IN AMSTERDAMSE HOUTHAVEN LIGT VOOR MILLIOENEN uit ,,alle stammen en talen Houtveem: stammetjes van duizenden i Minis! instri kilos, geteld, gewogen en zwaar bevonden In houtverwerkende industrie werken 50.000 mensen Een paradijs van deuren en keukens, van vloeren en potloden Er wan finantiee Nieuw-Gui niet van de J DE KERKBANK van mejuffrouw Verhoeven Hier list 00k voor 8 a 9 mil- dioen guldens hout voor de bouw van dertig mijnen/vegers voor on ze Marine. Daar mogen wij niet verder oip ingaan, want hier ko men militaire of maritieme gehei men wellicht in bet geding. Men praat hier over duizenden kilo grammen gewicht en over mil- lioenen guldens of het maar niks is. Maar dat komt ook, omdat het hout zo getzielHg duur is tegen woordig. Men verzekert ons, dat de prijs het tiendubbele van vóór de oorlog bedraagt, dat is n.u dik wijls wel vér boven de f 1000 per kubieke meter, al zij 1 er natuur lijk soorten en dus prijsverschil len. De houtverwerkende indus trie: 50.000 mensen Wij hebben ook een kfjlkje ge nomen in één van de belangrijk ste houtverwerkende industrieën dn ons Noordlhollandse gewest: bij Bruynizeel waar de grondstof „ihout' bron en doel van bestaan is. Er is natuurlijk ook een be langrijk houtverwerkend am bacht, maar in de industrie is een indrukwekkend lijstje, indertijd door mr. W. A. J. Timmermans, secretaris van het Centraal Ver- Een kijkje in 't Amsterdamse houtveem; een verzameling enorme ronde stammen, een heel klein deeltje maar van de omvangrijke en „gewichti ge" voorraad, die hier, voor zien van registratienummers en wichtgetallen, geregeld ligt opgestapeld. Op de voorgrond is één der mannen bezig de omvang van de stam te meten hoefte aan practisOh alle houten halffabrikaten en eindproducten te voorzien. Dit ondanks het feit, dat wij practisch negentig pro cent van de benodigde grondstof moeten importeren. De houtin dustrie behoort hier te lande thuis, omdat er hier in Neder land een behoefte aan houten eindproducten bestaat, welke een buitengewone verscheidenheid vertoont, zowel naar de soort der artikelen, ails in de verscheiden- beid per artikel. Er zijn landen, waar als het ware „het bos in de fabriek groeit." Dit ig hier in Nederland niet zo. Maai- desondanks zijn bijiv. de meubelindustrie, de tim merfabrieken. de industrie van houten emballage, naast vele an dere in amibaahtóbedrijf werkende betrekkelijk kleine industrietak ken, uitgegroeid tot zeer belang rijke industrieën, op de meest moderne wijize geoutilleerd en ge leid. De Nederlandse houtindus trie kan thans aan ongeveer 50.000 werknemers arbeid ver sohaffen en haar omzet (heeft in 1951 ongeveer 550 millioen gul den bedragen, terwijl voor 1952 dit cijfer geen grote afwijking vertoont. Het paradijs der deuren en keukens Wij zijn dus 00k even bij Bruyn- zeel's fabrieken in Zaandam ge weest. Bruynzeel heeft voor ons een 'herinnering van bijna 35 jaar geleden, toen wij voor het eerst van Amsterdam naar Hoorn re den en daar langs de spoorbaan het bedrijf in opkomst zagen van ,de deuren, die altijd anders zijn dan andere deuren," zoals een sprekende reclame luidde. En wat Prachtig werk wordt er van hout gemaakt in de beeld houwkunst. Dit is een onder deel van een beeldengroep van Tïlman Riemenschneider, van het bloedaltaar in Rothenburg, Johannes rustend op de schoot van Christus: de hand van één der Apostelen millioen bedroeg. Dat hout wordit niet allemaal in ons land gebruikt een belangrijk deel is voor on middellijke doorvoer 'bestemd. Maar er wordt ook inlands hout gebruikt in ons land, zoals wij elders horen. Ons land heeft 71'» procent oppervlakte land als bos, wat toch altijd nog een opper vlakte is van ongeveer 250.000 ha. Van de ongeveer 6 millioen m3 hout, in ons land, komt 15 pet uit ons eigen land. Maar wij gaan naar de houthaven en hef hout veem terug. Dit houtveem bestaat sinds 1950 en het zet de veem- traditie voort die dateert van 1300. Amsterdam bijv. had al hout- opslagplaatsen sinds dat jaar. en aanvankelijk bevonden deze zich in de stad. doch om het brand gevaar werden ze verwijderd en toen ontstonden de houthavens, die voor de hoofdstad zeer be langrijk zijn geworden, om de aan- en doorvoer. Voor het Duit se en Zwitserse achterland en verder, is, zoals men begrijpt, de aanleg van het Amsterdam-Rijn kanaal, dat deze zomer gereed komt, zeer belangrijk. De hout- aanvoer geschiedt nu veel met de bekende coasters, behalve wat de aanvoer uit Canada betreft. De houtaanvoer geschiedt als het hout gezaagd is, omdat dan van zelfsprekend méér kan worden geborgen in de schepen, hetgeen echter de oorzaak was van het verdwijnen op grote schaal van de houtzagerijen. Een voordeel van Amsterdam tegenover Rotter dam is, dat hier „vlot-havens" zijn aangelegd. Houtlossen en houtvlotten-maken is vak- wenk. De havenarbeiders in deze branche zijn dan ook vakmensen, want dat aan-elkaar-vastmafcen van boomstammen en palen lijkt op het oog zeer eenvoudig, iqaar dat is zeker niet het geval. De sortering moet bovendien geschie den naar kwaliteit en bestemming Men zal zich afvragen, boe de enorme houtopslagen in de ha vens beveiligd worden, bijv. tegen diefstal, al zal niet gauw een stammetje van honderden en hon derden kilogrammen onder de arm worden meegenomen. Maai er zijn ook kleinere stammen en palen en er ligt hier voor mil- lioenen en millioenen guldens in de omvangrijke complexen. Wel nu, die beveiliging geschiedt door een, ploeg van „hellebaardiers," de enige hellebaardiers, die in Nederland nog bestaan, al is het maar in de naam. Want helmen dragen ze niet en pieken beho ren niet tot hun uitrusting. Maar ze zi.jin wei gewapend, met pisto len en gummi-knuppels. Met hun achttienen doen ze in ploegen dienst, dag en nacht surveillerend over en langs de houlopslagplaat- sen. Het is druk in de havens, hoewel het niet de allerdrukste tijd is. Wij passeren verschillen de houtschapen uit verschillende landen en zien een aantal coas ters. „opgetuigd" met 'houtvoor- raden. Een frisse todht met een der mooiste bootjes van de ge meentelijke 'havendienst brengt ons aan het houtveem het rijk van stammen en balken van directeur van Niftrik. die ons bij een „zo-maar-uit-de-grond- gestampt" kopje koffie nog een en ander vertelt. Dat houtveem is opgericht; om er aan mee te werken, dat de centrale plaats van Amsterdam voor het hout behouden wordt. Het gaat hier om, opslag, over-slag en doorvoer van stammen en balken, vooral van tropisch hout. Dat eiken balkje van bijna 4000 kilo is onlangè uit West- Afrika aangekomen Het is ter plaatse weinig waard. Soms maar twee kwartjes, soms een gulden, uit Indonesië ongeveer twee-vijftig. Hier kost het een veelvoud van dat bedrag, maar doe in Nederland, hetzij vervoerend hetzij verwerkend bond van de Hout-industrie, ge geven van de 18 sectoren, die de hout-industrie tot ontwikkeling hebben gebracht, van balken - schaverijen, via timmerfabrieken, de meubelindustrie, klompen tot ■en met lucifers, eniz. Daar is de triplex en fineerindustrie, die sinds 1938 een grote ontwikke ling 'heeft genomen, de timmer fabrieken, die ramen, deuren, ko zijnen e.d. in de werkplaats ge reed maken en dan pasklaar op het werk aanvoeren, de oude methode, om deze onderdelen op het werk te vervaardigen, bestaat eigenlijk alleen inog in enkele in dividuele gevallen. Binnen'de houtindustrie zijn na 1945 twee nieuwe „sectoren" tot ontwikkeling gekomen. In de eerste plaats de vezelplatenindus trie, met haar fabricage van hard Nederland is een bosarm land, althans wat de hoevéélheid betreft, zeker niet wat de rijk dom aan natuurschoon aan gaat. Toch is het inlands hout, dat voornamelijk uit naald hout bestaat, niet onbelangrijk voor binnenlands gebruik. Zie de hoogte van deze dennen Abies grandis) op „Schoven- liorst," ten opzichte van de auto nu eens iets met een boom stam van twee kwartjes, die net in de oerwouden van Afri ka geveld is. Daar komt het vervoer, van het bos naar het schip, en dan met dat schip over de zeeën en dan de los sing, enz., enz., in ons land nog bij. Voor het zover is, hebben dikwijls olifanten de stammen met zware kettingen uit het bos gesleept, maar ook daarna duurt het nog heel lang en is er veel arbeid van hoofd en hand nodig geweest, voor en aleer het eikenhout in de meu belfabriek verwerkt is bijv. tot de kerkbank, waarin juf frouw Verhoeven elke Zondag godvruchtig haar hart tot On ze Liêve Heer verheft Een bijzonderheid van de groot scheepse kranen, die laden en lossen, is hier dgt ihet door een eenvoudige manipulatie mogelijk is, die lossende of ladende kra nen de vrachten tegelijk te we gen. Stammen van duizenden ki logrammen zweven zo licht als een veertje in de lucht en als het weegkaartje door een buis- leiding hoog udt de ca'bine van de kraanwerikers in een kastje ot> de begane grond terecht komt, wijst het cijfer uit, dat het balk je, dat als demonstratie even bo ven onze hoofden wordt opgetild, 3500 kilogrammen weegt. En het is nog lang de zwaarsteniet uit deze voorraad, waar de bomen als gevelde reuzen neerliggen, stapel op stapel, geteld en gewogen, ge naamd en geregistreerd en izadht 'board. Dit maakte ons land oip dit terrein steeds meer onafhankelijk van het buiten land, in vezelplaten is er zelfs export. Na enkele moeilijke aan- loopjaren heeft de (kwaliteit van het Nederlandse „board" volledig de toets van vergelijking met het buitenlands product verstaan. Vervolgens is men in 1948 begon nen met de fabricage van pot loden. Het Nederlandse potlood vindt ook al zijn weg naar het buitenland. De Nederlandse hout industrie is volledig in staat in de hier te lande bestaande be- Voor populierenhout is de be langstelling in binnen- en buitenland de laatste tijden sterk gegroeid. De jaarlijkse productie van populierenhout in Nederland bedraagt mo menteel ongeveer 135.000 ku bieke meter. Dit is een zware populier in Vorden Dit is het zoontje van een be kend artistenpaar. Hij speelt op de planken met houten speelgoed, en zijn vader en moeder spelen ook „op de planken", toneel is er in die 35 jaar, tot (het mo ment waar we nu zijn, uit dat bedrijf gegroeid. Een enorm com plex van fabriekshallen .en ge bouwen, met drie nieuwe hallen in aanbouw, die eerlang gereed zullen zijn. Een exorbitante uit groei van het aantal personeels leden. Wie Bruynzeel zegt. ze;gt deuren, vloeren, keukens en pot loden en nog veel meer. De men sen spreken hier met liefde over het materiaal, dat onder hun han den en in de machines, die hier in grote parken bijeen staan, wordt verwerkt. „Hout is levend materiaal, dat een goede behan deling vereist, vóór dat het, en ook nog als het verwerkt wordt", zegt er één. Hier zijn 2000 men sen aan de arbeid. Hier worden de deuren gemaakt aan 'de lopen de band, hier worden fijnere soorten bewerkt met fineer en dat geldt hier als een magisch woord. Het is dun hout, dat van de stammen geschild wordt, iets dikker dan papier, een vergelij king. die zich ook al opdringt, omdat de fineerplaten vanaf de stam machinaal worden opgerold gelijk dat in de papierfabricage geschiedt, zodat de gedachte aan de werking van de rotatie-pers met haar papierrollen niet zo vreemd lijkt. Fineer wordt ge bruikt om triplex en multiplex te maken, om deuren te „hekle den" enz. Bruynzeel heeft de verzamelsoort-naam Hechthout in de handel gebracht. Wij horen en zien in de fineerfalbriek van tri plex en multiplex, van meubel vulling, van materiaal voor jach ten en verder over de toepassing van allerlei ihouitmogelijikheden voor vloerbedekking e.d. Wij ho ren van paneeldeuren, van kunst harsfilm, van hout voor beton- bekleding, van raatvuEing voor gegolfd karton, in buiten-deuren, thans voornamelijk vervangen door vulling van rogge-stro. Het bijna zestigjarige bedrijf van Bruynzeel is in 1948 ook met de fabricage van potloden begon nen. Oorspronkelijk werden al leen de gewone zwarte sdhrijfpot- loden vervaardigd. Nu worden er ook vele andere soorten gemaakt: copieerpötloden, teken-, kleur-, timmermans- en magazijnpotlo den. Er was iemand in ons gezel schap. die op een groot handels kantoor in Indië wij zijn ver geten waar het precies was op alle sohri.jfbureaux een Bruyn- zeelpotlood zag liggen En tenslotte Het aantal verschillende toe passingen van hout is zo enorm groot, dat het natuurlijk onmoge lijk is, daar verder op in te gaan. In de publicaties van het Hout- voorliohtingsinstituut, dat o.a. in een oplage van 70.000 exempla ren een „Houtgazef" uitgeeft en de pers geregeld van „houtcopie" voorziet, wordt er veel on des kundig over geschreven, zodat wel gezegd mag worden, dat het steeds beter wordende werk van dit Instituut aan zijn doel beant woordt. Die publicaties zingen uiteraard het loflied van het hout. Zo bijv. in het laatste nummer van de Houtgazet, Geurt Brink- greve over het hout in de archi tectuur, waarin hij spreekt ovèr „weldoortimmerde Ihiuizen, weg wijzers naar progressieve bouw kunst" en over Amsterdam, „de mooiste woonhuizenstad ter we reld." Dat dateert natuurlijk nog uit die goede oude tijd. Hij be doelt uiteraard niet de beton blokken, waarmede wij tegen woordig, noodgedwongen, worden opgescheept. De nood dwingt ons Oök, veel meer versiersels bij hui zenbouw e.d. weg te laten, die zoveel eeuwen de roem van onze architecten en bouwlieden en ambachten hebben uitgemaakt. Hout vervult natuurlijk zijn func tie nog, ook in de bouw van wo ningen. Maar er zou veel meer van te maken zijn, als conjunctuur en welvaart dat maar weer toelieten. Voor heel de samen leving en voor het hout! is het te hopen, dat dat spoe dig het geval mag zijn. Dan kan juffrouw Verhoeven zich ook weer met meer zin verdie pen in de historie van de kerkbank, de plaats van haar godsvrucht, die eens een deel was van een Obechi-boom in het oerwoud van Afrika, en waar de negers van Oeganda en de Nederlandse houtbewer kers, via de lange weg van handel en transport, hun ar beid aan hebben gegeven. S. Een kijkje op en rondom het grote houtveem te Amsterdam waar juist een grote houtboot ligt te laden. Men ziet de grote stammen op dekschuiten en de enorme kranen, die laden, lossen en tegelijk wegen Pagina 6 Zaterdag 31 Juli 1954 DJAKARTA, 30 Ju P.I. Aneta vernomen In het bijzonder de Men zei, dat tijdens werd gehouden, overe van het te ondertek< de Unie zouden de king hebben op ree komen te vervallen o eenkomsten. Een uil financieel-ecenomische en in het bijzonder voc overeenkomst, die zijr rechten, concessies, v< artikel 18 van afdelin In zijn ver.gaderin zeventiende Juli keur donesische kabinet dit formele bijeenkomstei resultaat goed. De f regering opperde ech vergadering van de r Juli enige bezwaren waarborgen voor de handhaving van deze uit de financiële en e overeenkomst van de zei men van officië) sisdhe zijde. De N regering aohtte de gar voldoende. Zij wenste waarborgen en verlanj betrokken artikelen volgens de bestaande zouden blijven gehand dat zij op basis van wetten en Internationa zouden worden verand deze verklaring van In zijde in Djakarta aan 1 Tot dat moment w informele bijeenkomste Haag slechts sprake ge waarborgen op basis vi vereiniteit van Indone nationale wetten alleen van de Nederlandse re internationaal gebruik borgen toe te voegen leiding tot hernieuwd overleg. De voor 20 gestelde formele bijeen] daardoor geen voortgai Het hernieuwde overle tot Donderdag 22 Juli. De nieuwe formuleri tijdens dit nieuwe overleg werd bereikt, derom ter kennis gdbï beide regeringen. Ditma Indonesische regering werp niet in zijn geheel den, zo zei men voorts ciële Indonesische zijde, nesische delegatie venzc om Zaterdagmiddag t< van de voor die midda stelde formele bijeenl vaardigde minister Y naar Djakarta om persi rapporteren aan de Ine regering. Tè grote Men was hij de besj die de afgelopen dagex karta zijn gehouden, van mening, dat de for zoals die thans luidt, garanties van Indonesië en dat aan de Nederls drijven in Indonesië ee voorrechte positie wo schaft. De amendementen, die Yamin heeft meegekre treffen voorstellen tot van de artikelen onder A en onder artikel 18 afdeling B van de fina: economische overeenko de R.T.C. Deze artikelei dus niet voorlopig onve: handhaafd blijven. Een andere moeilijkhei aldus werd van offici nesische zijde gezegd ling voor arbitrage b tueel meningsverschil nakoming van de nieui eenkomst. Tegenover d< landse wens om bij zulk verschil dit voor te lef een derde partij en we eén der beide partijen dat zulk een meningsver staat, stelt de Indonesisc ring, dat men slechts d< deling van derden zou inroepen, indien onon vaststaat, dat door overleg een dergelijk i verschil niet meer uit zou kunnen worden ger indien beide partijen accoord gaan. De arbitj missie zou dan dienen staan uit een vertegenv. van Nederland, één van sië, één door Nederlanc wezen derde en door I aangewezen Vierde well laatsten on hun beurt hi lid van de commissie zou wii'zen. Men verklaarde voorts ficiële Indonesische zij Nederland voorstelde een zijdse overeenkomst te waarin goede behandeli arrestanten in elkanders gebied wordt gegarandee Indonesische zijde neemt standpunt in. dat een di aangelegenheid niet tot c betrekkingen kan wore rekend en dat een di regeling in de praktijk o vrijwel alleen toepasselij Nederlandse arrestanten nesië, gezien het aantal burgers in het land van c otl de omstandigheden. Op een vraag van P.I. of het indienen van amei ten in dit stadium nog i Js.: verklaarde men van zi.lde, dat doordat zij informeel overleg is bei de overeenstemming eer uieel karakter draagt. De smgen hebben dus nog g( uend karakter. Bij het i Alls juffrouw Verhoeven Zondags dn de kerk zit, be seft ze niet, wat er allemaal voorafgegaan is aan het ogenblik, dat de 'bank, waarin zij heeft plaatsgenomen, uit de fabriek in de kerk is aan gekomen. Ais zij eens deed, wat WÜ dezer dagen hebben gedaan, nl. rondvaren in de Amsterdamse houthaven en een bezoek brengen o.a. aan het houtveem, dat men langs de spoorlijn Amsterdaim-Enk- huAzen kan zien, dan zou ze wel wat vreemd opkijken. Die houtexcursie bracht ons een groot deel van de dag „in het hout", en wij waren daar op invitatie van het H'outvoorlidhtingsinstituut.dat sinds bijna twee jaar er op uit is, langs allerlei (uiter aard geoorloofde) wegen en middelen, propaganda te ma ken voor het hout, voor een doelmatig gebruik daarvan, voor een juiste 'beoordeling, voor opleiding van goede houtbewerking in allerlei op zichten, enz. Verschillende hout-experts werken aan dit instituut, dat o.a. een hout- academie heeft, mede. Die houtexperts deden ons den ken aan vakkundige blöem- bollenikwekers, die op hun duimpje de namen kennen van hun honderden bonen soorten en z ij weten dat van duizenden houtsoorten! In de houthaven en in het 'hout veem zagen we tientallen „uit alle stammen en talen", uit de oerwouden van de Amerikaanse houtgebieden, uit Afrika en India, uit Su riname en Indonesië, uit Rus land en Finland en Zweden. De stammen liggen er in alle soorten en namen. Er zijn maar weinig vriendelijke kleine stammetjes, de meeste zijn bakbeesten van omvang en niet te schatten zwaarte. Men denkt vanzelf aan de vergelijking met de olifant, hetgeen te verklaren is uit het feit, dat in dg meeste ge vallen olifanten worden be nut, om de kanjers uit de oerwouden naar de drempel van de bewoonde of be schaafde wereld te slepen. Dat gebeurt dan per schip en die schepen komen in de houthaven en/of in het hout veem, dat na de oorlog in Amsterdam is opgericht, dankzij een nuttige samen werking tussen particulier bedrijf en overheid, gemeen te. De zware bomen van aller lei soorten staan als reuzen in de oerwouden van Afrika. Rustig, „temidden van de woe dende"roofdieren. Als er hout-expedities werken, wor den bomen gekapt. In het houtveem liggen enorme stam men uit West-Afrika, van 40 meter lengte, en de soorten heten als het u interesseert Wana en Samba, Abachi (of Obechi), Invohei, Meibou, Oregon Pine en Tala Branda en nog veel meer. Om een beeld te geven van de totale imporbwaarde van hout in ons land in 1953 kan gezegd worden, dat deze ongeveer 400

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Noordhollands Dagblad : dagblad voor Alkmaar en omgeving | 1954 | | pagina 6