het rundvee een subsidie
verleend van 250 voorloopig voor een jaar.
Nu wordt weder voorgesteld een subsidie te
verleenen van 25 pet. van de door de Ver. te
maken kosten of schade, voortvloeiende uit de
gemeente van de op de tuberculini reageeren-
de tot een maximum van 200.per jaar
(ingaande over het boekjaar 1939'40). Goed
gekeurd zonder besprekingen.
Verhuring van gronden in Eierland.
Voor enkele perceelen aan den Eersten
Dwarsweg is dit jaar met het ontblooten van
de schoof de huur geëindigd. De gebruikers C.
de Wit en L. Kok hebben den wensch te ken
nen gegeven, dat zij gaarne opnieuw de gron
den willen pachten. Voor eerstgenoemde betreft
het hier een perceel groot 2.27.70 ha en voor
Kok 1.52.50 ha. Genoemde heeren zijn bereid
een pacht te betalen van 40.per ha. Zij
verplichten zich op hun kosten het land te drai-
neeren.
De heer Dros was, hoewel hij zich geheel
Wilde neerleggen bij het prae-advies, van mee
ning, dat het een moeilijken tijd was om te ver
pachten. Ook de heer De Lugt liet zich in dien
zin uit en was van meening, dat bij publieke
verpachting de pachtsom hooger zou zijn.
De Voorzitter wees hierbij op moeilijkheden
met de Pachtwet. Zonder stemming werd het
prae-advies goedgekeurd.
Verkoop van bouwterrein te Den
Burg.
De heer J. C. Rab heeft te kennen gegeven
een perceel bouwterrein aan den Haffelerweg
naast het hem toebehoorend blok van 3 huizen
van de gemeente te willen koopen voor bouw
van een viertal woningen. Het bedoelde terrein
is 251,4 m breed en 30 m diep. De koopsom zou
bedragen 2. per m= 1.532,in totaal).
Tot verkoop van den grond werd zonder stem
ming besloten. De heer Kager drong aan op
het in orde brengen van den weg daar ter plaat
se. De Voorzitter deelde mede, dat men daar
mede in contact moet treden met de „30 Pol
ders" waaraan de weg behoort.
Voor besprekingen benoeming H. d. S. te De
Waal werd de openbare zitting eenigen tijd
gesloten. De voordracht luidde als volgt:
1. L. P. Pietersen, Kattendijke.
2. Jn. Moerbeek, Haarlem.
3. F. Stennenberg, Nieuwe Niedorp.
Na heropening werd no. 1 van de voor
dracht met algemeene stemmen benoemd.
Verzoek van de afd. Eierland van de L.T.B.
om toekenning bevoegdheid tot benoeming
van een bestuurslid van de stichting tot be
vordering van het land- en tuinbouwonder-
wijs.
Het verzoek van deze vereen, zal worden
ingewilligd, daar er echter reeds 3 R.K. leden
van het bestuur der stichting zijn, zal, wan
neer de afd. Eierland een lid benoemd, B. en
W. moeten voorstellen een der zittende be
stuursleden niet te herbenoemen.
Rondvraag.
Voor de rondvraag deelde de voorzitter
mede, dat binnenkort gelden zullen worden
ingezameld voor het Crisiscomité. Het ligt
niet in de bedoeling om, evenals in 1914, een
plaatselijk Crisis-comité te vormen.
Verder verzocht de Burgem. goedkeuring
voor 't aangaan van een geldleening van
12.000 voor de T.E.M., in verband met de
Electr. van het Noorden.
Bij de rondvraag gaf de heer Leber in over
weging het Park van een betere waterafvoer
te voorzien. De heer Keijser wees op der-
slechten toestand waarin het z.g. Schilpadje
bij Brakenstein zich bevindt. Ook besprak de
heer Keijser het teeren van den Hallerweg.
De heer Kager verzocht om verbetering van
de straat nabij de woningen van de heeren
Smink en Kikkert, einde Koogerstraat. De heer
Dros wees op 't gevaar, dat de bochten op
den dijk bij 't Watergemaal van Waalenburg
opleveren, vooral nu de telegraafpalen zijn
verplaatst, en verzocht het doen plaatsen van
waarschuwingsborden.
De heer Epe informeerde naar de moge-
vliegmachine. Spr. wees er op, dat Texel
ongeveer twee derde van de 24 uur
zonder verbinding met den vasten wal zit;
toen indertijd het vliegveld werd aange
legd, was dit een van de punten, die voor
De voorzitter deelde mede, dat van post
vervoer geen sprake zal zijn in dezen tijd.
Ziekenvervoer zou mogelijk zijn, doch in over
leg met de doktoren is reeds eenigen tijd ge
leden met de militaire autoriteiten besloten,
dat in uiterste gevallen alleen van het vlieg
veld gebruik zal worden gemaakt. Spr. zou
na afloop der vergadering over deze zaak wel
iets meer mededeelen. Hierna volgde sluiting.
EXAMEN.
De heer J. C. Hogenbosch Jnz., voorheen te
Texel, behaalde dezer dagen te Beverwijk het
R. K. Godsdienstdiploma.
STOOMVAART MIJ. NEDERLAND.
Joh. v. Oldenbarnevelt, u., 30 Oct. te Sabang.
Poelau Laut, u., 30 Oct. te Sabang.
HOLLAND—AMERIKA LIJN.
Statendam, 31 Oct. te New York.
ROTTERDAiVISCHE LLOYD.
Kertosono, t., 31 Oct. v. Sabang.
Dr. H. Colijn is in de Dinsdagavond ge
houden vergadering van de Eerste Kamer
als lid beëedigd. De oud-minister-president
legt den eed af in handen van de voorzit
ter der Kamer, mr. W. L. baron de Vos van
Steen wijk.
en u zult 's morgens uit bed springen,
gereed om bergen te verzetten.
lederen dag moet uw lever een liter lever-gal in uw
ingewanden doen vloeien. Wanneer deze stroom van
lever-gal onvoldoende is, verteert uw voedsel niet,
het bederft, voelt u opgeblazen, u raakt verstopt.
Uw lichaam is vergiftigd, u voelt u beroerd en
ellendig, u ziet alles zwart.
De meeste laxeermiddelen zijn slechts lapmidde
len. U moet CARTER S LEVER-PILLETJES nemen
om deze liter lever-gal vrij te doen vloeien en u
zult u een geheel ander mensch voelen. Onschade
lijk, plantaardig, zacht, onovertroffen om de lever-
gal te doen vloeien.
Eischt Carter's Lever-Pilletjes bij apothekers en
drogisten, f. 0.75.
Natuurhistorisch Museum, 2e Vroonstraat
lederen Woensdag van 35 uur.
lederen Zaterdag van 710 uur.
Bovendien de eerste Zondag van elke maand
van 35 uur eD de eerste Woensdag van
8—10 uur.
Aquarium Zoöt. Station. Voor het publiek
geopend: dagelqks van 91? en van 13.30—
y u. Zaterdags van 9— 12 uur.
BIOSCOPEN:
Rialto, Spoorstraat, acht uur:
„De Bruigom in angst" en „Terwijl New-
York slaapt."
Tivoli-Theater, Spoorstraat, acht uur:
„Bleeke Bet".
Witte-Bioscoop, Koningstraat, acht uur:
„Met geheime opdracht."
Opgenomen om 8 uur hedenmorgen.
Barometerstand Den Helder: 760.1
Temp. lucht0.6
Wind: richting: O.Z.O.; kracht: 5
Laagste temp.: 0.6
Licht op: 5 uur 3 min.
Uit het politie-rapport
AUTOBOTSING,
Gisteren vond op den Rijksweg nabij fort
Westoever een aanrijding plaats tusschen een
vrachtauto en een D.K.W.-autotje. Beide auto's
reden in dezelfde richting. Toen echter de be
stuurder van de D.K.W. links af moest en
daartoe snelheid verminderde had de achter
hem rijdende vrachtauto-bestuurder dit niet
tijdig in de gaten waardoor zijn rempogingen te
laat kwamen. De vrachtauto reed op het auto-
tje, dat vrij ernstig beschadigd werd. Proces
verbaal is opgemaakt.
FIETS ZOEK.
Een bewoner van den Brakkeveldweg, die
zijn rijwiel in de De la Reystraat had laten
staan, deed aangifte, dat de fiets vandaar
verdwenen was.
GEEN VOETBAL OP STRAAT.
Tegen een aantal grootere jongens, die de
schoone voetbalkunst op den openbaren weg
beoefenden, is wegens het veroorzaken van
overlast proces-verbaal opgemaakt.
OVERTREDINGEN.
Terzake overtreding van de Arbeidswet en
het Rijtijdenbesluit werden een tweetal per
sonen bekeurd.
WAT ITALIAANSCHE EXPE
DITIES AAN
BRENGEN.
HET LICHT
Aan de rapporten van Italiaan-
sche onderzoekers in Abessynië, ont-
leenen wij het volgende verhaal
over zeden en gebruiken der in
boorlingen.
De officieele Italiaanscho expeditie, wel
ke zich sedert geruimen tijd met het onder
zoeken van Galla en Sidama. twee Abessijn
sche provincies, bezighoudt, heeft onom-
stootelijk aangetoond dat de boschstreken
en oerwouden van dit gebied nog tal van
geheimzinnige en bepaald unieke zeden en
gebruiken kennen. Trouwens, het ging er
ook om, de zeer omvangrijke en puur hei-
densche bevolking, die daar eeuwenlang
aan zichzelf overgelaten bleef, eens nader
te leeren kennen, ten einde haar merk
waardige religieuze opvattingen te bestu-
deeren. En deze conclusie liet niet lang op
zich wachten: de feesten, die deze inboor
lingen de natuur ter eere organiseeren, zijn
even prikkelend als grotesk en barbaarsch.
Een Moederboom.
De stammen van de „Galla" en „Arussi"
eerbiedigen en vereeren de natuur als het
oerprincipe van het Goddelijke. Symbolen
van dit Goddelijke zijn de boomen en daar
men hét moederschap in de allereerste
plaats als iets heiligs beschouwt, wordt de
schoonste en voornaamste boom uit het
gansche gebied, de „Moederboom" genoemd.
Deze geldt als bemiddelaar voor de gebeden
en dankzeggingen, welke de boom aan de
onzichtbare Godheid doorgeeft. Maar men
zegt aan den stam van den „Moederboom"
niet slechts gebeden, men vertrouwt hem
ook allerhande zorgen-en geheimen toe, op
dat die door het lichte ritselen zijner bla
den tot God mogen worden gebracht en ccn
oplosing dier zorgen en geheimen verwacht
mag worden. Bovendien: iedere krachtige
en gezonde boom kan tot „Moederboom"
verheven worden.
Heilige meisjes.
Afgezien van de boomen, kunnen ook de
geesten van overledenen bemiddelend op
treden tusschen de levenden en God. Om
met hen in verbinding te komen, bedient
de inboorling zich van een zgn. „Mariam",
een „heilig meisje". Een jonog meisje, dat
de roeping in zich voelt, een brug te slaan
van den levende tot de geesten der doo-
den, deelt den priester haar besluit mede en
•vertelt hem dat zij een „Miriam" wil wor
den. Vervolgens bouwt de priester op een
paar honderd Meter afstand van het dorp
een hut. Dan kan zij haar familie verlaten,
ten einde in het huisje, afgezonderd van
allen en alles te leven, verzonken in gebed
en devoten zelfinkeer. Elkeen die haar bij
stand inroept, zij het man of vrouw, moet
zij ontvangen en behulpzaam zijn.
Contact met de geesten.
Als tegenprestatie wordt zij door het dorp
onderhouden zonder daarvoor practisch
werk te verrichten. Zoodra zij bezoek heeft,
volgt het gemeenschappelijk gebed, waar
door het contact met de geesten der over
ledenen ontstaan moet, een soort ceremonie
waarbij de „Miriam" min of meer als me
dium optreedt. Grooter, belangrijker en nog
algemeener is haar reputatie wellicht, door
dat de „Miriam" vermag te beschikken over
het toekomstige geslacht der kinderen.
Wanneer een vader het verlangen koestert
dat het aanstaande kind van zijn vrouw 'n
zoon zal zijn, dan bidt de „Miriam" vier en
twintig uur lang met hem, om zijn harte-
wensch aan de geesten der overledenen ken
baar te maken. Die, mogen wij de hard
nekkige verklaringen der inboorlingen ge-
looven, ook inderdaad vervuld wordt. Er
zijn „Miriams" die ver buiten de grenzen
van hun dorp beroemd zijn en die derhalve
de algemeene achting verworven hebben.
Een der meest bekende „gebedsbemidde
laarsters" is tegenwoordig een meisje in de
kleine stad Adami aan den straatweg die
naar het groote Meer leidt. Merkwaardiger
wijs is dit meisje, dat haar „functie" al ja
renlang vervult, een kleurlinge' de doch
ter van een Europeeschen avonturier en
een Arussi-moeder.
Feest van de maan.
Het hoogtepunt van het jaar wordt ge
vormd door het groote „Feest van de Maan"
waaraan het gansche dorp deelneemt. In
de maneschijn zingt de heele bevolking de
12 verzen van een monotone melodie, elk
vers bedoeld voor een maand van het jaar.
Vervolgens „aanvaardt" de maan, tot dank
voor deze bewezen eerbetuiging, die in wil
de dansen en ten slotte in een algemeene
orgie eindigt, „het jaar voor het dorp", laat
de oogst rijpen, schenkt geluk en vrede en
vermindert het aantal sterfgevallen.
In de zóne van Gofa wordt al wat
vrouwelijk is als beginsel van het
Goddelijke beschouwd. De vrouw is
zonder meer Goddelijk en de man
aardsch. De voorjaarsmaand April
is de heilige maand van het jaar
en gedurende dien tijd moet iedere
man, zoodra hij een vrouw ontmoet,
voor haar ter aarde knielen en zich
aan het gebed overgeven, tot zij
voorbij is.
Maar datzelfde geldt ook al wanneer hii
een vrouwelijk dier op zijn weg ontmoet,
een koe of een geit bij voorbeeld, zoodat hij
ook in dat geval zijn vereering voor het
vrouwelijk element belijden moet. En ten
slotte: de vrouw of het vrouwelijk dier
door den man door deemoedig knielen ge-
eerd. zal zijn schutsengel zijn in het ko
mende jaar.
Een huwelijk voor een jaat
in April ook kiest de priester een nieuw
gezellin voor het volgende jaar. Dat RaJ
met een groot en fantastisch nachtelijk'
feest gepaard., dat kort vóór Nieuwe Maan
plaatsvindt. Dansen cn mystieke gezangen
omlijsten deze zonderlinge ceremonie i?
het middelpunt waarvan zich de uitvèrko
rene. een meisje van zeventien jaar, h»'
vindt. Midden op het dorpsplein zit zij 0j
een soort troon, terwijl alle vrouwen
mannen van het dorp in een bonte rij lange
haar voorbijtrekken en het hoofd voor haar
huigen. Vervolgens opent de priester een
oeroud gezang in een thans niet meer be
staande taal, waarmee de gansche gemeen
te instemt en waarvan de vertaling onee"
veer als volgt luidt:
„Gij Vrouw, zinnebeeld der Reinheid, die
den menschen het leven schenkt; wij'bid
den U aan. Gij alleen zijt de eenige werke!
lijkheid der dingen. Mogen de Heilige* Win!
den U beschermen, opdat door U hel kwade"
zoo in het Goede wordt opgelost, dat ten
slotte slechts het Goede overblijft". Vervol,
gems wordt het huwelijk, dat voor een jaar
geldt, voltrokken. Waaroj) de priester 'zijn
nieuwe gemalin naar zijn „Tukul" voert
zooals de boschhuttcn van Gofa genoemd
worden. Wederom eindigt ook deze plech.
tigheid in allengs wilder in toomeloozer
dansen. Na een jaar huwt de jonge vrouw
een anderen man, bij wien zij gedurende
haar verdere leven blijven moot. Maar ge-
eerd en geëerbiedigd blijft zij immer, omdat
het Goddelijke haar door het voormalige
huwelijk met den priester bijblijft. Vroeger
werden bij deze plechtigheden zelfs jonge,
lingen geofferd, welk gebruik, gelijk Tul-
lio Fastori, een der oudste Italiaansche we.
tenschappelijke onderzoekers verzekert, ver
dwenen is. Al is er dan nog veel van de
duizendjarige tradities gebleven...
O
I. I Wpoo.
AAMDUIDINO
vooRRAfisswEaeri
oo,-zvw:a
DE CULTUUR VAN HYACINTHEN
OP GLAZEN.
In dagbladen en tijdschriften raad men ons
dringend aan de cultuur van bolgewassen te
bevorderen en daardoor er toe mede te wer
ken, dat er meer bollen verkocht worden.
Daarom is dit artikeltje bedoeld om bij lezers
en lezeressen de belangstelling er voor te ver-
hoogen. Wat is immers mooier dan die ont
wikkeling ten slotte van dag tot dag gade te
slaan. Bovendien valt dit proces in een tijd,
dat er buiten niet veel is te zien. Wat een
vormende waarde heeft het voor een kind,
wanneer het er alleen voor mag zorgen en met
vreugde ons op de veranderingen attent maakt,
die er zijn aan te wijzen.
Het kweeken van bollen op glas bepaalt
zich uitsluitend tot de hyacinth. Deze bollen
zijn door een speciale behandeling tot vroeger
rijpen gedwongen. Men moet op verschillende
dingen letten. In 't algemeen kan gezegd
worden, dat de bol, bet glas met het water en
de plaats, waar het zal moeten staan onze
aandacht vragen.
De bol moet bij een solide bloemist gekocht
worden. Er is dan de grootst mogelijke zeker
heid, dat de bloei goed verloopt. Beter is het
iets meer te betalen en goede bollen te krijgen,
dan minder te betalen en later teleurgesteld
te worden in de resultaten. Is de bol gekocht,
dan wordt hij ontdaan van losse velletjes en
schubbetjes. De holte aan de onderzijde hierbij
niet vergeten. Hij is dan mooi gaaf en kan nog
wel met een zacht borsteltje worden afg®"
veegd. Daarna besteedt men zijn aandacht
aan het glas. Dit wordt eerst terdege schoon
gespoeld. Er mag natuurlijk niets aanwezig
zijn, dat later den bol zou kunnen aantasten-
Is dit gebeurd, dan zet men den bol op het
nog leege glas en meet hoever hij in het glas
zakt. Daar wordt een teeken gezet. Vervol
gens komt het water in het glas tot één
twee mm onder dit teeken. Dit is een zaax
van uiterste nauwkeurigheid. Is de afstam
grooter, dan begint de bol licht te schimmelen-
Is de afstand kleiner, dan is er veel kans, da
den bol op een donkere, koele plaats geze
den zol op een donkere, koele plaats SeZe
Daarmee benadert men de natuur, omdat
bollen in dit stadium in den grond zitten, waa
het zeker donker en koel is. Wij plaatsen n
bijv. in een gesloten kast of in een dichte kis
die in een onverwarmde kamer kan staa,.
Bega niet de fout, de bol in een verwarm
kamer te plaatsen, om den bloei te vervi
gen! Op die donkere plaats blijft de bol e
er ook water moet bijgevoegd worden. B°v
er ook water moet bijgevoegd woenrdr. B°ve
dien is dan de bol zelve even te controleei
Op dat donkere plekje vormen zich de wor
die het geheele glas bijna vullen. Ook onts
tegelijk op de bovenzijde van den bol
groene punt. die men den neus noemt,
deze een lengte van zes tot' acht cm. dan „e
het glas in het licht geplaatst worden. e
bloemknop is in dat geval reeds als een g
eikel in den neus te voelen. Wie het gl
vroeg in het licht zet, krijgt geen goede r
ta^en- - llnW
Als hyacinthen kan men nemen de *e„,et
Ha.mme met gele en de Grand Maïtre t
blauwe bloemen. Natuurlijk kan de b10 „ei-
U ook wel andere soorten in groote vei
denheid van kleuren toonen.
A. v. d. Lijn-
