Minister Yamin met nieuwe instructies naar Nederland DE KRONIEK VAN ZATERDAG Nederlandse handel met communistische landen K.S.G. GAAT 100 MILLIOEN DOLLAR VERDELEN Hoge koffieprijzen gevolg van vele oorzaken Rond de Unie" Er ivaren moeilijkheden in finantieel-economische sector Nieuw-Guinea niet van de baan Kentering ten goede Handelsmissie naar China 11-jarige jongen onder vrachtauto Nederland niet geïnteresseerd Zaterdag 31 Juli 1954 Pagina 7 erenhout is de he in binnen- en de laatste tijden eid. De jaarlijkse in populierenhout id bedraagt mo leneer 135.000 ku- Dit is een zware '.r in Vorden houtmogelijkheden lekking e.d. Wij ho- eldeuren, van kunst- thout voor beton- in raatvuliing voor n, in buiten-deuren, mei ijk vervangen van rogge-stro. zestigjarige bedrijf 1 is in 1948 ook met van potloden begon- nkelijik werden al- re zwarte sdhrijfpot- digd. Nu worden er ire soorten gemaakt: m, teken-, kleur-, en magazijnpotlo- emand in ons gezel- een groot handels- dië wij zijn ver- let precies was bureaux een Bruyn- «g liggen En tenslotte verschillende toe- hout is zo enorm natuurlijk onmoge- erder op in te gaan. [ties van het Hout- ïstitout, dat o.a. in an 70.000 exempla- itgazet" uitgeeft en eld van „houtcopie" it er veel en des- gesdhreven, zodat ,.aig worden, dat het vordende werk van lan zijn doel beant- pulblicaties zingen loflied van het hout. iet laatste nummer ïaizet, Geurt Brink- t hout in de archi- in hij spreekt ovèr erde huizen, weg- progressieve bouw er Amsterdam, „de hiuiizienstad ter we- :eert natuurlijk nog oude tijd. Hij be rd niet de beton- larmede wij tegen- gedwongen, worden 3e nood 'diwingt ons versiersels bij hui- weg te laten, die i de roem van onze bouwlieden en nebben uitgemaakt, natuurlijk zijn func- n de bouw van wo rn veel meer van x, als conjunctuur dat maar weer nr heel de samen- voor het hout! ien, dat dat spoe- il mag zijn. Dan Verhoeven zich t meer zin verdie- historie van de plaats van haar lie eens een deel Obechi-boom in van Afrika, en ers van Oeganda andse houtbewer- lange weg van ■ansport, hun ar- iben gegeven. S. o en rondom het >m te Amsterdam ■n grote houtboot Men ziet de grote dekschuiten en ranen, die laden, tegelijk wegen DJAKARTA, 30 Juli Van bevoegde Indonesische zijde heeft P.I. Aneta vernomen, dat de moeilijkheden bij de besprekingen in het bijzonder de financieel-economische regelingen betreffen. Men zei, dat tijdens het informele overleg, dat voor de 20e Juli werd gehouden, overeenstemming was bereikt over de formulering van het te ondertekenen protocol. Tegelijk met de opheffing van de Unie zouden de R.T.C.-overeenkomsten, die goeddeels betrek king hebben op reeds afgehandelde zaken (zoals de defensie) komen te vervallen of worden vervangen door gebruikelijke over eenkomsten, Een uitzondering zou worden gemaakt voor enige financieel-economische paragrafen van de R.T.C.-overeenkomsten en in het bijzonder voor de artikelen uit de financiële en economische overeenkomst, die zijn opgenomen onder afdeling a (betreffende de rechten, concessies, vergunningen en bedrijfsuitoefening) en onder artikel 18 van afdeling b (over de transfers naar Nederland). van amendementen heeft men getracht een middenweg te zoe ken tussen beide standpunten, zo verklaarde men, het reeds eer der uitgesproken vertrouwen her halend, dat de besprekingen, welke na aankomst van minister Yamin in Nederland zullen wor den hervat, tot overeenstemming zullen leiden. Donderdagavond heeft de sec tie voor Buitenlandse Zaken uit het Indonesische parlement het rapport van minister Yamin be sproken met minister-president mr. Ali Sastroamidjojo. Over het besprokene zijn geen mededelin gen gedaan. De voorzitter van deze sectie, Rondonuwu, ver klaarde slechts op een vraag, of de vooruitzichten gunstig zijn: „Ik blijf zoals steeds optimis tisch." In zijn vergadering van de zeventiende Juli keurde het In donesische kabinet dit op de in formele bijeenkomsten bereikte resultaat goed. De Nederlandse regering opperde echter in de vergadering van de negentiende Juli enige bezwaren tegen de waarborgen voor de voorlopige handhaving van deze paragrafen uit de financiële en economische overeenkomst van de R.T.C., zo zei men van officiële Indone sische zijde. De Nederlandse regering aohtte de garanties niet voldoende. Zij wenste duidelijker waarborgen en verlangde, dat de betrokken artikelen voorlopig volgens de bestaande regeling zouden blijven gehandhaafd, tot dat zij op basis van nationale wetten en internationaal gebruik zouden worden veranderd, aldus deze verklaring van Indonesische zijde in Djakarta aan P.I. Aneta. Tot dat moment was op de informele bijeenkomsten in Den Haag slechts sprake geweest van waarborgen op basis van de sou- vereiniteit van Indonesië en de nationale wetten alleen. De wens van de Nederlandse regering om internationaal gelbruik van waar borgen toe te voegen was aan leiding tot hernieuwd informeel overleg. De voor 20 Juli vast gestelde formele bijeenkomst kon daardoor geen voortgang vinden. Het hernieuwde overleg duurde tot Donderdag 22 Juli. De nieuwe formulering, welke tijdens dit nieuwe informele overleg werd bereikt, werd we derom ter kennis gebracht van beide regeringen. Ditmaal 'kon de Indonesische regering het ont werp niet in zijn gëheel aanvaar den, zo zei men voorts van offi ciële Indonesische zijde. De Indo nesische delegatie verzocht daar om Zaterdagmiddag tot uitstel van de voor die middag vastge stelde formele bijeenkomst en vaardigde minister Yamin af naar Djakarta om persoonlijk te rapporteren aan de Indonesische regering. Commentaar „Pedoman" tegengesproken „Pedoman" berichtte Vrijdag in grote opmaak, dat minister Yamin naar Nederland is ver trokken met de instructie „in Nederland mede te delen, dat de Indonesische regering het ont- werp-proitocol heeft verworpen en voortzetting van de besprekin gen wenst, uitgaande van de amendementen', die de Indone sische regering heeft ingediend na het aanhoren van de menin gen van de regeringsfracties". Volgens „Pedoman" heeft mi nister Yamin aan de regering medegedeeld, dat de leden van de Indonesische delegatie (behal ve minister Yamin de ministers Sunarjo en Iskaq) zouden af treden. indien de regering de ontwerptekst, zoals door de dele gatie is opgesteld, niet zou goed keuren en voorts, 'dat het moei lijk zou zijn amandementen op het ontwerp in te dienen. Het blad meldt voorts, dat de minis ter-president geen bezwaren op perde tegen een eventueel af treden van deze ministers in dat geval en dat dan andere minis ters in hun plaats zouden worden benoemd. „Pedoman" vernam voorts van welingelichte zijde, dat naast de bezwaren over de financieel-economische regelingen in de ontwerptekst ook moeilijk heden zouden zijn ontstaan over Tè grote garanties de inwilliging van een Neder- lands verzoek door de Indone sische delegatie om de kwestie- Nieuw-Guinea niet aan de Ver enigde Naties voor te leggen en dat dit de reden zou zijn, waar om is verklaard, dat de Indo nesische delegatie zich niet aan de instructies heeft gehouden. Van officiële zijde is verklaard, dat deze berichten van „Pedo man" van alle grond zijn ont bloot. Men verklaarde van officiële Indonesische zijde, dat de bespre kingen nog slechts op informeel niveau zijn gehouden en dus ge heel vrijblijvend zijn, zodat het indienen van amendementen op de ontwerptekst zeer wel moge lijk is. Met nadruk werd het bericht tegengesproken, dat de Indone sische delegatie zou hebben toe gestemd de kwestie Nieuw- Guinea niet aan de Verenigde Naties voor te leggen. Men zei voorts, dat de regering het ont werp niet heeft verworpen, maar integendeel slechts enkele pas sages niet geheel heeft kunnen goedkeuren. Ook berichten, dat mr. Ali Sas troamidjojo tegen een eventueel aftreden van de ministeriële dele gatieleden geen bezwaren heefi geopperd en reeds het plan heeft hen te vervangen, zijn geheel ongegrond, zo verklaarde men. Tegenspraak van Nederlandse zijde Naar aanleiding van de uitvoe rige berichten (van P.I. Aneta) uit Djakarta van heden over de gerezen moeilijkheden in het Ne derlandsIndonesische overleg, heeft vanmiddag de woordvoer der van de Nederlandse delegatie verklaard, dat de in deze berich ten gegeven voortelling van zaken onjuist is. De woordvoerder weigerde op nadere vragen hierover in te gaan. daar de Indonesische voor stellen tot wijziging van het tot dusver bereikte resultaat van de besprekingen in Den Haag nog niet bekend zijn. De Nederlandse delegatie meent aldus de woordvoerder „dat het in dit stadium niet oppor tuun is in de pers een woorden strijd te ontketenen over de NederlandsIndonesische bespre kingen, zolang deze niet formeel zijn beëindigd en zolang nog tus sen beide delegaties de afspraak bestaat, dat .liet eenzijdig tot het doen van publicaties zal worden overgegaan". 'S-GRAVENHAGE, 30 Juli Hoewel tussen Nederland ener zijds en verschillende landen van het Oostelijk blok anderzijds ook in de tijd welke achter ons ligt, handelsverdragen hebben bestaan en een zeker handelsverkeer ook steeds is blijven plaatsvinden, valt toch niet te ontkennen, dat dit laatste langzamerhand sterk was ingekrompen. De eerste tekenen van een kentering ten deze dateren uit het laatst van 1953 en het begin van 1954, toen de U.S.S.R. grote bestellingen, speciaal ook van consumptiegoederen, hier te lande ging plaatsen. Bij de huidige tred in de ontwikkeling van de Oost-West-toandei lij/kt de ver wachting gerechtvaardigd dat ook met andere landen van het Oos telijk blok, waarbij niet alleen aan de Oosteuropese landen valt te denken, doch zeker ook aan de Chinese volksrepubliek, de handelsrelaties allengs intensie ver zullen worden. Wat de Nederlandse missie voor de handel met Ghina betreft, wordt meegedeeld, dat het doel van deze commissie, die op aan drang van verschillende sectoren van het Nederlandse bedrijfsleven in het leven werd geroepen, was om tot de uitzending van een Nederlandse handelsmissie naar de volksrepubliek China te ge raken. Het contact van deze commissie met verschillende autoriteiten van de volksrepubliek China in Europa heeft er tenslotte toe geleid dat thans principiële overeenstemming is 'bereikt over de uitzending begin November 1954 van een particuliere han delsmissie naar China, welke zal bestaan uit vertegenwoordigers van Nederlandse ondernemingen, die naar het voorbeeld van Enge land, Frankrijk en België zullen trachten het handelsverkeer tus sen Nederland en China te sti muleren. Het geldt hier dus een zuiver particuliere missie. De Neder landse overheidsinstanties zijn echter regelmatig op de hoogte gehouden. UTRECHT, 30 Juli Vanmid dag is in de Constatljnerzijstraat te Utrecht 'n dodelijk ongeval ge beurd. Een elfjarige jongen ver loor hierbij het leven. Het ongeluk gebeurde toen een met zes ton zand beladen vracht wagen achteruit reed. De chauf feur merkte de jongen die aan de achterklep van de wagen hing. niet, op. De achterwielen van de wagen gingen over de jongen heen. Het iiehaam werd deerlijk verminkt. Sigarettendiefstal op schip ROTTERDAM, 30 Juli De rivierpolitie te Rotterdam heeft een negental leden van de be manning van het m.s. „Noordam" van de Holland-Amerikalijn ge arresteerd naar aanleiding van een diefstal van 90.000 sigaretten aan boord van dit schip. Op 18 Juni j.l. waren de siga- retten te New York ingeladen. I Enige leden van de bemanning smeedden 'n complot en dezelfde nacht nog slopen zij het ruim in en haalden negen pakken si garetten weg, tezamen 90.000 stuks. Zij wisten de sigaretten aan boord te verstoppen. Aange komen in Rotterdam echter, ver kochten zij ze links en rechts en de diefstal kon niet verborgen blijven. Verblijfsvergunning voor Nederlander in V.S. KILGORE, (Texas), 30 Juli Pre sident Eisenhower heeft een wets ontwerp ondertekend, waarin aan de in Nederland geboren Joseph R. Groninger een permanente verblijfs vergunning in de V.S. wordt ver leend. Groninger werd tijdens de oor log als arbeidskracht uit Nederland naar Duitsland gevoerd. In Juni 1952 wist hij in New Orleans, Louisiana, van een schip aan land te komen. JOHAN KAART HERSTELD AMSTERDAM, 31 Juli De toneel speler Johan Kaart, die enige tijd in een ziekenhuis heeft doorgebracht voor het ondergaanv an een darm operatie, keerde vandaag geheel her steld naar huis. Het ligt in zijn be doeling begin September zijn optre den in de Kleine Comedie te Amster dam in het blijspel „Een fijn span" te hervatten. Zoals bekend heeft zijn neef Hans Kaart hem gedurende zijn ziekte in zijn rol vervangen. Rector Magnificus R.K. Universiteit NIJMEGEN, 30 Juli Het bestuur der Sint Radboudstichting heeft tot Rector Magnificus van de R.K. Uni versiteit voor. het studiejaar 1954-'55 benoemd Prof. Dr. L. J. Rogier. (Van onze parlementaire redacteur) De Hoge Autoriteit van de Kolen- en Staalgemeenschap heeft richtlijnen vastgesteld voor de credietverlening. De zes landen van de K.S.G. kunnen daardoor beginnen aan de verdeling van de honderd millioen dollar, die de Hoge Autoriteit van Amerika heeft geleend. Nederland zal zeer waarschijnlijk geen aanspraak maken op een deel van deze dollarlening. Het mijnwezen in ons land kan hier tegen een lagere rentevoet leningen afsluiten dan tegen de 4'A procent, welke de Hoge Autoriteit voor haar leningen verlangt. Het credietbeleid van de Hoge Autoriteit, dat op 'n onlangs te Luxemburg gehouden vergadering van de raad van ministers is goed gekeurd, gaat er van uit, dat de K.S.G.-credieten slechts tijdelijk na drie jaar zichtbare resultaten zullen opleveren. Onder deze projecten worden alleen gere kend uitrustingen voor kolen mijnen, mijneentrales, cokesfa- brieken. De winning van ijzer erts en de bouw van woningen voor mijnwerkers. De minister van economische zaken, prof. Zijlstra, heeft op de vergadering van de raad van ministers nog geprobeerd deze K.S.G.-lening voor Nederland meer aantrekkelijk te maken door voor te stellen voor de verschil lende landen van de K.S.G. een gedifferentieerde rentevoet aan te houden in verband met de verschillen op de kapitaalmarkt in de onderscheidene landen. Dit. Nederlandse voorstel is echter door de raad van ministers niet Prins en prinsessen in Denemarken KOPENHAGEN, 30 Juli Prins Bernhard en de oudste twee prinses sen zijn vanmorgen op het vliegveld Skrydstrup in Zuid-Jutland geland. Zij werden begroet door het Deense vorstenpaar en zijn drie dochters en door Koningin Juliana en de jongste twee prinsessen. Het bezoek van de Koningin en de Prins draagt, zoals bekend, een strikt onofficieel karak ter. WASHINGTON, 30 Juli. (Reu ter.) De Amerikaanse Federal Trade Commission heeft een on derzoek ingesteld naar de scherpe prijsstijging voor koffie en schrijft deze stijging toe aan speculatie, een verhoging der Braziliaanse exportprijzen en andere factoren. Volgens de commissie verwach ten bijna alle West-Europere lan den, behalve West-Duitsland, een daling van het verbruik als ge volg van de prijsstijging. Nu de productie toeneemt en het ver bruik daalt, meent de commissie, dat de vooruitzichten wijzen op lagere koffieprijzen, afgezien van mogelijke ernstige oogstschade en mits de vraag en aanbod zich vrij zullen kunnen ontwikkelen. In Brazilië werd Öe prijsstijging feweten aan ernstige vorst in de offiegebiedën, doch de commis sie verklaart, dat deze vorst- sohade geen noemenswaardige gevolgen voor de oogst van 1953- 1954 heeft gehad, doch wel de te verwachten oogst 1954-1955 zal verminderen. De commissie schrijft de prijs stijging aan de volgende factoren toe: 1. onvoldoende berichtgeving over de oogst; 2. speculatie op de New-Yorkse koffiebeurs door particuliere Bra ziliaanse belangen: 3. Amerikaanse speculatie en abnormale aankopen door Ame rikaanse importeurs en brande rijen voor het vormen van voor raden; 4. de aangekondigde verhoging van de Braziliaanse minimum exportprijs van 53 tot 87 dollar cent per lb, welke 1 Juli j.l. van kracht werd; 5. het beperkende contract, dat wordt gebruikt in de termijnhan- del ter beurze; 6. onregelmatigheden in de handel op de koffiebeurs. aanvaard. Nederland is het enige land, dat waarschijnlijk niet van deze lening gebruik zal maken. Bezwaarlijk is dit niet omdat het op het ogenblik niet moei lijk is in ons land geld op te nemen. Verder is er ook niet op deze lening gerekend. De ren te van 3'/ü procent, die de Ame rikanen voor hun lening hebben verlangd, liet er reeds dadelijk weinig twijfel over bestaan, dat de K.S.G.-credieten voor ons land weinig aantrekkelijk zouden zijn. Dankbetuiging aan Amerikanen 's-GRAVENHAGE, 30 Juli Tij dens een militaire parade te Fon- tainebleau zijn certificaten, onderte kend door H.M. Koningin Juliana, als officiële dankbetuiging uitgereikt aan 53 leden van de Amerikaanse lucht macht, die tijdens de stormramp van Februari 1953 de levensmiddelencon- vooien en mobiele verbindingsinstal laties hebben overgevlogen. Défilé Nationale Reserve voor H.M. de Koningin H. M. de Koningin heeft toe gestaan, dat enige compagnieën van de Nationale Reserve voor haar zullen defileren. Op Dins dag 3 Aug. 's avonds zeven uur zal de Koningin voor het paleis Soestdijk, deze uit Utrecht, Noord Holland en Gelderland afkomsti ge compagnieën gadeslaan. Aanvankelijk was het de be doeling, dait alleen reservisten uit de provincie Utrecht zouden deelnemen. Aangezien op deze dag vele vrijwilligers aan oefe ningen elders gebonden zijn, zullen ook reservisten uit nabu rige provincies defileren. Het defile is bedoeld als een demonstratie van weerbaarheid en aanhankelijkheid aan Hare Majesteit, en zal worden gecom mandeerd door luitenant kolonel W. Vermeer. A.N.W.B. vraagt kosteloze verlenging „oude" paspoorten 's-GRAVENHAGE, 30 Juli De A.N.W.B. heeft zich opnieuw tot de minister van Buitenlandse Zaken ge wend met het verzoek, alsnog de ge legenheid open te stellen, de geldig heid van paspoorten, die zijn afgege ven of verlengd voordat de nieuwe regeling van kracht werd, kosteloos te doen uitbreiden tot vijf jaar. De minister heeft enige weken ge leden een eerste verzoek van de bond afgewezen. De gevraagde verlenging is volgens de thans geldende bepa lingen onmogelijk en de minister achtte het niet verantwoord een bij zondere regeling te treffen gezien de vele administratieve handelingen en moeilijkheden die daarvan het gevolg zouden zijn. Men was hij de besprekingen, die de afgelopen dagen in Dja karta zijn gehouden, algemeen van mening, dat de formulering, zoals die thans luidt, te grote garanties van Indonesië inhoudt en dat aan de Nederlandse be drijven in Indonesië een te be voorrechte positie wordt ver schaft. De amendementen, die minister Yamin heeft meegekregen, be treffen voorstellen tot wijziging van de artikelen onder afdeling A en onder artikel 18 van de afdeling B van de financiële en economische overeenkomst van de R.T.C. Deze artikelen zouden dus niet voorlopig onverkort ge handhaafd blijven. Een andere moeilijkheid betreft aldus werd van officiële Indo nesische zijde geizegd de rege ling voor arbitrage bij even tueel meningsverschil over de nakoming van de nieuwe over eenkomst. Tegenover de Neder landse wens om bij zulk menings verschil dit voor te leggen aan een derde partij en wel indien één der heide partijen meent, dat zulk een meningsverschil be staat, stelt de Indonesische rege ring, dat men slechts de bemid deling van derden zou kunnen inroepen, indien onomstotelijk vaststaat, dat door onderling overleg een dergelijk menings verschil niet meer uit de weg zou kunnen worden geruimd en indien beide partijen daarmee accoord gaan. De arbitragecom missie zou dan dienen te .be staan uit een vertegenwoordiger van Nederland, één van Indone sië, één door Nederland aange wezen derde en door Indonesië aangewezen Vierde welke beide laatsten op hun beurt het vijfde lid van de commissie zouden aan wijzen. Men verklaarde voorts van of ficiële Indonesische zijde, dat Nederland voorstelde een weder zijdse overeenkomst te sluiten, waarin goede behandeling van arrestanten in elkanders rechts gebied wordt gegarandeerd. Van Indonesische zijde neemt men het standpunt in, dat een dergelijke aangelegenheid niet tot de Unie- betrekkingen kan worden ge rekend en dat een dergelijke regeling in de praktijk overigens vrijwel alleen toepasselijk is op Nederlandse arrestanten in Indo nesië, gezien het aantal staats burgers in het land van de ander en de omstandigheden. Op een vraag van P.I. Aneta. het indienen van amendemen ten in dit stadium nog mogelijk ia., verklaarde men van officiële ?ijde, dat doordat zij tijdens informeel overleg is bereikt de overeenstemming een infor meel karakter draagt. De beslis singen hebben dus nog geen bin dend karakter. Bij het indienen „DE ANGSTWEKKENDE PROBLEMEN van deze tijd (waartussen de sociale vraagstuk ken nog altijd als een basisprobleem staan) zijn tenslotte een zedelijk probleem, en de wrange vrucht van een zedelijk tekort." Zo luidt een dei- vele belangrijke stellingen (op pagina 31) van het Bisschoppelijk Mandement. Het is de eer, welke aan de Ned. R.K. Middenstandsbond moet worden gegeven, dat hij de eerste van de grote sociale (standsjorganisaties is geweest, die deze week heeft voldaan aan de uitdrukkelijke wens van de Bisschoppen, om de inhoud en strekking van dit document aan de leden en het kader uiteen te zetten, te ontwikkelen en te verklaren. Wij hebben een dag te midden van de 170 deelnemers aan deze jaarlijkse driedaagse studiedagen doorgebracht in de gastvrije abdij van Berne der paters Norbertij nen te Heeswijk, de abdij, waaruit dr. van Beur den z.g. kwam, die voor de Middenstand in het bijzonder en voor de Nederlandse Katholieke So ciale Actie in het algemeen zoveel groot werk heeft verricht en aan wiens nagedachtenis op het hoogsteenvoud'i.ge kerkhof van de abdij een korte maar treffende hulde gebracht werd. De betekenis van de genoemde angstwekkende problemen is in deze dagen zeer concreet behandeld. Het grote voordeel van deze studiedagen is geweest, dat het vraagstuk van het katholiek sociaal program in het centrum van de belangstelling is geplaatst. Dit is inderdaad het grote punt van uitwerking en uitvoering van het Mandement, dat, naar het woord zelf zegt, immers is een „lastgeving" Van het welslagen van de opstelling van dit katholiek sociaal program hangt af, of de wens van de Bisschoppen in vervulling zal gaan, dat er op alle terreinen, en dus waar lijk niet alleen op politiek terrein, die eenheid en eensgezindheid zal heersen, die thans zo dringend nodig is. Zulk een program is de vervulling van die eenheid, het is er de manifestatie van. Eenheid tussen de standen, het grote probleem in katho liek Nederland in deze dagen. Het gemis aan die eenheid en die samenwerking is de grote kwaal in deze tijd. Wie uit het Mandement de woorden over het katholiek sociaal program (pag. 33 en 34) licht, zal, als hij dit stuk goed leest, vanzelf op nieuw bewonderend getroffen worden door de logische opzet van het gehele stuk. Immers, de inhoud en betekenis van het hoofdstuk over dat program is een volkomen logisch uitvloeisel van wat er aan voorafgaat. Na de theologische uiteen zetting in het eerste deel, volgt in het tweede een uiteenzetting over de grootse taak der katholieken op sociaal terrein, o.a. handelend over de taak van de standsorganisaties en de samenwerking der standen. Handelend over het nut en de noodzaak van stands- en vakorganisaties en hun taak ten aanzien van de publiekrechtelijke bedrijfsorgani satie, spreken de Bisschoppen over de „geest, die levend maakt". Maatschappelijke hervormingen eisen ook vernieuwing van de mens; naast ver nieuwing van de instellingen het is de aloude taal van de grote encycliek „Quadragesimo Anno" is nodig vernieuwing van de zeden, van de christelijke levensopvatting, „dus innerlijke ver nieuwing van de menselijke gemeenschap". Hier j ligt de grote zending van de Kerk op sociaal ter rein! Hier ligt ook de bijzondere taak van de I standsorganisaties! Het noodzakelijke herstel dus moet op twee pijlers zijn gebouwd: het moet ener zijds uitgaan van een levend geloof en een groeiende liefde tot God en anderzijds neer komen op méér liefde tot de mensen en vorm krijgen in christelijke solidariteit.... En als de Bisschoppen dan zeggen, dat er wisselwerking is tussen instellingen en ze den, dat rechtvaardigheid en liefde een nieuwe maatschappelijke orde moeten opbouwen, dan spreken zij ook weer uitvoerig over de samen werking der standen. De liefde der broederschap moet niet bij woorden blijven, de solidariteit moet practische gestalte krijgen. Welnu, zo lezen wij dan onder op bladzijde 33 van het Mandement: „Voor een goede samenwerking en een juiste doorvoering van onze sociale gedachten is het zeker gewenst, dat katholieken spoedig komen tot de opstelling van een breed katholiek sociaal pro gram." Daar hebben wij het en de Bisschoppen spreken over dit onderwerp nog een bladzijde lang. Het is deze bladzijde en de voorafgaande inleiding, die in het bijzonder onderwerp van behandeling op de Middenstandsstudiedagen geweest is en wat daar gezegd is wettigt de hoop, dat er nu inder daad op korte termijn aan gewerkt zal worden. Bijna alle sprekers hebben er pas over gesproken, maar wel in het bijzonder prof. mag. dr. F. A. Weve O.P., de pas afgetreden hoogleraar van de Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg. Het program moet, volgens de wens van de Bisschop pen spoedig komen en het moet een breed program zijn. Wij hebben ons hier ter plaatse al eens eer der erover verwonderd, dat het zo veel moeite en tijd zou kosten, om tot zulk een program te komen, gelet op het feit, dat onze sociale organisaties stuk voor stuk hun programs bezitten en, op de grond slag van dezelfde katholieke beginselen, aan de uit- en doorvoering daarvan werken. Zou het nu zulk een „toer" zijn, uit die verschillende pro grams de grootste gemene deler te halen en dit als het program van Katholiek Nederland voor te stellen? Bovendien spreekt over de concrete uit voering van zulk een program de politiek uiteraard ook een woordje mee en die politiek gaat inmid dels haar gang, het leven staat uiteraard niet stil. Regering en Volksvertegenwoordiging kunnen na tuurlijk niet wachten met allerlei maatregelen, tot dit katholiek sociaal program er is! Natuurlijk, wij hebben ook „wel wat". Ook de katholieke politieke partij heeft haar pro gram van politieke zaken, waarin uit de aard van de zaak nog al wat sociale en economi sche zaken verweven zitten. Is politiek niet juist in deze tijden a.g.w. één brok sociaal-economisch handelen? Maar er schijnt meer vast te zitten aan de voorbereiding van dat katholiek sociaal program. Er wordt immers al enige tijd dat was al voor de komst van het Mandement het geval gedok terd aan een program in deze geest, maar men kon er nog niet uitkomen. In een onlangs ge houden persbespreking met de leiding van de K.V.P. is ook medegedeeld, dat een commissie uit het Katholiek Bureau voor Maatschappelijk en Cultureel Overleg over deze zaak doende is en het kan wel als zeker worden aangenomen, dat de verschijning van het Mandement als een krach tige stimulans in de goede richting zal werken. Het is echter niet zo eenvoudig, als wij straks met het woord „grootste gemene deler" hebben aangeduid. Verschillende inleiders - spraken in de Norbertijner Abdij over de noodzaak van een sociaal-economische braintrust, die aan de opstel ling van het program kan medewerken, en ook een taak kan krijgen als apparaat voor de uitvoe ring misschien is het nog beter te spreken van: de verdere ontwikkeling, van dat program. Vol gens prof. Weve zal het moeten worden een boek van formaat, (een catechismus, werd in het debat gezegd) en een „staf van deskundigen" zal er geruime tijd werk aan hebben. Als het dan maar niet, TE lang duurt, is men geneigd te ver zuchten! Want anders konden we wel eens te laat zijn, Dat dikke boek zal, volgens prof. Weve moeten bevatten een overzicht van de be ginselen van de sociale leer van de Kerk, die, overigens naar wij menen, al zijn neergelegd in de bekende sociale encyclieken, aangevuld met talrijke redevoeringen en verklaringen van de tegenwoordige Paus. Maar het is natuurlijk zo, dat men in 1954 en de naaste toekomst, niet zonder meer kan grijpen naar de zendbrieven van 1891 en die van 1931, al zijn de beginselen in het alge meen weinig veranderd. Maar men moet alles, ook deze dingen, zien in het licht van de tijd. Dat is wel degelijk van betekenis, als het, volgens prof. Weve, ook gaat om „een opsomming van de conclusies, die na het afwegen van de be ginselen nodig zijn. Dat zal de grondslag van het beleid moeten zijn. „Van het sociale beleid, dan wel te verstaan, voor de eigen verantwoordelijkheid van de sociale organisaties. De politiek heeft weer een eigen verantwoordelijkheid, het was juist prof. Romme, die daarop sterk de nadruk legde. Maar goed, toch wil prof. Weve wel aandacht schenken aan de beginselen, maar „het moet ook •tegemoet komen aan de eisen van de praktijk, het dient allesomvattend te zijn". Er zal natuur lijk nog wel een woordje vallen over het verschil in de bevoegdheden van de sociale en politieke organisaties. Uit publicaties van de zijde van de K.V.P. is o.i. al duidelijk geworden, dat men ook wel degelijk onderscheid wil maken. Ook de po litieke partij wil een sociaal-economische „brain trust", als het mogelijk is liefst samen met dè sociale organisaties. Dat kan immers ook financieel van belang zijn. Maar de sociale groepen en de politieke partij hebben inderdaad hun eigen ver antwoordelijkheden. Dat kan nu eenmaal niet anders. En al stellen wij er prijs op, mede de nadruk te leggen op de stelling van prof. Weve, dat het katholiek sociaal program „beslist niet halfslachtig" moet zijn, zelfs ook als het mogelijk zou wezen, dit program voor te bereiden en vast te stellen als vrucht van samenwerking tussen de sociale en de politieke katholieke beweging,) dan toch moet worden vastgehouden aan deze waar heid, dat zulk een program nooit een opdracht aan de politieke uitvoerders, met name de fracties, kan inhouden Maar omdat de hoofdzaak van dit program inderdaad is en moet zijn, „de onderlinge verbondenheid van alle betrokkenen bij het oplossen van de problemen" (Weve) en „het niet in de laatste plaats een realiseerbaar karakter dient te hebben en zich wat de conclusies betreft, dient te richten tot de toestand van het ogenblik (maar beslist niet halfslachtig) (Weve), daar om moet ervan worden uitgegaan, dat dit program is, de grote manifestatie van de katholieke een heid en eensgezindheid, allereerst op sociaal ter rein en daarna ook op politiek terrein. Niet voor niets immers volgt pal achter het hoofdstuk be treffende het program, het hoofdstuk over de politieke eenheid!Intussen gaat het hier aller eerst over de solidariteit tussen de standen. Als die christelijke solidariteit tussen de standen. Als zielt, zo schrijven de Bisschoppen immers letterlijk, en wanneer het besef levendig is, dat de rijkdom van ons volk resulteert uit het werken voor el kander, dan kan dat brede katholieke sociaal pro gram er komen. De Bisschoppen, die op een andere plaats overigens spreken over „rechtmatig verschil van inzicht", (en dat kan zich natuurlijk hier openbaren), ontveinzen zich zelf niet, dat er „moeilijkheden" zich kunnen voordoen, maar zij vragen dan ook, dat men eerlijk zal zoeken, om ieder het zijne te geven en dan zal het zeker mogelijk zijn, „de schone vrucht van een gemeen schappelijk sociaal program voort te brengen. Dat kan: „vanuit de diepte van een doorleefd christendom, voorgelicht en geleid door klare sociale gedachten, die buiten alle discussie staan of behoren te staan, moeten onze sociale leiders, onze sociologen economen en politici (dus toch! red.) een sociaal program kunnen ontwerpen, dat aangevoeld en begrepen wordt als een eigentijdse vormgeving van gerechtigheid voor allen", aldus lezen wij op pagina 34. Maar ook zeggen de Bis schoppen vlak daarop: „Uiteraard zal een derge lijk program niet ééns-en-voorgoed gefixeerd kun nen worden, want het zal iets moeten hebben van het veranderlijke en dynamische van de sociale rcehtvaardigheid en waarin zich weerspiegelt de verandering en ontwikkeling van de maatschappij". Wie het zo begrijpt, begrijpt het goed. Moge ook de voorlichting, welke de Katholieke Middenstand zo wijd en zo breed en diep in de Abdij van Berne nu weer over dit onderwerp heeft doen geven, „schone vruchten" dragen voor het welzijn van land en volk.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Noordhollands Dagblad : dagblad voor Alkmaar en omgeving | 1954 | | pagina 7