E.,CHANTAGET|
W at gaat er in Indië gebeuren?
STAD EN OMGEVING
Met lijntrekken komt óók werk
tot stand
De ontwerp-overeenkomst van
Linggadjati
Nieuwe dienstregeling bij de
Spoorwegen Den Helder-Alkmaar
Frans Goedhart reisde door de Repoeblik
Sjahrir c.s. niet anti-Hollands
Burgerlijke Stand
Fietsendieven uit nood
Grossierderij Nieuw Leven"
geopend
Wij luisteren morgen naar.
Alkmaar aan het
Wieringen
Verkiezing hoofdingelanden
electriscn HCl of ook zij en met hen alle bewoners fen(,alk vormen waarop de mussen en
van de kop van Noord-Holland zouden SDreeuwen a|s noten zitten te rus-
De Commissie-Generaal publiceert een Memorie
van Toelichting
(Ingaande 20 December)
FEUILLETON
Frans Goedhart, wiens pseudoniem Pie-
ter 't Hoen reeds ln oorlogstijd bekend
heid verwierf door zijn werk voor het
Illegale „Parool", heeft Indertijd de con
ferentie van Mallno bijgewoond en na
dien met toestemming van de republikei
nen een veertiendaagse rondreis door de
„Repoeblik Indonesia" gemaakt Het
spreekt vanzelf, dat het onmogelijk is om
ln twee weken talloze steden, dorpen en
dessa's te bereizen en bovendien bespre
kingen te voeren met Soekarno, Sjahrir.
Mohammed Hatta, Soedamo, Soetomo en
verscheidene willekeurige burgers en dan
toch diep op allerlei vraagstukken in te
gaan.
Niettemin was hetgeen de heer Goed
hart Maandagavond vertelde ln een dooi
de vereniging „Nederland-Indonesié'
belegde vergadering boelend en interes
sant. Zijn onderwerp waa „Een reis door
Indonesië" en van die reis heeft hij ook
heel veel verteld, met de bedoeling een
indruk te geven van wat de Repoeblik
eigenlijk is
..Linggadjati" ia een fel-besproken
vraagstuk, en daarom 18 elke poging te
waarderen, die wil trachten de mensen
duidelijk te maken wat ze nu feitelijk
voorstaan of waartegen ze met klem age.
ren.
Een keerpunt
Goedhart noemde Linggadjati een keer
punt in de verhouding Nederland—Indo
nesië. „ik heb namelijk gegronde rede
nen om te verwachten, dat het accoord
van Linggadjati aanvaard zal worden zo.
dat dan de grondslag gelegd zal zijn' van
de Nederlands—Indonesische Unie Velen
hebben bezwaren tegen de verdragspart
ner, de „repoeblik"; de crltiek concen
treert zich telkens ook op de repoeblik
„De critiek van Weiter, Gerertson en andere
spraakzame personen komt," aldus spr
„steeds op hetzelfde neer".
„Ik heb gedurende twee weken een be
zoek gebracht aan Java en heb daar nog
al wat kunnen rondkijken en nogal wat
Indrukken kunnen'opdoen. Ik heb o«<.
scherp uitgekeken naar sporen van een
fascistische dictatuur, maar heb ze ner
gens kunnen ontdekken."
Terloops deelde de heer Goedhart mede,
dat hij een vrij normaal functlonnereii
van het economische leven had gecon-
stateerd. In de fabrieken werd gewerkt
en er waren soms directeuren, die door
de werknemers zelf waren gekozen Deze
benoemingen werden ln de meeste ge
vallen door het ministerie van Economi
sche Zaken van de repoeblik bekrachtigd,
omdat gebleken was, dat zij niet klakke
loos waren geschied.
Dikwijls was hij de leuze „Spreekt Ma
leis" tegengekomen, maar deze mocht
niet worden gezien als een anti-Neder
landse leuze, maar veeleer als een uiting
van het streven naar een taalkundige
eenheid, dat het Maleis als de voertaal
wenst. Een streven, dat nauw verband
houdt met het feit, dat de repoeblik niet
alleen een nationale, maar ook een so
ciale revolutie nastreeft.
It er honger?
Sprekende over de voedselpositie ln het
door de repoeblik gecontroleerde gebied,
zeide de heer Goedhart, nergens ver
schijnselen te hebben kunnen ontdekken,
waaruit opgemaakt zou kunnen worden
dat er honger werd geleden. Het land is
overal bebouwd en de republikeinse re
gering bemoeit zich w« degelijk met een
goede verdeling van de\eschikbare voor-
raden. De textielpositie laat wel veel te
wensen over, maar dat la thans ln de
archipel een algemeen verschijnsel.
Terrorisme heeft de heer Goedhart ner
gens kunnen waarnemen. De enige orde
verstoring, die hij gezien heeft, was een
incident na een voetbalwedstrijd, maar
dit had met politiek niets te maken. Ook
de verhouding Indonesiërs—Chinezen was
z.1. zeer gunstig. „Tanggerang is een zeer
betreurenswaardig incident geweest, maar
men moet niet vergeten, dat dit zich
heeft afgespeeld in het frontgebied" In
dit verband wees spr. op de gebrekkige
vervoersmogelijkheden en de moeilijke
ravitaillering.
„In sommige bladen en ook ln de be
richten van de Legervoorllchtlngsdlenst
uit Indië," aldus spr., „wordt vaak da
Indruk gewekt, alsof de terugkeer der
Nederlanders telkens het aspect der toe
standen plotseling totaal verandert ln
gunstige zin en alsof de Indonesiërs de
Nederlanders met grote blijdschap be
groeten. Ik noem dit ernstige volksmis
leiding. Wel is ev overal een grote be
langstelling naar het rellen en zeilen bi
Nederland."
Da Invloed van Japan
Over de rol van de Japannezen ln In
dië zeide de heer Goedhart: „Het is niet
te ontkennen, dat de Jappen iets met
deze zaak (ln casu het ontstaan van de
repoeblik; red.) te maken hebben gehad.
De Japannezen hebben het nationale be
wustzijn van de Indonesiërs doen ont
waken, maar verder hebben zij op 't ont
staan van de repoeblik geen invloed ge
had. Het was S)ahrir"s bedoeling om op
een geschikt tijdstip in opstand te komen
tegen het Japanse Juk en dan na de ca
pitulatie de Amerikaanse, Engelse of Ne
derlandse bevrijders hartelijk als bond
genoten te begroeten, onder het motto
„De politieke rekening presenteren we
later wel!" Soekarno echter wilde de 17e
Augustus afwachten en de repoeblik a's
geschenk uit Japans hand aanvaarden.
De hoofdindruk, die de heer Goedhart
heeft gekregen, is, dat de Indonesiërs niet
antl-bLank zijn, nog minder anti-Hollands,
maar wel Iel antl-kolonlaal. ZIJ zien de
nationale vrijheid als een middel tot het
verkrijgen van een moderne staat, waarin
zt) de Westerse beschaving niet willen
copiëren. Er is een groot tekort aan des
kundigen. en deze moeten van de blanke
volken komen. Met de Hollanders durven
de Indonesiërs het aan.
Overleg en samenwerking.
He# accoord van Linggadj»" za! even
t-egj tot resultïat h'bben, dat er nret
ueer gevochten wordt, da NedManders
•a» andonesië-s c-d°rling overleg gaan
f„_-gen, en dat er een nauwe samenwer
..„ig russen beioe vorken- cnt«t»»t. „Het
rs eert et.- 'ssiuk, aldua de heer Goedig
1 ,rt, „dat blijk gcerr i
rhrir en de zijnen, die wilren fce* :o*
-n «tk raskat* .ringen."
„Er ls zeker voor de Nederlanders ln
Indonesië nog wat groots te verrichten,"
zo besloot spr. zijn beschouwingen.
Na de pauze beantwoordde de heer
Goedhart nog enkele vragen. Wij hadden
verwacht, dat er toehoorders waren, die
Iets méér wilden weten over de „regeer
baarheid" van de repoeblik, over de ver
houding tussen de verschillende Indo
nesisch» volken, over een mogelijk oppor
tunisme onder de Mohammedanen, over
de Internationale aspecten van de re
poeblik, over de Internationale gevolgen
van Linggadjati, en zo meer, maar deze
punten kwamen niet aan de orde. De
weinige vragenstellers beperkten zich tot
informaties van ondergeschikte aard.
Na de beantwoording daarvan door den
heer Goedhart werd de vergadering door
den heer P. 8. van der Vaart gesloten
Bevallen: T. Kruizede Graaf, d.
D. Bekker—HertoRh, z. J. C.
W. Wijnantsvan Doorn, z. G.
Noorloos—de Vries, d P. v. d.
EistMonster, z. M. W. F. Fran
kenvan Arnhem, d. T. Zasburj?
Veen, z. J. v. d. SchoorAbbe-
nes, d. A. WoontSluijs, d.
D. SjardijnFlorusse. d. C. J. v.
d. WalMei lef, M. P. van Aal
tenVerbeek, d. H. Hollander
Timmer, z.
Ondertrouwd: P. G. Möller en M.
Meijer. C. Bregtnan en J. C. Vis
ser, C. H. Delfos en F. A. Kou-
wenberK. A. G. van Otten en C.
J. Moelker. A. Fiddcr en M. Sei-
denstiker. IJ. Goedhart en J. J.
W. Gerritse. P. J. J. Verburgt en
J. Wullems. J. B. Meijer en N. E.
Christiani. N. Brouwer en G.
Bakker B. Bongers en W. Koster.
H. D. van Groesen en N. van
Trieriim. J. C. Jongman en S. v.
Gelder. G. Wijngaarden en J. Vis
ser. A. de Vries en G. J. Vermeer
Getrouwd: G. Ilunia en A. Sinje-
wel. J. H. Peerdemain en I.
Wijnema. R. Tromp en T. Vink.
H. Streutkor en W. Kruizinga.
Overleden: H. J. Vlaming, m., 25
jr.
Voor de meervoudige strafkamer der
Alkmaarse rechtbank verscheen gis
termorgen Teunis B. te Den Helder. Hij
nam in September van dit jaar aan de
buitenkant een rijwiel, waarvan hij bet
slot met een tang forceerde, weg. Als
reden voor deze diefstal gaf hij geldge
brek op. Van het loon, dat hij als ver
warmingsmonteur verdiende, zag hij
geen kans zijn vrouw en dochtertje te
onderhouden en toen er een tweede
baby moest komen, was hij ten einde
raad. Alles moest worden aangeschaft
en bovendien heeft zijn zwakke vrouw
versterkende middelen nodig. De Offi
cier achtte dit een geval voor de re
classering, aangezien B. gunstig bekend
staat en bij een eventuele vrijlating
weer bij zijn werkgever kan terugko
men.
Mr. Smal vertelde in zijn pleidooi,
hoe B., toen hij een Duitser zijn re
volver afhandig had gemaakt, in een
concentratiekamp gebracht en daar ge
marteld werd. Na al deze ellende is 't
geen wonder, dat hij zich in geval van
nood niet genoeg in acht neemt.
Het geval zal aan den rechter-com-
missaris worden voorgelegd.
Ook Josias van H., eveneens mon
teur te Den Helder, had zich aan fiet
sendiefstal schuldig gemaakt. Hij stal er
echter twee. De reden was ook hier
geldgebrek, dat echter enigszins door
eigen schuld was ontstaan. Hij had n.1.
zijn baantje opgezegd vóór hij een
nieuw had. De huiselijke omstandighe
den waren moeilijk geweest. De moeder
en een zuster gingen in de oorlog met
Duitsers en een broer was bij de S. S.
Ook hij had in een Duits concentratie
kamp gezeten.
De eis luidde 2 jaar, door te brengen
in een jeugdgevangenis. Mr. F. Zeiler
vroeg de uiterste clementie, aangezien
van H. longpatient is en niets liever
wil dan zich verbeteren.
Op 24 December zal de rechtbank
uitspraak doen.
Gistermiddag opende de heer P. A. J.
Dekker zijn nieuwe grossierderij ln zui
velproducten en verpakte levensmidde
len ln het perceel Binnenhaven 55'55a.
In een intieme bijeenkomst ten huize
van den heer Dekker, waarop vrienden
en zakenrelaties aanwezig waren, werd
na een inleidend woord van den heer
Dekker de officiële opening verricht
door den heer D. Knol, die deze nieuwe
zaak de kroon op een dertienjarige ar
beid noemde. Ingewijden zullen weten,
welke moeilijkheden de heer Dekker
heeft moeten overwinnen, alvorens hij
oeze mijlpaal mocht bereiken De zaak
craagt zijn naam „Nieuw Leven' niet
ten onrechte, want inderdaad is dit re
sultaat een symptoom daarvan. Spr.
wenste tenslotte den heer en mevr.
Dekker veel geluk in hun herboren
bedrijf.
Dertien jaar geleden vestigde de heer
rekker zijn detailzaak in zuivelproduc
ten te 't Zand, die enkele jaren later
uitgebreid werd tot grossierderij-détail-
nandel Thans is de zaak verplaatst naar
Den Heider, uitsluitend als grossierderij.
De groei van het bedrijf blijkt wel uit
de toeneming van het personeel, dat
thans uit vier leden bestaat. Achter het
kantoor is een ruime koelcel, en daar
achter een flink pakhuis, waar een
grote voorraad Goudse, Edammer en
Leidse kazen staan opgeslagen. In de
kelder ls opslagruimte voor een be
hoorlijke hoeve ?!heid kt as voo" i" wia-
tjvoorraad.
ï'e'-me'den wij tensln?*- nog, dat de
.eruouwirvg van het pand .v-_ .clit
door do- a-te 't Za-''
dat de firma Swart het schilderwerk
verzorgde en dat de firma Dekker op
de pakhuisdeur van de Achterbinnen
haven het devies heeft laten aanbren
gen „Kaas van Dekker smaakt lekker",
een devies dat de bezoekers op zijn
juistheid hebben kunnen toetsen!
HILVERSUM I geeft nieuwsberichten
om T, S, 1, S en 11 uur. AVO: 7.» Een
disco-ontbijt; S.45 Morgenwijding: 9.45 Ar
beidsvitaminen; 10,5# Kleutertje luister;
11— Sollstenconcert; 11.45 Ber uit Indo
nesië; 11,55 The Skymasterg; 1,15 The Ro
mancen: 2,20 De Kwintetspelers; 5—
Voor zieken en gezonden; 4,15 Voortzet
ting ..Reprises" 5.50 Dolf van der Linden;
0.15 Stem van de viool; 7.05 Sportpraatje;
£.15 Omroepkamerorkest0,15 De Rode
Pimpernel; 10,15 Rozen in December;
10.45 Nederland ln de wereld; 11,50 „Hoog
ste tijd, Heren!" 11,45 „Nocturne*.
HILVERSUM 2 geeft nieuwsberichten
om 7, 1, 7 en 10 uur. KRO: 7,20 Morgen
gebed: 9.05 Piuk de dag: 0.50 Jascha Her-
fetz. NCRV: 10,15 Morgendienst. KRO: 11
De Zonnebloem; 12,05 Haarlems Trio: 12,55
Zonnewijzer; 1,15 The Light Opera Com
pany; 1,45 Voor de vrouw. NCRV-Clnde-
rella; 2,40 Causerie voor de vrouw; 5 Om
roepkoor; 4 Bijbellezing; 5,50 Het rijk over
zee; 0— Stanley James; 0,45 Piano-duo
7.40 De vaart der volken; 0,43 Wat zit er
aan een walvis? 0,05 Kerstconcert; 10,50
Jehudi Menuhin; 10,45 Avond-overden
king; 11— Schubert-programma.
land, cn enige tijd geleden werden de
AlkiLaarders verblijd met de tijcung,
ST. NICOLAAS IN OOSTERLAND.
Vrijdag#nkkia* bracht de grijze
bisschop met z'n trouwen knecht een
bezoek aan de jeugd van Oost er land
Natuurlijk werdien ze met geestdrift
ontvangen en in optocht ging het
naar de zaal van den heer A. Klein.
Welkomst liedjes werden gezongen.
De Sint hield een ernstige toespraak
en deelde aan verschillende jongens
en meisjes, die wat op hun kerf
stok hadden," vermaningen uit. Na
tuurlijk werd beterschap beloofd.
Piet strooide en toen werd door de
kinderen een bont programma uit
gevoerd. Onder leiding van mej.
Zomer voerden de kleintjes allerlei
aardige zangspelletjes uit. De kin
deren der hoogste klassen zongen 'n
5-tal liederen. De hoofdschotel werd
gevormd door de vertoning van een
poppenkastspel in de door de oude
re jongens en meisjes zelf gefabri
ceerde poppenkast met toebehoren.
Het resultaat van deze toepassing
van het beginsel der zelfwerkzaam
heid mocht er zijn en het spel vond
ook veel waardering. Tot slot wer
den de rade au tj es uitgedeeld ter
wijl de kinderen bovendien ruim
van snoepgoed werden voorzien. Ook
tussen de bedrijven door was ge-
tracteerd. Het was een goed ge
slaagd feest, constateerde de voor
zitter, de heer Joh. Lont. In zijn
slotwoord diankte hii voorts harte
lijk voor de verleende medewerkine
en voor de gaven van allerlei aard.
Bij enkele candidaatstelling werd Vrij
dag als hoofdingeland van de polder
Waard Nieuwland gekozen de heer M
Heyblok, terwijl bij het heemraadschap ln
gelijke functie werd gekozen de heer C M
Tijsen Jzn, eveneens bij enkele candida-
tuur.
POLITIE
De heer P J Vriesman, tijdelijk hulp
marechaussee, is thans bevorderd tot
rijkspolitie met standplaats Westerland.
De criminaliteit te' eBrlijn ls ln de
maand November toegenomen. Er werden
21 moorden bedreven, tegen 12 ln October.
Het aantal inbraken en diefstallen be-
droieg 2434 (2130 in October),
het electrische net voorlopig opgehan
gen aan ijzerdraadjes en later rijden er
hoge ladders onder door, met werk
lieden in blauwe overalls, die de ijzer
draadjes vervangen door isolatoren en
andere geheirozinnide knoopen en stan
gen. Verder en verder strekken de lij-
«en boven de rails, waar ze precieF
i 1 dat het niet al te lang meer zou duren, _ecj,t naast elkander een bronzen mw
In de grote weg vsn Alkmaar n ar weef kunnen rijden met snelle electji- ten kun.,en ze daar nog stilletjes
sch« treinen vanaf Alkmaar tot Uit- stmen kwetteren, maar straks, nog
geest en verder naar Haarlem. Am- voor het einde van het jaar, zullen ze
sterdam en zo .ver ze maar wilden.#. steeds weer opgeschrikt worden door
-een aanrazende trein die in een snelle
En ziet, wcc£ cadans komt voorbijsuizen en vonken
draden, pracht.ge glimmende snoeren uU de beugeU
▼an brons en koperDie zpn er
Bergen ligt een spoorweg-oveTgang,
soms geopend, maar meestal aige-
sloten door een paar rood-witte bo
men met bungelende hekken eronder
aan. Wachten is dan geboden, als een
hijgende locomotief een lange staart
goederenwagons volkomen doelloos
optrekt, om dan te blijven staan en
na wat geheimzinnige manipulaties
ermee terug te rijden. Terwijl dit
rangeren aan de gang is, kunnen de
voetgangers door een tunneltje hun
weg vervolgen, maar de automobilist
moet zijn ziel in lijdzaamheid bezit
ten, tot de knorrende sirene, opzij van
de weg, verkondigt, dat hij nit de put
verlost ia en weer mee mag spelen.
Al wachtende dwalen dan soms de
blikken omhoog, waar, dwars over de
weg een „opengewerkt" bord hangt:
„Aanraking der electrische draden ia
levensgevaarlijk". Vroeger wéren daar
ook draden, mooie glanzende lijnen,
vastgehouden door porceleinen isola
toren en gespannen aan aierlijke draad-
masten... Toen kwamen de Duitsers
met combinatie-tangen en begerige
vingers en sloopten in weinige dagen
weg, wat de vlugge mannen van de
veilige N. S. daar hadden gewrocht
om hun passagiers voordelig langs de
ijzeren weg te vervoeren. En toen de
vandalen eenmaal weer waren terug
gejaagd tussen hun puinhopen in Keu
len en Berlijn, zagen de Spoorwegen
in, dat er van hun trotse devies „Vei
lig, vlug, voordelig" niet veel was over
gebleven. Veilig was het nog wel, voor
delig ook, al is dat wat anders dan
goedkoop, maar vlug, dat liet nog al
wat te wensen over. De snelste ma
nier was en is nu eenmaal de electri
sche trein en daarom zijn de mannen
vanuit hun hoofdkwartier in Utrecht er
op uit getrokken, om te herstellen en
weer op te bouwen, wat schennende
handen hadden vernield.
Langzaam maar zeker drongen zij
verder langs de spoordijken van ons
niet zomaar gekomen, de mannen van
de N. S. hebben zc daar opgehangen.
Iedere dag hangen er een paar meer,
want deze mannen zijn werkers der
duisternis. Als de laatste treinen zijn
gepasseerd komen zij op de lijn met
hun montagewagens, bnn werk wordt
verlicht door schijnwerpers en als de
vroege forensen hun ochtendtreinen
opzoekfi. hangen er weer meer dra
den dan de vorige avond.
Eerst worden deze levensaders van
Alkmaar en heel Noord-Holland la
dan weer veel dichter bij het midden
van ons land gekomen. Daarover kun
nen wij ons slechts verheugen en al
zullen er altijd wel Nurksen blijven,
die het in de gammele stoomtreinen
toch zo gezellig vonden, onze pro
vincie voelt zich dankbaar gestemd
jegens onze Spoorwegen en trots op
het vele werk, dat deze bij de weder
opbouw van ons Vaderland verricht
ten.
"WAT
Wat de betekenis der basis voor overeenstemming betreft, wordt, naar
het oordeel der Commissie-Generaal, een zeer belangrijke stap gedaan in de
richting die de regering in bet voetspoor der Koninklijke rede van 7 Dec.
1942 en de regeringsverklaring van 10 Febr, 1946 zich heeft voorgenomen ln
te slaan, nml de vestiging langs vreedeame weg van een nieuwe rechtsorde
voor Ned.-Indlè en de hervorming van het staatsbestel van het Konink
rijk in zijn geheel.
Allereerst moesten de vijandelijkheden
gestaakt worden daar anders besprekin
gen over politieke samenwerking niet
konden worden heropend.
Verwezen moet ook worden naar 30 No
vember 1946, de dag waarop de gezags-
overdracht van de geallieerde aan Neder
landse autoriteiten moest zijn voltooid.
a
DEN HELDER V. 6,36
A.- PAULOWNA 6,51
OUDESLUIS stopt
SCHAGEN r 7,08
NOORDSCH. 7,20
HEER-HUGOW. 7,29
ALKMAAR A. 7,39
a Niet op Zon- en
n Alléén Zaterdags,
p Zaterdags niet.
DEN HELDER—ALKMAAR.
n P
7,51 9,51 11,55 13,51 15,25 15,51 17,48 19,52 21,56 22,51
8,07 10,07 12,11 14,07 15,40 16,07 18,04 20,08 22,12 23,06
stopt stopt stopt
8,24 10,21 12,25 14,37 18,32 20,34 22,38
8,37 12,37 14,24 15,54 16,21 18,20 20,22 22,26 23,19
8,47 10,38 12,46 14,46 16,09 16,38 18,41 20,41 22,46 23,34
8,56 10,47 12,55 14,55 16,17 16,47 18,50 20,53 22,55 23,43
Feestdagen.
ALKMAAR V.
HEER-HUGOW,
NOORDSCH.
SCHAGEN
OUDESLUIS
A.-PAULOWNA 0,43
DEN HELDER A. 0,58
a Niet op Zon- en
Zaterdags,
w Niet op Zaterdag
Alléén Maandags
0,06
0,15
0,30 5,44
ALKMAAR
a
5,18 7,15
5,28 7,27
7,37
7,52
9,25
9,36
9,54
stopt
8,09 10,09
8,23 10,23
feestdagen; b
5,58
6,12
-DEN HELDER.
n w
11,15 13,25 13,57 15,13 17,15 18,32 19,15 21,20
11,27 13,37 14,06 15,27 17,29 18,41 19,27 21,34
U,37 15,37 17,37 19,37 21,43
n'52 13,55 14,22 15,52 17,50 18,58 19,52 21,57
st. »t. st. st.
12,09 14,09 14,35 16,09 18,06 19,12 20,06 22,13
12,23 14,23 14,49 16,23 18,20 19,26 20,20 22,27
alléén op Zon. en Feestdagen; n alléén
en niet op Z en F.
en daags na feestdagen, doch niet op 2612.
door J s FLETCHER
Met een zakelijk uitziende actetas in
de ene hand en een ochtendblad in de
andere, stond Pratt te praten met een
vrouw, die over een van de vele hekken
leunde in het struikgewas rondom het
huis. Collingwood herkende de vrouw
als een van de gedienstigen, die hij
bij een vorig bezoek in het huis had
zien rondlopen. Het was een tengere
vrouw van middelbare leeftijd, keurig
in het zwart gekleed en met het witte
mutsje op, dat haar deed kennen als
kamenier of liiinenjuffrouw. Vroeger
was zij knap geweest, nu nog had zij
een niet onaardig gezicht, het meest
viel zij echter op door haar scherpe en
intelligente gelaatsuitdrukking en haar
vlugge, heldere ogen. Cell'réwood dacht
hij zich zelf: „dat zijn ogen, aan wie
niets ontsnappen zal". Zij had ook een
'---re kin en een ve-*h--«den mond,
alles tezamen genomen een opval'end
'cmaed. K'-a-M.iV-liik wa* zij in een'
geanimeerd gesprek met Piait, toen
Collingwood haar zag. Bij zijn nade
ring keerde zij zich om en verdwedn
langzaam in de richting van het huis.
Pratt, altijd beleefd, ging hem een paar
passen tegemoet en nam zijn hoed af.
„Goeden morgen, mijnheer Colling
wood", zeide hij. „Mooi helder weer,
mijnbeer. Ik sprak zo juist met me
vrouw Mallathorpe's kamenier en heb
haar gevraagd, hoe het vanmorgen met
mevrouw ging. Het was nog al ernstig,
toen ik gisteravond wegging. Het deed
me nu plezier te horen, dat het veel be
ter gaat. Mevrouw heeft een goede
nacht gehad."
„Ik ben blij, dat te vernemen," ant
woordde Collingwood. Hij liep door in
de richting van de voordeur en Pratt
wandelde met hem mee, ogenschijnlijk
met eenzelfde doel. „Ik vrees, dat zij
een ernstige schok gekregen heeft. U
blijft dus nog wat hier?" ging hij voort,
om iets te zeggen en sprekende zonder
veel na te denken, .Heeft U het nog
druk?"
„Mijnheer Eldrick heelt me geleend,
om het zo uit te drukken, tot morgen
na de begrafenis", gaf Pratt ten ant
woord, „Er zijn veel van die kleinighe
den, die ik kun doen. Kunt U ook nog
morgen hier zijn, of laten de voorbe-
-eirlselen voor de reis dat niet toe? U
gaat immers naar Indië heelt U mij
verteld".
Vw vermoedde Collingwood dat de
klerk aan het vissen was om nieuwtjes
op te Evenwel was Pratt's manier
van doen zo beleefd en werden zijn
vragen zo onschuldig gedaan, dat het
moeilijk was er achter te komen, wat
hij op het oog had. Collingwood had
echter geen lust hem enige informatie
te verschaffen, nu niet en later niet.
4Wordt xsivolfd)
Het is duidelijk, dat te voren een ac
coord moest zijn bereikt.
De basis voor overeenstemming heeft
dan ook een zekere ontspanning te weeg
gebracht.
Hulde wordt gebracht aan Lord Kll-
learn. die er in sterke mate toe heeft
bijgedragen om de wederzijds levende
wens tot hervatting der besprekingen te
verwezenlijken
Gezocht moest worden naar een poli
tieke basis die het mogelijk zou maken
om de noodzakelijk langs wettelijke weg
tot stand te brengen hervormingen ln het
staatsbestel van Ned Indië en van net
Koninkrijk in hun geheel ter hand te
nemen.
Het ontwerp kan niet worden gezien als
een stuk, dat zelf nieuwe staatsrechte
lijke regelingen vaststelt, doch het geeft
aan in welke richting de maatregelen
zich zullen moeten bewegen. Dit is geen
constitutie, veeleer een beginselprogram
ma, een politiek document. De Comm.-
Generaal had zich bezig te houden met
een situatie en met organisaties die bul
ten de constitutionele verhoudingen wa
ren ontstaan.
De Ontwerp-overeenkomst bevat aan
duidingen omtrent de Inhoud van een
nieuwe rechtsorde en zij schrijft op
verscheidene plaatsen voor op welke
wijze dl# nieuwe rechtsorde moet
worden benaderd.
Vast moet staan, dat de Juridische struc
tuur van het Koninkrijk niet verandert
zolang zt) niet langs wettelijke weg ge
wijzigd ls en dat het hoogste staatkundige
doel alleen benaderd kan worden als de
Nederlandse wetgever aan de verwezen
lijking zal willen meewerken.
De politieke betekenis.
Er ls wederzijds voldoende ruimte voor
de geesteshouding om te komen uit de
sfeer van strijd en vijandschap naar sa
menwerking en versterking van het we
derzijds vertrouwen.
Er ls ondanks alles een kiem van ver
trouwen ln de eerlijkheid der weder
zijdse bedoelingen gebleven, die tot een
Innige samenwerking kan uitgroeien, al
za! op tal van punten een bevredigende
regeling eerst ontstaan wanneer de eer
ste concrete vormen van samenwerking
de sfeer van onderling vertrouwen heb
ben versterkt. In dit licht moet ook wor
den bezien hetgeen de basis-overeenkomst
over de Ned. Indonesische Unie bepaalt.
De Comm.-Generaal begrijpt de moei
lijkheden welke ook de wederpartij In
eigen kring moet overwinnen. De op
rechtheid der bedoelingen der regeringen
mogen niet door een onverantwoordelijk
optreden van enkelingen ln twijfel wor
den gebracht en na de aanvaarding moet
leder op de bescherming zijner belangen
kunnen rekenen
De Verenigde Staten van Indonesië
De Ned regering en die der republiek
zullen samenwerken tot een spoedige
vestiging van een souverelne, demo
cratische staat op federatieve grond
slag, genaamd: De Verenigde Stalen
van Indonesië.
Biiuiec <le staats- en volkenrechtelijke
eenheid van het land moet voldoende
ruimte blijven voor staatkundig eigen
meesterschap der onderscheidene gebieds
delen en volksgroepen. Gebleken Is, dat
men van Indonesische, zijde liever spuit
van een souverelne dan van een vrije
democratische staatt waartegen geen be
zwaar ls gemaakt.
De mogelijkheid bestaat dat de bevol
king van enig gebiedsdeel besluit nog niet
tot de Verenigde Staten van Indonesië
toe te treden.
Voor Nieuw Guinea kan een andere re
geling worden getroffen,
Er zal een constitutionele vergadering
worden gehouden en de Ned regering zal
voorlopig de procedure bepalen waarbij
zij zal samenwerken met de republiek en
de andere belanghebbenden.
De Ned Indonesische Unie
De hervorming der structuur sluit
onderschikking van Indonesië aan Nes
derland uit. De deelgenoten worden
naast elkaar gesteld ln een gemeen
schappelijk verband. Het hoogste ges
meensehappeltjk gezag ligt ln de Kroon
verankerd.
Het basls-accoord bevat een belangrijk#
bepaling over de wijze waarop de Ned
Indonesische Unie gevormd wordt, n.1
dat deze Unie gevormd wordt door om
zetting van het Koninkrijk. Het resultaat
van deze hervorming komt neer op de
vereniging in één verband van twee vrije
staten. Het proces zal in tijdsorde niet
gesplitst kunnen worden ln twee delen,
waarbij de vorming van de nieuwe sou
verelne staat voorafgaat aan de intrede
van die staat ln de Unie. Deze Unie
treedt niet ln de sfeer der interne aan
gelegenheden der beide landen, maar ver
zekert anderzijds dat elk onderwerp, In
dien beide landen daartoe termen aanwe
zig achten, op het niveau der Unie kan
worden behandeld.
De positie van de Kroon
Ondanks ernstige bezwaren van Indo
nesische zijde ls vastgehouden aan Art I
krachtens welke de Koning der Neder
landen aan het hoofd van de Ned Ind
Unie staat. In de handhaving van het op
pergezag des konlngs ls de meest zake
lijke waarborg gelegen voor de bestendi
ging van de band tussen belde volkeren.
Open gelaten ls de vraag ln hoeverre
het koninklijke oppergezag zal door
werken ln de hoogste leiding van da
Ver Staten van Indonesië. Waar het
onderscheid tussen den constitutione-
len koning ln Nederland en den ko
ning krachtens het statuut van de Ned
Indonesische Unie gedurende de be
sprekingen aan de Indonesische zijde
nog geen vastomlijnd begrip was, vle!
het voor de Indonesiërs moeilijk met
de gelijkwaardlgheidsgedacbte over
een te brengen op dit punt reedt
tbans een regering te aanvaarden.
Hoge commissarissen zullen geen Unie
organen zijn, doch representanten van de
onderscheiden belangensferen van Ne
derland en Indonesië. Voor Nederlandse
en Indonesische staatsburgers wordt de
uitoefening der burgerschapsrechten over
en weer volledig gewaarborgd.
Bij de wederpartij bestaat het verlan
gen naar een Innig cultureel contact.
De republiek zal haar volle medewer
king verlenen opdat de schuld en ver
plichtingen t.z.t door de te formuleren
Verenigde Staten van Indonesië zullen
worden overgenomen. Ook over de mili
taire aspecten ia overleg voorgeschreven
Een overgangsperiode
Tussen de aanvaarding van deze basis
overeenkomst en de totstandkoming der
Ver Staten van Indonesië ligt een periode
gedurende welke in Ned. en Ind. het her
vormingswerk moet worden gereed ge
maakt Deze periode moet zo kort moge
lijk zijn.
Waar nodig, zullen allereerst ln de na-
buurstaten Indonesiërs ln de buitenland e
dienst worden opgenomen op voorjli'bt
van de republiek Indonesië.
In de thans door Nederlandse troep 1
bezette gebieden zal de regering e'
zonder de meest strikte waarborg' 1
voor de verzorging van de haar toevei
trouwde belangen kunnen overgaan vol
enige maatregel, die een vermlnd»"' 4.
zou betekenen van haar vermogen om die
belangen veilig te st-'len. De Commt-s'e-i
Gene"=i m=e"t dat het de meest doel
matige weg ls het mogelijk te maken om
een daarna aan te wijzen Instantie met
de nodige bevoegdheden te bekleden.
Een Nederlandse delegatie zal een orga
nisatie vormen waarin de ln de basis
overeenkomst beoogde samenwerking tus
sen de Ned regering en die der republiek
la belichaamd,
