Kabinet blijft aan ondanks
namokkende socialisten
Arbeid-mobilisatie voor
de aardappeloogst
DE KRONIEK VAN
ZATERDAG
Plannen voor verbinding
Antiverpen - Noordzee
C.deBOERs
M ATI EK
Afrika uitstekend land voor
Nederlandse emigranten"
Hamburg wil transitovervoer
van Triëst overnemen
.00 24MB
-¥•
Zaterdag 9 October 1954
Huurafroming nog de enige klip
Partijen verzoenden zich
Ned. gezant te Warschau
S.E.R. VOOR TWEE
BEDRIJFSCOMMISSIES
99
Prins Bernhard:
CONCERTGEBOUW
ORKEST YOOR Y.N.
Boude wijnkanaal wordt 82 km. lang
RAADSHEER IN DE
HOGE RAAD
Nog geen voordracht
Brand door onvoorzichtig
omgaan met benzine
Weduwe kwam door gas-
verstikking om het leven
Nieuwe woordenlijst
H.M. aangeboden
Kol. Warouw moet voor de
proc.-gen. verschijnen
MOEDER VAN MARIA
GORETTI OVERLEDEN
Krachten worden uit andere
werkobjecten aangetrokken
Consulaat-generaal te
Barcelona
Keelpijn (Angina)
BïïSSANOIlETTEN
sluit toetreding geens-
ioch zal uitsluitend ten
lebben dat in voorko-
wallen een lagere cre-
;kking zal plaats vin-
:oek van de fam. Bom-
mond-Binnen wordt be-
het Pad over de Win
net openbaar verkeer te
Mede gaat de raad
n voor f 1,aan te ko-
tukje grond, gelegen op
DoelenLuilaantje, ten-
hoek aldaar te kunnen
Wat de Hollanderweg
lelt de voorzitter mede
willen aankopen om die
te kunnen verbreden,
0 een betere aansluiting
1 krijgen op de Dom
in. Mede op grond daar-
t voorgesteld de naam
veg te laten vervallen
deelte weg eveneens de
i Dom Huijbenlaan te
verbreding van de He-
itreft, een zeer urgente
iheid, die feitelijk niet
?er kan worden uitge-
It de voorzitter mede,
tal van moeilijkheden
bezwaren moeten eerst
ssproken worden.
vraag naar de nieuwe
an de Egmonderstraat-
It geantwoord, dat ter-
op 24 Juli j.l. een ver
daan aan 't Hoogheem-
te Alkmaar, doch tot
is geen antwoord bin-
;n.
*Slip-on*, de mo
derne jas voor de
/erzorgd geklede man.
h Comfortabele jas met
sen sportief en toch ge
cachet. De ori
*FORTEX*
is Uw waar-'
voor prima bin-
lenwerk. Het *Fortex*
oodje is Uw garantie
/oor eerlijke confec-
:ie. De confectie, die U
coupe en kwaliteit
waarderen.
♦FORTEX*
SI i p- o n in
zuiver wol
len tweed.
Onze EXTRA SERVICEr
Uw kleding gratis ver-'
zekerd.
ilnatit Nederland
koop jonge drachtige
ig, werptijd 20 Nov.
Stoop, Runxputteweg
Heiloo.
vr WERKJONGEN,
kan melken of het
1 leren. Wed. A. Borst
ins 8, Scha gen.
kp gevr. hete lucht
bel (Vroling) Br. met
jaciteit en prijs o. no.
917 NHD.
kp Eng. en kinder-
gr. en zw. haard-
bei. Pension Holland
ïnelaan Bergen.
kp. z.g.a.n. zw. jon-
ïsjas lft. 10 jr. Land-
aat 65, Alkmaar.
kp. pr. wringer met
Uitweg 2, Alkmaar
ageb. goed en gezellig
sthuis voor 1 of 2 he
in Heiloo. Br. no.
8 A agentschap NHD
loo, Herenweg 200.
kp. zwart herencost.
str. pant.) mt. 48 lx
Ir. lange bruidssluier,
mastr. 55. Alkmaar.
kp. haardkachel, corn
et m. pijp en plaat
I. Piersma, K. v. 't
;rstr. 26, Alkmaar.
kp. wollen tweedjas
s mt 54-56, z.g.a.n.
v. Leeuwenhoek-
iat 31, Alkmaar.
f. mod. kapstok en kl.
fauteuiltje 4.50; hou-
bodem v. box 3.50.
irmeer 31. Niet op Zo.
sleutelspecialist. Be-
t pass sleutels op
sloten, goedk. en
Alkmaar, Spoorstr.
telef. 3695
betalen de hoogste
s v. lompen, papier,
aal enz. S. v. d. Kop
Zn., Raaksje 7-9 te
maar. tel. 4665-5917
(Van onze parlementaire redacteur)
's GRAVENHAGE Als het kabinet in de komende maanden de
klip van de huurafroming weet te omzeilen, behoeft het zich over zijn
voortbestaan geen zorgen te maken. De Vrijdag beëindigde algemene
beschouwingen in de Tweede Kamer wettigen deze verwachting, de
K.V.P., de C.H.U. en de A.R. hebben zich in dit vierdaags debat weer
achter de regering geschaard en ook de over hun nederlaag nog na-
mokkende Socialisten hebben het kabinet hun steun niet ontzegd. Het
is mogelijk, dat de P. v.d. A. opnieuw zal proberen de K.V.P. uit de
regering te wippen. Zij zal dan echter een beter wapen dienen te kie
zen dan het Mandement, want als er één ding duidelijk is geworden
Ijij deze algemene beschouwingen dan is het dit wel, dat de Socialis
tische agitatie rond het Mandement niet geïnspireerd is door een zgn.
„ondemocratische" houding van de K.V.P., maar door het streven van
de P. v.d. A. om partijen op confessionele grondslag te torpederen.
Een verder ageren met het Mandement kan de confessionele partijen
alleen nog nauwer naar elkaar toedrijven en de P. v.d. A. verder van
de rest der Kamer isoleren.
De laatste phase van de alge- dan stenen voor brood heeft ge-
iii-cl tT_:t iTTi i. J
mene beschouwingen heeft Vrij
dag meer het karakter van een
theologisch dan van een politiek
debat gehad. Dat kwam doordat
prof. Oud beweerde, dat hij, een
vrijzinnig protestant, als enige in
de Kamer het juiste protestantse
oordeel over het Mandement had
gegeven. Deze arrogante uit
spraak bracht bij ds Zandt (S.G.)
en dr Schouten (A.R.) oud zeer
aan het licht. Ds Zandt ging zelfs
tot de zestiende eeuw terug om
te bewijzen welke vermaledijde
invloed de libertijnen op de ove
rige protestanten hebben gehad.
Ook de gereformeerde dr Schou
ten weigerde prof. Oud te accep
teren als kampioen en woord
voerder van het protestantisme.
De A.R. woordvoerder kreeg het
ook nog aan de stok met het
katholieke P.v.d.A.-lid de heer
Willems. Laatstgenoemde had ge
zegd, dat hij tot de P.v.d.A. was
toegetreden om „het licht niet
onder de korenmaat te houden,
maar op de kandelaar te plaat
sen". „Dat ge het nodig vindt het
licht on de kandelaar te plaatsen
bewijst", antwoordde dr Schou
ten, „dat ge zij't toegetreden tot
een politieke partij die het licht
als politieke partij onder de ko
renmaat heeft gehouden".
De heer Welter (K.N.P.) kwam
nog eens terug op zijn verklaring,
dat een katholieke eenheidspartij
conservatief van karakter zou
moeten zijn. „De wereld is ziek
van het progressieve, dat niets
bracht". Uit zijn woorden viel
ditmaal op te maken, dat hij een
verbreking van de „rdoms-rode"
samenwerking als voorwaarde
stelt voor een opgaan van de
K.N.P. in de K.V.P.
Weinig nieuws
Minister-president dr Drees hgd
bij de replieken weinig nieuws
meer te vertellen. Hij kwam nog
even terug op een suggestie van
prof. Romme om de staatssecre
tarissen aanwezig te doen zijn bij
alle bijeenkomsten van de minis
terraad. Dr Drees achtte dit tijd
verspilling. De staatssecretarissen
komen alleen in de Ministerraad
als daar zaken worden behandeld
waarmee zij bemoeienis hebben.
Deze regeling voldoet.
Een door de communist Gort
zak ingediende motie, waarin ge
vraagd werd de vergunning voor
een loonsverhoging van zes pro
cent te veranderen in een ver
plichting, werd door dr Drees
bestreden. De samenwerking van
het bedrijfsleven op het gebied
van de lonen verloopt uitstekend,
oordeelde hij. De regering en het
parlement doen verstandig zich
daarbuiten te houden. De Kamer
deelde zijn zienswijze en ver
wierp de communistische motie
met 68 tegen 5 stemmen.
's-GRAVENHAGE, 7 Oct. Bij
K.B. is dr. F. A. van Woerden,
laatstelijk consul-generaal der Ne
derlanden in Singapore benoemd
tot Nederlands gezant te War
schau.
's-GRAVENHAGE, 8 Oct.
Met 27 tegen 10 stemmen heeft de
Sociaal Ecpnomische Raad zich uit
gesproken dat het voorkeur ver
dient, over te gaan tot de instel
ling van twee bedrijfscommissies
voor het grafisch bedrijf enerzijds
en het uitgeverijbedrijf van dag
bladen, nieuwsbladen en tijd
schriften anderzijds. Dit oordeel
werd gegeven na een uitvoerige
discussie naar aanleiding van een
nota die aan de raad door de com
missie ondernemingsraden was
voorgelegd, welke commissie het
niet gelukt was om over dit punt
overeenstemming tussen de be
langhebbende organisaties te be
werkstelligen. De commissie on
dernemingsraden kan thans deze
materie verder in behandeling ne
men en straks haar voorstel tot
de instelling van twee bedrijfs
commissies aan de raad voor
leggen.
PRETORIA, 8 October Zuid- ook nog een bezoek gebracht aan
AMSTERDAM, 8 Oct. Van
het concert, dat het Amsterdamse
Concertgebouworkest op Maandag
11 October a.s. onder leiding van
Eduard van Beinum in het ge
bouw der Verenigde Naties te
New York uitvoert, zullen op
Woensdagavond 13 October a.s.
over Hilverum II opnamen wor
den uitgezonden.
BRUSSEL, 8 October Het na
tionale actiecomité voor de Belgi
sche binnenscheepvaart heeft een
project ontworpen voor een directe
verbinding van Antwerpen met de
Noordzee. Dit zeekanaal, dat de
naam zou dragen van Boudewfjn-
kanaal, zou een lengte krijgen van
82 km, terwijl de breedte 200 meter
en de diepte 20 meter zou bedra
gen.
Het kanaal zou aan het begin en
aan het einde een sluis hebben en
verder nog drie sluizen op het tra
ject zelf. Het trace van het ontwor
pen kanaal loopt van Kalo ten
Noorden van Antwerpen over Ste-
kenne, Zelzate, Kaprijke, Malde-
gem, Moerkerke en Damme om
daarna uit te monden in de zee op
een plaats tussen Zeebrugge en
Heist.
Daar het kanaal op verscheidene
punten belangrijke wegen passeert,
zouden vijf tunnels aangelegd moe
ten worden. De aanleg van dit Bou-
dewijnkanaal zou een uitgave van
5 milliard frans vergen.
Het Antwerpse blad La Metro-
pole tekent bij dit plan aan dat de
ontwerpers ervan zich blijkbaar
niet scharen achter het Moerdijk-
(Van onze parlementaire
redacteur).
's-GRAVENHAGE, 8 Oct. De
Tweede Kamer heeft Vrijdag nog
geen voordracht opgemaakt voor
de vervulling van de vacature
van raadsheer In de Hoge Raad.
Een aantal niet nader genoemde
leden wilde zich hierover nog
even beraden. De vacature is ont
staan door de tijdelijke uitbrei
ding van het aantal raadsheer
plaatsen in verband met de aan
de raadsheer mr. F. J. de Jong
verleende bijzondere opdracht.
Zonder hoofdelijke stemming
en beraadslagingen verenigde de
Kamer zich met een versterkte
aflossing van de lening ingevolge
het Britse settlement en een twee
tal naturalisatie-ontwerpen.
HAARLEM, 8 Oct. De
Haarlemse politierechter heeft
vanochtend schriftelijk uitspraak
gedaan in de zaak tegen dé 45-
jarige groentehandelaar W. van
den B., die Maandag terecht heeft
gestaan ervan verdacht dat het
aan zijn schuld te wijten is ge
weest, dat op Donderdag 26 Aug.
brand v. d. Broek had de stoe
len met benzine schoongemaakt
en daarna een lucifer aangesto
ken is ontstaan in de Glasbla
zerstraat te Haarlem, waardoor
twee huizen in de as zijn gelegd.
De politierechter veroordeelde
de groentehandelaar overeert-
komstig de eis tot een geldboete
van veertig gulden subs, twaalf
dagen hechtenis. Hij achtte 't ten
laste gelegde bewezen.
Afrika is een uitstekend land voor
emigranten uit Nederland, aldus
heeft Prins Bernhard vandaag ver
klaard tijdens een persconferentie
in Pretoria.
Tijdens zijn persconferentie zei
Z.K.H. dat hij 't meest onder de in
druk kwam van de „fantastische
industriële ontwikkeling van 't land
in het bijzonder in de nieuwe mij
nen in de Oranje Vrijstaat".
Z.K.H. voegde er aan toe, dat het
hem genoegen heeft gedaan te zien
dat de Nederlandse immigranten in
Zuid Afrika tevreden zijn. Neder
landse financiers zouden bereid zijn
kapitaal in Zuid Afrika te investe
ren, maar hij zei, dat investering
afhankelijk zal zijn van intergou-
vernementale overeenkomsten.
Vóór de persconferentie heeft J.
H. T. Moolman, voorzitter van de
Zuidafrikaanse Wolraad, de prins
een teddy beer gegeven, gemaakt
van zuiver Afrikaanse wol, voor
prinses Marijke.
Vanmiddag was de prins de ere
gast op een tuinfeest, dat bijge
woond werd door 4.000 personen
en gegeven door de gouverneur-
generaal en mevrouw G. Jansen.
Vandaag heeft Prins Bernhard
DELFT, 8 Oct. De 74-jarige
weduwe van Doesburg, wonend
aan de Nieuwe Langendijk te
Delft, is in de afgelopen nacht
door gasverstikking om het leven
gekomen. Zij had 's avonds der
gewoonte getrouw, een pannetje
eten op het gasstel gezet voor
haar zoon, die later thuis zou ko
men. Ze zette de gaskraan open,
maar vergat vermoedelijk het gas
aan te steken. Daarna ging zij
naar bed. In haar slaap is zij door
het gas bedwelmd geraakt. Toen
haar zoon 's nachts om ongeveer
half één thuis kwam, rook hij de
gaslucht al in de gang. De G.G.D.
werd gewaarschuwd maar het
mocht niet meer lukken de le
vensgeesten bij de vrouw op te
wekken.
de Premiermijn, de grootste dia
mantmijn, die in de wereld in het
bedrijf is.
Tijdens het bezoek, dat twee uur
duurde, zag de prins de verschil
lende stadia van de productie. La
ter was de prins bij het middag
maal de gast van dr en mevrouw
Malan in „Libertas" de ambtswo
ning van de premier in Pretoria.
Prins Bernhard vertrekt morgen
(Zaterdag), na een reis van twee
weken door de Unie als gast van
de regering, per vliegtuig naar
Nederland.
's-GRAVENHAGE, 8 Oct. De
minister van Onderwijs, Kunsten
en Wetenschappen heeft heden
ochtend ten paleize Soestdijk aan
H. M. de Koningin overhandigd
een exemplaar der nieuwe woor
denlost van de Nederlandse taal
in tegenwoordigheid van de heren
L. Couvreur, ambassaderaad bij
de Belgische ambassade en prof.
dr. C. B. van Haeringen, voorzit
ter der Belgisch-Nederlandse com
missie welke deze woordenlijst
heeft samengesteld.
DJAKARTA, 8 Oct. Kolonel
Warouw, territoriaal commandant
van Oost-Indonesië is op bevel
van de chef staf van de land
macht, generaal majoor Bambang
Sugeng, naar Djakarta gekomen.
Het bevel voor deze overkomst
staat in verband met de copra-
smokkel, waarin Warouw betrok
ken is. Warouw zal dezer dagen
voor de procureur-generaal moe
ten verschijnen.
ANCONA, 8 Oct. Assunta
Goretti, die in 1950 de heiligver
klaring van haar dochter, Maria
Goretti, heeft bijgewoond, is van
daag in Ancona overleden, Zij is
88 jaar geworden.
's-GRAVENHAGE, 8 Oct. Om de ernstige toestand in verband
met de aardappeloogst onder ogen te zien en om maatregelen te
beramen voor een oplossing, hebben de minister van Landbouw, de
directeur-generaal voor de Arbeidsvoorziening, de Stichting voor de
Landbouw en alle organisaties en instanties, waarvan medewerking
kan worden verwacht om de moeilijkheden op het terrein van de
arbeidsvoorziening op te lossen, een bespreking gehouden. Daarom
waren op deze bespreking tevens vertegenwoordigd het Ministerie
van Binnenlandse Zaken, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
en enige overheidsdiensten, welke nog arbeiders aan 't werk hebben,
die bfj de aardappeloogst kunnen helpen. De gebieden, waar de
moeilijkheden zich in bijzondere mate voordoen, zijn Groningen,
Drente, de Noordoostpolder,' Noord-Holland, Zuid-Holland en Weste
lijk Noord-Brabant.
In deze gebieden is de laatste baar te stellen. De Vereniging
weken een belangrijk aantal ar
beiders onttrokken aan cultuur
technische en andere werken,
welke in regie wórden uitgevoerd.
De daar nu nog werkzame arbei
ders werken met dure machines
zoals draglines en dergelijke. Tot
dusver was het nog niet verant
woord deze machines renteloos te
laten staan. Thans echter achten
de verschillende instanties het
nodig ook de laatste arbeiders,
voor zover enigszins mogelijk, in
te zetten bij de aardappeloogst.
Daartoe zijn inmiddels maatrege
len genomen.
De financiële gevolgen van het
stopzetten van genoemde werken
zuilen worden gedragen door het
Ministerie van Landbouw. Voor
de gesubsidieerde werken, die
door aannemers worden uitge
voerd, zal op korte termijn over
leg worden gepleegd met de be
trokkenen, teneinde te bereiken,
dat ook deze werken voor de
duur van de aardappeloogst wor
den onderbroken. Zoveel moge
lijk zal men trachten het bestaan
de dienstverband niet te beëin
digen doch slechts te onderbre
ken, waardoor de arbeiders er
van verzekerd kunnen zijn, dat
zij na de aardappeloogst weer op
hetzelfde object te werk gesteld
worden. De landarbeidersorgani
saties hebben alle mogelijke me
dewerking toegezegd ter voorko
ming van moeilijkheden, die zou
den kunnen voortvlo°ien uit de
bepalingen in de collectieve ar
beidsovereenkomsten en loonrege
lingen ten aanzien van opzeg
gingstermijnen en dergelijke. De
regering zal voorts een dringend
beroep doen op een aantal ge
meentebesturen om zoveel moge
lijk arbeiders, die bij deze ge
meenten in dienst zijn, tijdelijk
voor de aardappeloogst beschik-
(Adv.)
kanaal en rekening houden met de
Nederlandse deltaplannen.
Het blad twijfelt er aan of de
uitmonding in de Noordzee wel be
vredigend zal zijn en wijst in dit
verband op de verzandingen in de
nabijheid van Zeebrugge.
's-GRAVENHAGE, 8 Oct. Het
Consulaat der Nederlanden te
Barcelona is bij Kon. Besluit ver
heven tot Consulaat-Generaal.
van Nederlandse Gemeenten heeft
toegezegd dit verzoek te zullen
ondersteunen.
Ook leerlingen te werk
Daarnaast zullen maatregelen
worden getroffen waardoor het
mogelijk zal zijn in de betrokken
gebieden de middelbare land
bouwscholen (met uitzondering
van de eerste klassen, waarin
voornamelijk leerplichtige leerlin
gen zitten), het onderwijs gedu
rende de periode van de noodtoe
stand zullen onderbreken. Even
eens zal in de noodgebieden op
arbeiders van staatsbosbeheer een
beroep worden gedaan om de
werkzaamheden te onderbreken,
teneinde in de aardappeloogst te
gaan helpen. Op het ministerie
van Landbouw zijn maatregelen
in voorbereiding waardoor ieder
een, die in het verband van het
bureau oogstvoorziening in de
aardappeloogst gaat werken, een
behoorlijk inkomen kan verwer
ven. Het spreekt vanzelf, dat met
behulp van al deze maatregelen
niet kan worden bereikt dat de
oogst van het belangrijke volks-
voedsel, de aardappel, kan wor
den geborgen.
Daarvoor is de hulp van een
groot aantal vrijwilligers onmis
baar. de arbeidsbureaux zullen
ieder, die bereid en in staat is
deze hulp te verlenen, gaarne in
lichten over de wijze waarop dit
het best kan geschieden.
WENEN, 8 October Senator
E. Plate, voorzitter van het haven
bestuur van Hamburg, voert te
Wenen onderhandelingen, die ten
te gebruiken als doorvoerhaven
voor hun in- en uitvoer. De rege
ring van Oostenrijk heeft niet ver
heeld, dat de terugkeer van Triëst
naar Italië voor haar een teleur
stelling is en vice-kanselier Schaerf
heeft, evenals de minister van Bui
tenlandse Zaken, L. Figl, openlijk
doel hebben de Oostenrijkers te be
wegen Hamburg inplaats van Triëst
uiting gegeven aan zijn ongerust
heid over de toekomstige ontwik
keling van deze haven aan de Adri-
atisehe Zee.
Wenen verwijt Italië Triëst na
1918 te hebben verwaarloosd ten
gunste van Genua. Men heeft te
Wenen steeds gehoopt, dat Triëst
zelfbestuur zou krijgen, wat Oos
tenrijk in de gelegenheid zou heb
ben gesteld op commercieel en
technisch gebied een zekere invloed
uit te oefenen op de toekomst van
deze havenstad, die door Oosten
rijk wordt beschouwd als zijn na
tuurlijke uitweg naar zee.
Tijdens de onderhandelingen over
Triëst heeft de Oostenrijkse rege
ring vele malen contact opgenomen
met de Joegoslavische regering en
men meent te weten, dat Joego
slavië de verzekering heeft gege
ven, dat er een beroep zal worden
gedaan op de technici en materieel
uit Oostenrijk voor de ontwikkeling
van Triëst ingeval Joego-Slavië
zeggenschap zou krijgen in het be
stuur van de haven.
De te Londen gesloten overeen
komst is dan ook slecht ontvangen
te Wenen en het aanbod van se
nator Plate maakt daardoor goede
kansen op aanvaarding.
Senator Plate heeft te kennen ge
geven, dat de haven van Hamburg
tot de beschikking van Oostenrijk
is om, onder zo gunstig mogelijke
voorwaarden, de doorvoer van de
Oostenrijkse goederen te verge
makkelijken. In de eerste acht
maanden van '54 zijn reeds 200.000
ton goederen via Hamburg naar en
van Oostenrijk vervoerd. Senator
Plate heeft verder te verstaan ge
geven, dat de Duitse spoorwegen
overwegen speciale tarieven in te
voeren voor het vervoer der Oos
tenrijkse goederen. Ook zijn de
Duitse autoriteiten bereid ten be
hoeve van het Oostenrijkse transi-
toverkeer het vervoer op de Elbe
te ontwikkelen. Volgens senator
Plate heeft Hamburg reeds goede
ervaringen opgedaan met transpor
ten op de Elbe door Oost-Duitsland.
Politiek ressentiment mag vol
gens de senator geen rol spelen, al
leen met het economisch belang
mag rekening worden gehouden.
Commissie Nat. Plan
INSTALLATIE VAN DE
NIEUWE VOORZITTER
's-GRAVENHAGE, 8 Oct. In
een vergadering van de vaste
commissie voor het Nationale Plan
heeft de minister van Wederop
bouw en Volkshuisvesting, ir. H.
Witte, vandaag de nieuwe voor
zitter van deze commissie dr. ir.
Z. IJ. van der Meer, geïnstalleerd
en afscheid genomen van de
scheidende mr. C. Th. E. Graaf
van Lynden van Sandenburg.
HOEWEL WIJ MEERMALEN hier en op
andere plaatsen in dit blad, sinds de laatste
Zondag van Mei (dag van afkondiging van
het Mandement), hebben betoogd, dat er voort
durend gewaakt moet worden tegen de misvatting,
dat dit Bisschoppelijk stuk in de eerste en voor
naamste plaats een politiek stuk zou zijn, moe
ten wij op gezette tijden, mede om de misvattingen
ook op dit punt recht te zetten, aan de politieke
consequenties van het Mandement aandacht schen
ken. Natuurlijk zijn die consequenties er ook, dat
ontkent niemand en het blijkt duidelijk uit het
stuk-zelf. De politieke uitspraken zijn inderdaad
belangrijk en vérstrekkend en hier is de heer Tila-
nus, die overigens zulke wijze woorden uit de
protestantse hoek over het Mandement heeft laten
horen, er even naast, als hij deze week in de
Tweede Kamer beweert, dat er in het geheel geen
politiek nieuws in staat. Het nieuwe was b.v. o.a.,
dat het lidmaatschap van de P.v.d.A. voor katho
lieken onverantwoord werd geacht, wat op deze
wijze nog niet zo sterk met name was te kennen
gegeven. Dat er verder veel oud nieuws bevestigd
werd, is waar, maar het is ook waér, dat hiervan,
kennelijk met propagandistische bijbedoelingen,
door verkeerde uitleg, veel misbruik werd ge
maakt.... Het is echter toch goed, dunkt ons, om
tegen de achtergrond van deze politieke uitspraken,
waarover deze week in de Tweede Kamer zoveel
is gezegd, eerst nog even iets te zeggen over het
eigenlijke uitgangspunt van de Bisschoppen.
Want, in een commentaar van hoogst-bevoegde zijde
werd al aanstonds opgemerkt, dat het noodzakelijk
is, eerst en vooral aandacht te schenken aan het
eerste deel van het Mandement, omdat daarin de
„doctrinaire", oftewel leerstellige grondslag van de
taak van de katholiek in hét openbare leven van
deze tijd werd aangegeven. Daar ligt dus de theo
logische basis van het document, daar liggen de
denkbeelden en de katholieke waarheden, waaruit
de conclusies voor het praktische leven in het
verdere verloop afgeleid worden. Wie deze denk
beelden goed in zich opgenomen heeft, zal vanzelf
de verdere conclusies kunnen aahvaarden. Wie met
deze conclusies begint en dat hebben vele
politiekelingen gedaénl zonder de basis er voor
te kennen, zal wellicht de juistheid van die con
clusies betwijfelen en aldus verder meewerken aan
de verwarring en onzekerheid, die op dit terrein
in katholiek Nederland (en ook, naar nu wel ge
bleken is, daarbuiten!) bestaat en het was en is
juist de bedoeling van het Mandement, die ver
warring en onzekerheid uit de weg te helpen.
Er kan dus geen bezwaar tegen bestaan, dat
men beschouwingen wijdt aan de politieke
en andere conclusies van het Mandement, en
het is ook begrijpelijk, dat dit van niet-katholieke
zijde gebeurt en geschied is, maar dan mag ook
gevorderd worden, dat men eerst het geheel leest
en bestudeert, voor en aleer men tot een oordeel
of tot zulke krasse véroordelen komt, als het geval
geweest is en nog is, overigens ook in katholieke
kringen. Een oordeel over het Mandement, best,
maar dan ook gefundeerd op kennis van zaken!
Daarom lijkt het ons goed, voor deze week overi
gens maar heel beknopt, dat aan een politieke
beschouwing, naar aanleiding van de deze week
gevoerde Kamerdebatten, voorafgaat een herin
nering aan wat in het eerste deel van het Mande
ment staat. Daarbij willen wij zelfs eerst nog iets
verder teruggaan en wel naar de Vastenbrief van
Februari 1954, waarin de verschijning van het
Mandement, drie maanden tevoren, werd aange
kondigd. En in die Vastenbrief werd uiteen
gezet, wat de grondslag is van ieder christendom
en van iedere christelijke activiteit naar buiten.
Op de bodem van alle problemen, die ons zelf en
heel de mensheid beroeren, ligt tenslotte altijd
weer het probleem, hoe wij moeten leven, om ons
eeuwig einddoel te bereiken. Dat is het ene nodige.
Wij moeten eerst het Rijk Gods zoeken, al het
overige zal als toegift worden geschonken. De per
soonlijke heiliging is de grondslag van alle christe
lijk leven. Wij moeten leven als kind van God, op
de grondslag van de deugden van geloof, hoop en
liefde. Wat dit. laatste betreft, de liefde tot God en
tot alle mensen. Zo komt men tot de zedelijke
deugden-beleving, waaraan men de christelijke per
soonlijkheid ook naaT buiten moet kunnen kennen.
Vandaar dat de Bisschoppen, als zij in het latere
Mandement de betekenis van de Vastenbrief nader
uitwerken voor het practische leven, die ver
maarde uiteenzetting geven van de noodzakelijk
heid van voortdurend contact, voortdurende ver
binding, tussen geloof en leven, tussen godsdienst
en maatschappij. Het Mandement is een pasto
raal stuk, dat vasthoudt aan de totaliteit van het
christendom. Wij moeten bovendien niet alleen ons
persoonlijk leven inrichten volgens de door God
gestelde normen, maar ook door onze werkzaam
heid als persoonlijk katholiek en in groepsverband,
die normen in het openbare leven tot gelding
brengen. Het is een fundamentele dwaling, geloof
en leven te scheiden, want onze christelijke levens
beschouwing omvat en doordringt héél ons leven.
En omdat ons geloof de grondslag dient te zijn van
heel ons leven en van alle levensuitingen, is de
eerste eis, te streven naar versterking en verleven
diging van het geloof in God. God is echter ook
Koning van het openbare leven en ook op maat
schappelijk gebied moet dus alle scheiding tussen
godsdienst en leven worden verworpen. Dit nader
uitwerkend, komen de Bisschoppen dan tot de
conclusie, dat de katholiek in het openbare leven
ook een directe taak heeft in de politiek, die hij,
terwille van de kerstening van de maatschappij,
net best kan vervullen o.a. in de katholieke een
heidspartij; en een katholiek dient toch altijd naar
het beste te streven, nietwaar?
Zo zijn wij dus in de politiek beland. Wij
kennen de misvattingen, en veroordelen, zeg
maar gerust de kwaadwillige uitleggingen
Ook. welke speciaal van socialistische en vrijzinnige
zijden zijn gegeven over de politieke gevolgen van
het Mandement en wij kunnen ons nog steeds niet
onttrekken aan de vrees, dat men tot deze oordelen
en inzichten is gekomen, doordat men onvoldoende
kennis heeft genomen van de principiële achter
gronden van het Mandement. Men weet, dat van
socialistische en liberale zijde de oude beweringen
hoofdzakelijk zijn geuit, die al honderduit weer
legd zijn. Men zou alleen kunnen zeggen, dat prof.
Oud van de V.V.D. heel wat milder in zijn uit
latingen was dan voorheen, buiten het parlement.
Hij zal wel begrepen hebben, dat er practische
politiek wellicht meer te bereiken is in een
coalitie met de katholieken en de protestants-chris-
telijken, wat hij, en anderen, overigens nog maar
moeten afwachten! Toch was de houding van de
anti-revolutionnairen vooral behalve practisch-
politiek, ook principieel van groot belang. Dr Schou
ten liet op zijn bekende manier een bewogen en
krachtig geluid horen, waarbij hij zich over het
geheel genomen aansloot bij de overtuigende woor
den van prof. Romme. In het algemeen dus waren
beiden het eens, al koos ieder natuurlijk zijn eigen
woorden. Zij toonden aan, dat de P.v.d.A. en de
V.V.D., die beide uitgaan van de gelijkwaardigheid
van alle levensbeschouwingen, bedoeld of onbe
doeld „dagelijks bezig zijn de verwereldlijking te
bevorderen en in feite christendom en staatkundig
leven van elkaar te scheiden". Ziet men hier, hoe
dit dus in strijd komt met de letterlijke tekst van
het Mandement! Schouten zei het verder zo: „Zul
len wij gehoorzamen aan het ene ware Evangelie
van Jezus Christus of zullen wij dit Evangelie geen
plaats geven in onze politieke partij? Leert het
Evangelie niet, dat betere posities en hogere wel
vaart het leven niet verrijken en zegenen en dat
daarvoor iets anders en diepers nodig is?" Het
standpunt van de V.V.D. en van de P.v.d.A., dat
een politieke partij zich niet moet uitspreken
voor een bepaalde geloofsovertuiging en dat zij
in deze een neutraal standpunt moet innemen, ver
wierp dr Schouten volstrekt. Terecht zag hij daarin
de kern van het verschil met de socialisten en
liberalen. In dit verband is van belang, nog eens
te wijzen op een uitlating van prof. Romme, die
aan de hand van uitlatingen van ds Buskes aan
toonde, dat in het socialisme het gezamenlijke
grondbegrip ontbreekt. De ene groep, die de ge
rechtigheid wil zien in het licht van de Bijbel, ziet
die gerechtigheid heel anders, dan de andere groep
socialisten, die niets van de Bijbel moet hebben.
Hier gaapt een kloof, die niet te overbruggen is.
Bij de gezamenlijke christelijke partijen is dit niet
het geval. De marge, om met elkaar op concrete
punten van mening te verschillen, waarbij de ge
rechtigheid betrokken is, is dus met name bij de
K.V.P. kleiner. En wat een diepe verschillen zijn
er in de P.v.d.A. niet over het beeld van de mens,
over de maatschappij, over de erkenning van de
erfzonde, over de toekomst van de maatschappij-
vorming?
Om meêr dan één reden is het interessant,
nog eens precies te horen, hoe dr Schouten,
als de anti-revolutionnaire politieke leider,
over het Mandement denkt. Hij ziet het terecht als
een R.K. document, het is dan ook met name ge
richt „tot de katholieken van Nederland" en de
katholieke levensovertuiging wordt daarin ont
vouwd en wat daaruit volgt voor het optreden van
de R.K. in het openbare leven. Dr Schouten gaf
hier al dadelijk blijk van het gehele Mandement
te kennen! De verhouding van de Bisschoppen tot
de leden van de R.K. Kerk ziet Schouten terecht
volgens de katholieke leer als een van gezag en
gehoorzaamheid, een andere opvatting is niet toe
laatbaar. Laat men dat objectief waarderen, zei
Schouten- Wij hebben, zo vervolgde de A.R. leider,
principiële bezwaren tegen R.K. Leerstellingen,
maar dit verschil ontslaat ons niet van de plicht,
ons af te vragen, of er, behalve de gelóófsver-
deeldheid, ook eenheid is en die is er! Op menige
passage in het Mandement kon dr Schouten „ja
en amen zeggen", bijvoorbeeld, dat de christelijke
levensbeschouwing heel ons leven doordringt,
voorts, dat Christus mens en schepping verlost en
dat het gehele leven, ook het openbare leven, be
hoort te worden gekerstend in gehoorzaamheid aan
Christus. Het Mandement zegt ook, dat het chris
telijk beginsel ten grondslag behoort te worden
gelegd aan de staatkundige en maatschappelijke
werkzaamheden en dat daardoor christelijke poli
tieke en maatschappelijke organisaties noodzakelijk
zijn; Schouten onderschreef dit. Men komt in de
christelijke partijen niet altijd tot één zelfde stand
punt, dat zag hij als een brok levensleed en dat
toont de gebrokenheid van de samenleving aan.
Maar dat is zo in alle levenskringen, ook in de
V.V.D. en de P.v.d.A. Het is onjuist, zoals Schou
ten aantoonde, de christelijke partijen een bolwerk
van conservatisme te noemen. Door dit te zeggen,
vertekent men de werkelijkheid en tracht men te
ontkomen aan de vraag, welke werkelijke beteke
nis het geloof heeft voor het maatschappelijke en
politieke handelen, zo voegde dr Schouten aan zijn
dringend betoog toe. „Wie gelooft, dat het Evan
gelie ook de weg wijst ter verlossing van Staat en
Maatschappij, die is in de diepste zin op dit gebied
werkzaam".
Zo heeft dit debat, ook door de rede van de
Cf christelijk-historische heer Tilanus, als eind
indruk in elk geval dit belangwekkende
winstpunt opgeleverd, dat er weer veel meer over
eenstemming op een belangrijk principieel punt is
gemanifesteerd door de drie oude christelijke par
tijen, die lijnrecht tegenover de doorbaak staan.
Natuurlijk is het nog niet duidelijk, in hoeverre
deze overeenstemming ook zal kunnen leiden tot
een concreet en practisch gevolg in de directe
politieke verhoudingen. Toch zou het wenselijk zijn,
dat het op de duur ook daartoe kwam en dat
duidelijk kwam vast te staan, dat dit mogelijk zou
zijn. Wij hebben altijd gezegd, dat het al winst
geweest is, dat in 1952 een kabinet op brede basis
tot,stand kwam, waardoor de beide protestants-
christelijke partijen mede de regeringsverantwoor
delijkheid droegen. De ontwikkeling gaat o.i. in de
goede richting, dit heeft het debat in de afgelopen
week in elk geval wel geleerd. Voor de verwerke
lijking van de richtlijnen van het Mandement, dat
een sterk pleidooi was voor het herstel en de ver
sterking van de grote christelijke gedachte in de
samenleving, was het grote debat een sterke
stimulans!
