Parlement stemt in met Fries
als voertaal op lagere school
Een deel van K. V.P-fractie acht
wetsontwerp overbodig
Eisenhower noch Adenauer
voor directe bespreking
Sterke Duitse campagne
Saar-ov ere enkomst
tegen
Adenauer in moeilijkheden
Dagblad
voor
Alkmaar
en omgeving
Onlusten in Cairo uit protest
tegen aanslag op Nasser
Duitse arbeiders dringen er
daarentegen op aan
Prins Bernhard sprak voor de
Amerikaanse officieren
Rusland breidt
zijn vloot uit
Mountbatten chef
Britse Marinestaf
Gebouw van de Mohammedaanse
broederschap in brand gestoken
Viermogendhedenconf erentie
Engelse associatie
met de N.K.S.G.
Aanslag op premier
van Soedan mislukt
West-Duits-Frans
accoord bereikt
NOORDHOLLANDS i
Abonnementsprijs f 6.60 per kwartaal, f 2.26 per maand, 16.51 per week,
Inclusief Incasso. Advertentie-tarief per editie 16 ct per mm, minimum
f2.50; in alle edities 26 ct per mm, minimum f4.familieberichten 20 et,
reep. 20 ct per mm. Bil contract belangrijke korting. Directeur: E. J. M.
StumpeL Hoofdredacteur: H. N. Smits. Bankrelatie: Ned. Credietbank.
Kantoren: Hoorn, Draaf sin gel 59, tel. 4243 en Grote Noord 17, tel. 4362
K 2290; Alkmaar, Rltsevoort 52, tel 2046 K 2200; Den Helder. Keiserstr. M,
tel 2606 K 2236; Behagen, Ged. Gracht 29, tel 456 K 2246.
Buiten God it 'l nergens veilig (Vondel)
DONDERDAG 28 OCTOBER 1954 - 50e JAARGANG - NUMMER 13224
(Van onze parlementaire redacteur)
's-GRAVENHAGE, 27 Oct. Het wetsontwerp, dat de mogelijk
heid opent de Friese taal als voertaal te gebruiken tot in de derde
klas van de lagere scholen in Friesland en als facultatief leervak
toe te voegen aan het leerplan van scholen voor L.O. (4e. 5e en 6e
klas), V.G.L.O. en U.L.O., is Woensdag door de Tweede Kamer in
het algemeen met instemming begroet. Er waren hier en daar nog
wel wat wensen, maar de meerderheid der Kamer accepteerde het
ontwerp toch als een bruikbaar middel tot behoud van Fries cul
tuurgoed en tot verbetering van het onderwijs in het Nederlands in
Friesland. Alleen een deel van de K.V.P.-fractie liet bij monde van
de heer Peters weten, dat zij het wetsontwerp „overbodig" en „voor
barig" acht.
Als dit wetsontwerp door de
Tweede Kamer wordt goedge
keurd, en het ziet er niet naar uit
dat Staatssecretaris mej. dr de
Waal, die minister Cals vervangt,
daarvoor behoeft te vrezen, zal
een lang gekoesterde wens van
de Friese beweging in vervulling
gaan. Toch is het streven van de
„Frisiasten" niet beschouwd als
het belangrijkste argument voor
de invoering van het Fries bij het
lager onderwijs. Het belang van
het Friese kind, dat tot dusverre
in zijn ontwikkeling werd geremd
door de plotselinge overgang van
het Fries naar het Nederlands,
stond voor de meeste Kamerleden
voorop.
De invoering van het Fries zal
worden overgelaten aan de ge
meente- en schoolbesturen. Hier
tegen rezen in de Kamer geen
bezwaren. Wel vroeg mevr. For-
tanier-de Wit (VVD) zich af of
het niet wenselijk zou zijn ook de
ouders hierbij te laten meespre
ken. Deze afgevaardigde en ook
de heer van Sleen (PvdA) dron
gen aan op speciale didactische
maatregelen, die zouden moeten
bevorderen, dat het onderwijs in
de Nederlandse taal niet door de
invoering van het Fries in de
knel zou raken.
Mag. Stokman (KVP) verzette
zich tegen dit idee. Het bijzonder
onderwijs wijst principieel over
heidsinmenging af in de didac
tiek van het onderwijs. Mag.
Stokman was het wel met ande
re Kamerleden eens, dat er meer
waarborgen dienen te komen
voor goede opleiding van kinderen
die van elders komende, in Fries
land de lagere school moeten be
zoeken. Zij mogen door de in
voering van het Fries niet ach
ter raken.
Van VVD- en PvdA-zijde werd
voorts gevraagd om het Fries al
leen in de eerste twee leerjaren
als voertaal toe te laten. Een ver
der gebruik van het Fries zou
het onderwijs in het Nederlands
kunnen schaden. Men bleek er
overigens nog niet helemaal ze
ker van te zijn, dat de invoering
van het Fries zal leiden tot de
beoogde verbetering van het on
derwijs in Nederland. Op dit punt
is er met de experimenteerscholen
in Friesland immers nog geen er
varing opgedaan.
De heer Peters (KVP), overi
gens een uitgesproken voorstan
der van het behoud van regio
nale cultuur richtte zijn bezwa
ren vooral op dit zwakke punt
van het wetsontwerp.
Te weinig leraren met
Friese akte.
Magister Stokman, die deze be
zwaren niet deelde, vroeg voorts
nog aandacht voor het katholieke
onderwijs in Friesland. In het
Friestalige gebied staan 23 katho
lieke scholen met 75 onderwijzers,
32 van hen zijn de Friese taal
machtig, maar slechts 4 bezitten
de Friese akte. De invoering van
het Fries zal dus op de katholieke
scholen tot moeilijkheden leiden,
als er niet meer onderwijzers met
een Friese akte komen. In dit
verband vroeg Mag. Stokman de
Staatssecretaris de studie voor
deze akte te bevorderen, onder
meer door aan het bezit ervan een
gelijke honorering te geven als
aan andere taaiakten. De KVP-
woordvoerder wilde voorts nog
weten welke extra-bijdrage het
Rijk denkt te geven voor de aan
schaffing van leermiddelen voor
het onderwijs in het Fries.
Rest nog te vermelden, dat de
communist Wagenaar bij dit de-
LONDEN, 28 Oct. Admiraal
Earl Mountbatten is vandaag be
noemd tot First Sea Lord, chef
van de Britse Marinestaf.
Voor de 54-jaar oude admiraal
betekent dit, dat een ambitie wel
ke hij zijn leven lang gekoesterd
heeft, in vervulling is gegaan. De
admiraal is de oom van de Hertog
van Edinburgh en een neef van
Koningin Elizabeth. De Hertog
werd door Mountbatten opgevoed
volgens de tradities bij de marine.
Admiraal Mountbatten zal in
Maart zijn functie aanvaarden. Hij
volgt de admiraal der vloot Sir
Roderick McGirgor op. Mountbat
ten is nu opperbevelhebber van de
Geallieerde strijdkrachten in de
Middellandse Zee, eén functie
welke hij begin December zal
opgeven.
CAIRO, 27 Oct. Een woord
voerder van het Egyptische minis
terie van Veiligheid heeft vandaag
verklaard, dat een boze menigte
het secretariaat van de Mohamme
daanse Broederschap in brand
heeft gestoken uit protest tegen de
aanslag, die gisteravond op pre
mier Nasser is gepleegd.
De aanval op het hoofdkwartier
in „oud Cairo" volgde op een be
kendmaking van de politie, dat de
man die de schoten loste een be
kend lid van de Broederschap was.
De verdachte, een tinsmid uit
Cairo, werd vanmorgen per vlieg
tuig van Alexandrië naar Cairo
overgebracht voor verdere onder
vraging.
Politie-versterkingen hebben de
menigte verdreven om plaats te
maken voor de brandweer die de
brand moest blussen, maar ver
woede aanhangers van Nasser gin
gen voort met het vernielen van
het ijzeren hek om de gebouwen.
Gedurende de ochtend zwierven
kleine groepen demonstranten door
de stad en de vakbond van trans
portarbeiders legde alle autobus-
en tramverkeer stil ter voorberei
ding van de enorme ontvangst die
vanmiddag zal plaats vinden als
Nasser aankomt.
Nasser is vandaag per trein in
Cairo aangekomen, glimlachend en
de mensen omhelzend die door de
stationshekken braken. Later is
hij boven op zijn auto gaan staan
terwijl deze langzaam door de me
nigte reed over het plein voor het
spoorwegstation.
bat het herhaaldelijk aan de stok
kreeg met kamervoorzitter Kor-
tenhorst omdat hij het „Ameri
kaanse gevaar" bij dit onderwijs
probleem probeerde te betrekken.
Op een gegeven ogenblik dreig
de de voorzitter zelfs hem het
woord te zullen ontnemen. De
heer Wagenaar was het met de
inhoud van de wet wel eens. „Dit
is eigenlijk de eerste keer dat ik
iets van de regering geheel kan
onderschrijven", merkte hij tot
zijn eigen verwondering op „Ha,
een begin van beterschap", con
stateerde Mr. Roosjen (AR).
Mej. Dr. de Waal zal de Kamer
morgen antwoorden.
WASHINGTON, 27 Oct. President Eisenhower heeft zich vandaag
tijdens zijn wekelijkse persconferentie uitgesproken tegen een Vier-
mogendheden conferentie in de nabije toekomst, maar de deur open
gelaten voor een bespreking met de Sovjet Unie op een later tijd
stip. De President zeide, dat zijns inziens de tijd voor een dergelijke
conferentie nog niet rijp was. Hij voegde hieraan toe: „Zodra echter
de Regering overtuigd is van de ernst van de Russische wens om aan
een blijvende wereldvrede te bouwen, zullen de Verenigde Staten
volgaarne bereid zijn aan de conferentietafel plaats te nemen."
Eisenhower sprak naar aanlei
ding van de internationale toestand
de mening uit dat de kans op een
blijvende vrede thans groter was
dan de afgelopen jaren het geval
was geweest.
Op een andere vraag van een
verslaggever antwoordde Eisen
hower, dat hij nog geen tekenen
had waargenomen dat de Russische
en Chinese communistische fanati
ci hun tactiek hadden gewijzigd.
Daartegenover stelde de president
het groeiénd solidariteitsbesef van
de vrije wereld. Als voorbeeld
noemde hij de overeenkomsten van
Parijs en het onlangs gesloten
Zuidoost-Aziatische defensiever
drag.
In een exclusief interview, toe
gestaan aan René Dabernat, be
toogde Konrad Adenauer, dat het
Westen in een veel beter onder
handelingspositie zal verkeren, als
het l.an spreken uit naam van een
verenigde regionale alliantie. De
kanselier verklaarde dit in ant-
Eerste negergeneraal bij de
Amerikaanse luchtmacht
WASHINGTON, 27 Oct. Pre
sident Eisenhower heeft Woens
dag voor het eerst een neger tot
generaal bij de luchtmacht be
noemd. De betrokkene de 41-
jarige Benjamin Oliver Davis is
thans hoofd van de operaties en
de opleiding van de luchtstrijd
krachten in het Verre Oosten. In
de tweede wereldoorlog voerde
hij als oorlogsvlieger zestig mis
sies uit.
De vader van Davis was de
eerste negergeneraal in het Ame
rikaanse leger. Deze is nu gepen-
sionneerd.
woord op 15 vragen, kort voor zijn
vertrek per vliegtuig naar Ameri
ka.
Na gezegd te hebben, dat het
laatste Rusissche voorstel voor
nieuwe besprekingen over de Duit-
LUXEMBURG, 27 Oct. Van
een zijde, die in nauw verband
staat met de hoofdzetel van de
Europese Kolen- en Staalge
meenschap. wordt vernomen, dat
Engeland in beginsel een ont
werpverdrag voor associatie met
de Europese Kolen- en Staalge
meenschap, heeft goedgekeurd.
De president Van de hoge autori
teit der gemeenschap, Jean Mon-'
net, heeft dit ontwerpverdrag op
gesteld, nadat hij onlangs hier
over informele besprekingen
heeft gevoerd met de vroegere
minister voor Bevoorrading van
Engeland. Duncan Sandys.
De Raad van Ministers der
Europese Kolen- en Staalgemeen
schap heeft besloten het ontwerp
verdrag ter goedkeuring voor te
leggen aan de regeringen der 6
landen van de gemeenschap.
PAPIERSCHAARSTE IN
GROOT-BRITT ANNIE
Tengevolge der staking
LONDEN, 28 Oct. De Britse
commissie voor rantsoenering van
krantenpapier, heeft medegedeeld,
dat van Zaterdag af het verbruik
van krantenpapier in Groot-Brit-
tannië met 25 procent beperkt zal
worden, zulks ten gevolge van de
schaarste, die door de lopende
staking is ingetreden.
BONN, 27 Oct. Kanselier Adenauer's eigen coalitie-genoten en de
oppositie-partij der socialisten versterken hun campagne tegen de
in Parijs overeengekomen Europeanisering van het Saargebied. De
Vrije democraten na de Chr. democraten de sterkste coalitie-partij
kunnen alleen een regeling goedkeuren, welke de weg opent
voor de terugkeer van de Saar naar Duitsland.
In de historische raadszaal van het Bolswarder Stadhuis werd giste
ren de Dr. Joost Halbertsma-Prijs 1954 uitgereikt aan de schrijvers
van het boek „De geschiedenis van de Friese Landbouw". Deze prijs
is ingesteld door het provinciaal bestuur van Friesland voor het
beste werk op het gebied van de Friese heem- en geschiedkunde.
Op de foto het moment dat de gedeputeerde, mr. D. Okma, namens
de Commissaris van de Koningin, de oorkonde overhandigt aan de
heer J. J. Spahr van der Hoek, die tezamen met dr. O. Postma uit
Leeuwarden (links naast hem) de dr. Joost Halbertsma-
Prijs 1954 heeft gewonnen.
De socialistische leider Ollen-
hauer heeft er voor gewaar
schuwd, dat de Saar-overeen-
komst een nieuwe belasting van
de Duits-Franse betrekkingen
zal betekenen. De kern van de
overeenkomst, ia de feitelijke en
wettige erkenning, dat, totdat 'n
Duits verdesverdrag getekend is.
het Saar-,gebied niet als Duits
zal worden beschouwd, aldus Ol-
lenhauer.
Adenauer heeft, zoals men zich
herinnert, de met Mendès-Fran-
ce gesloten overeenkomst een
practisch compromis genoemd,
dat door elke goede Duitser ge
steund kan worden.
Uit de verklaring van Dehler
kan geconcludeerd worden, dat
Adenauer waarschijnlijk een
zwaar politiek gevecht zal moe
ten leveren om parlementaire
goedkeuring voor de Saar-over-
eenkomst te verkrijgen, want.
afgezien van de hereniging van
hun verdeelde land, is er geen
ander probleem dat de Duitsers
nader aan het hart ligt dan het
■lot van het kolenri.jke Saarge
bied.
Het bestuur van de Vrije De
mocratische Partij is vandaag
niet tot overeenstemming kunnen
komen over het officiële door de
partij in te nemen standpunt. De
partijleiders zijn het oneens. Mor
gen wordt weer vergaderd.
De Chr. Democratische Partij
van Adenauer meent,dat het
complex van Parijse accoorden,
met inbegrip van dat over de
Saar, slechts een enkelvoudige
meerderheid in de Bundestag no
dig heeft, maar Dehler heeft er
op gezinspeeld, dat zijn partij
wellicht het Opperste Hof zal
vragen een uitspraak te doen
over de grondwettigheid van de
Saar-oplossing. Zou het Hof be
slissen dat de overeenkomst in
strijd is met de Grondwet, dan
kan Adenauer, zonder de stem
men van de Vrije Democraten,
geen tweederde meerderheid in
het parlement bijeen krijgen.
se hereniging met grote zorg
bestudeerd moet worden, zei
Adenauer: „De eerste indruk is,
dat het geen nieuwe belangrijke
elementen bevat. Ik geloof, dat het
doel van de Sovjet-politiek nog
steeds is de neutralisatie van Duits
land, de scheiding van Europa van
de Atlantische mogendheden en 't
scheppen van een systeem van
Europese veiligheid, volkomen
overheerst door de Sovjet-Unie"
Daarentegen heeft de machtige
West-Duitse federatie van vakver
enigingen vandaag in zijn weke
lijks orgaan „Welt der Arbeit"
aangedrongen op het houden van
een Viermogendhedenconferentie,
zoals door de Sovjet-Unie in de
laatste nota aan het Westen is
voorgesteld.
Woensdagmorgen vroeg ver
trok uit de Amsterdamse
Coenhaven de walvisvaarder
„Willem Barendsz" voor de
walvisjacht. Deze reis zal de
laatste zijn, die het schip
maakt. We zien het schip hier
in het Noordzeekanaal op weg
naar Umuiden.
KARTOEM, 27 Oct. Op de
eerste minister van de Soedan, Is
mail el Azhari, is in een gebouw
te Malakal een aanslag gepleegd.
De premier bezoekt op het ogenblik
de Zuidelijke provincies van de
Soedan.
In een officiële bekendmaking is
gezegd, dat een jonge Soedanese
beambte door de politie werd ge
arresteerd toen hij de premier na
derde met een dolk in de hand. Een
politieman werd bij de arrestatie
licht gewond. De jonge man had
de politieversperring doorbroken
en was naar de tafel gesneld waar
aan Ismail el Azhari zat. Hij werd
echter tijdig overmeesterd.
PARIJS, 27 Oct. Prins Bern
hard heeft vanavond tijdens een
bijeenkomst van Amerikaanse re
serve-officieren verklaard, dat de
Nederlandse militairen de moder
ne tactiek in het licht van de
atomaire oorlogvoering nauwkeu
rig bestuderen. Prins Bernhard
verklaarde, dat de Nederlandse
strijdkrachten voor het ogenblik
de conventionele lijnen zouden
bljjven volgen. Over eventuele
toekomstige wijzigingen zei hij:
„Daarop wil ik thans niet in
gaan".
Hij gaf een overzicht van de
opbouw van het Nederlandse mi
litaire en economische stelsel
sinds de verwoestingen in de
tweede wereldoorlog. „Ik ben
trots op de verrichtingen van
mijn kleine land" en voor zijn
Amerikaanse toehoorders voegde
de Prjns hieraan toe: „U kunt
even trots zijn. Dit alles zou on
mogelijk geweest zijn zonder de
geestelijke en materiële 'hulp, die
U ons geboden hebt".
Prins Bernhard zei vervolgens,
dat de Nederlandse economie het
vooroorlogse peil verre overschre
den had. Dit alles kwam tot stand
als gevolg van de na-oorlogse
politieke ontwikkelingen, zei de
Prins: „Toen het steeds duidelij
ker werd. dat de communistische
dreiging alleen door een gemeen-
Over oorlogsgraven:
PARIJS, 27 Oct. West-Duits-
land heeft zich bereid verklaard
jaarlijks de reiskosten te betalen
van de pelgrimstocht van twee
duizend Fransen, die de plaatsen
gaan bezoeken, waar zij of hun
verwanten in oorlogstijd door de
toenmalige Duitse regering werden
gevangen gehouden..
Ook zal West-Duitsland bijdra
gen in de kosten van een Franse
groep, die zes jaar lang de stoffe
lijke overschotten van Franse oor
logsslachtoffers in Duitsland zal
opgraven en naar Frankrijk over
brengen. Waar opgraving niet mo
gelijk is, zullen collectieve begraaf
plaatsen worden ingericht.
Vermist' Amerikaans
vliegtuig nog niet terecht
NICE, 27 Oct. Er is nog geen
spoor gevonden van de sinds drie
dagen vermiste Amerikaanse „Sky-
master", een transportvliegtuig, dat
uit Italië naar Lyon was vertrok
ken. Er waren 21 man aan boord.
De nasporingen worden voortgezet.
schappelijk optreden en tegen
maatregelen tot staan gebracht
kon worden'
Hij herinnerde er aan, dat Ne
derland altijd een zeevarende na
tie geweest was en dat het ver
langen van zijn land om de At
lantische zewegèn open te houden
door Frankrijk en Groot-Brittan-
nie volledig en van ganser harte
gesteund werd.
De Prins gaf een rooskleurig
beeld van de gang van zaken in
Nederland, maar hij voegde hier
aan toe: „De toekomst is nog
verre van verzekerd".
(Van onze Londense
correspondent)
LONDEN, 27 Oct. Rusland
is bezig zijn vloot uit te breiden
met een groot aantal enorme on
derzeeboten van twee snelle
types. Het grootste van beide
types heeft een onderwaterver
plaatsing van 2900 ton en een
actieradius van 20.000 zeemijlen.
Boten van dit type zijn het afge
lopen jaar al in gTOte getale in
de Oost Zee en in de wateren v*n
het Verre Oosten waargenomen.
De eerste werden in 1952 aan de
Rode vloot •toegevoegd. Nu ko
men er jaarlijks ongeveer 20 bij.
Ze hebben een onderwatersnel
heid van zestien knopen, het
tweede type heeft een onder
waterverplaatsing van 1600 ton
en een onderwatersnelheid van
eveneens zestien knopen. Boten
van dit tweede type zijn veel
vuldig waargenomen in het Verre
Oosten en er worden nog steeds
op werven overal in de Sovjet
Unie aangebouwd.
Deze gegevens staan vermeld
in de vandaag gepubliceerde nieu
we editie van „Jane's Fighting
Ships", het standaardboek waar
in de vloten van alle landen te
boek staan. Verder wordt in het
boek de suggestie gedaan dat een
nieuw type slagschip het licht zal
moeten zien en speciaal ontwor
pen zal moeten worden voor het
afvuren van lange afstandsraket
ten en het dragen van bijbeho
rende leidings-apparatuur dat
bovendien zwaar genoeg gepant
serd zal zijn om geleide-raketten
van de vijand te weerstaan.
In de nieuwe uitgave wordt
verder, over de rode vloot gezegd,
dat er nu twaalf zware kruisers
van het Sverdlov-type geheel of
bijna klaar zijn en dat nog zes
andere onder constructie zijn.
Deze zullen het aantal Russische
kruisers in de nabije toekomst op
twee en dertig brengen. Het aan
tal torpedobootjagers van de rode
vloot zal binnenkort tot honderd
acht en dertig worden opgevoerd.
