NIEUWE® Weekblad voor LANGEDIJK en Omstreken. N°. 31. Zondag 4 Augustus 1895. 4e Jaargang. Plaatselijk Nieuws. FEUILLETON. OHDBB TUB 0OGII, I, Uil! 111.Ik NI COURANT. Deze courant verschijnt eiken Zaterdagnamiddag. ABONNEMENTSPRIJS voor Noordscharwoude, Oüdkarsfel, Zuidscharwoude en Br. op Langedijk per drie maanden 50 et-, franco p. post 60 ct. UITGEVER: J. II. KEIZER. BUREEL: Noordscharwoude. PRIJS DER ADVERTENTIÊN: Van 15 regels 30 ct., elke regel meer S ct. Groote letters of vignetten worden naar plaatsruimte berekend. Brieven rechtstreeks aan den Uitgever. WAARSCHUWING. De BURGEMEESTER van Oud-Karspel en Noord scharwoude gelezen den brief van den heer waarnemenden Commissaris der Koningin dezer Provincie van 26 Juli jl., Ie afd. No. „onderwerp" Moedwillige be schadiging van Rijkstelegraaflijnen en isolatoren. Waarschuwt daartegen, onder verwijzing naar art. 351 van het wetboek van Strafrecht bepa lende de strafbaarheid en maand bij dezen ouders, voogden en onderwijzers aan, om bunnen invloed op de jeugd te doen gelden, ten einde het stuk- werpen van de isolatoren der Rijkstelegraaf- en telephoonlijn tegen te gaan. Noord-Scharwoude, den 3den Aug. 1895. De Burgemeester voornoemd, C. KROON. Wellicht zijn er onder onze lezers, die de op merking gemaakt hebben dat het politiek over wicht niet steeds volledig alle handelingen en besluiten van parlementen omvatte, en in plaats daarvan dikwijls feiten vermeldde, die naar de gangbare voorstelling al zeer weinig tot het en gere gebied der „politiek" behoorden. Wij deden dit niet zonder opzet. Vooreerst dwingt de beperkte ruimte van een weekblad ons, slechts het voornaamste te vermelden. En dan is het onze bedoeling, de aandacht onzer lezers te vestigen op iets dat bij een lou tere vermelding van parlementsbesluiten toch nog hunne aandacht ontging. Met dat iets doelen wij op het feit, dat, on afhankelijk van den wil der menschheid, hoog stens geleid door verstandige parlementsbesluiten door deskundige volksvertegenwoordigers voor gesteld, zich langzaam en zeker een proces vol trekt, dat niet alleen de verhouding der volkeren onderling wijzigt, maar tevens een grooten om mekeer veroorzaakt in hun levensvoorwaarden, in de maatschappelijke verhoudingen, in de re- geeringsbeginselen en eindelijk ook in de samen stelling en handelingen der parlementen. Wij hebben dat proces reeds meermalen ge- genoemd wanneer wij spraken vanoecoiromischen ontwikkelingsgang. Geen goede beschrijving van het leven onzer maatschappij, geen juiste schatting van de waarde der voorvallende feten is mogelijk, indien men zich niet stelt op het standpunt dat onze samen leving aan eene ontwikkeling is onderworpen. Ware dit laatste niet het geval en bleef alles zooals het was, met wijziging slechts van namen en cijfers, dan stond een politiek overzicht in waarde gelijk met een kolom ongelukken en hu- welijksberichten, die erg genoeg, dikwijls bijna uitsluitend de aandacht van vele lezers trekken. Dit is echter niet het geval. Aangenomen nu het feit, dat trouwens door de historie wordt bevestigd, dat de maatschappij aan eene ontwikkeling is onderworpen dan komt het er op aan te weten waarheen die ontwik keling leiden zal en door welke verschijnselen zij wordt beheerscht. Onze lezers weten reeds welke waarde door ons wordt gehecht aan den invloed van het toe nemend gebruik van steeds beter en productie ver wordende machines. Wij willen thans wijzen op iets dat zijne macht hoofdzakelijk ontleent aan den invloed van het machinewezen de macht van het georganiseerde kapitaal. Men weet dat, waar de machine optreedt als concurrente van de liohamelijke arbeidskracht, de machine het gladweg wint. Immers de machine is goedkooper en brengt in veel minder tijd veel meer voort. Om twee voorbeelden uit twee bekende vak ken van nijverheid te noemen. Tot nog toe wer den in de weverijen machines gebruikt, die bij hunne invoering jaren geleden, den arbeid had den vereenvoudigd en dus verminderd en de voortbrenging vermeerderd. De machine veroorzaakte destijds reeds wer- keloosneid onder de talrijke wevers die in han denarbeid hun brood vonden. Elke dergelijke machine had tot nog toe de leiding van een man noodig. Thans heeft men eene machine uitgevonden die een arbeider in staatstelt 14 maal meer te verrichten in den zelfden tijd. Dat beteekent dat daardoor 13 man tot werkeloosheid worden gedoemd. Zoo gaat het ook in de typografie, de letter- zetterij. Verleden jaar is er eene machine uit gevonden die een man in staat stelt het werk te verrichten dat voorheen 18 man deden. Dat beteekent dus dat 17 man werkeloos worden ge maakt. Eene dergelijke machine is in gebruik bij de Nieuwe Rott. Courant en bij den heer Van 't Lindenhout te Neerbosch. De vooruitgang van het machinewezen, die snellere voortbrenging in zich sluit, beteekent dus tevens vermeerdering van werkeloosheid. Werkeloosheid doet de loonen dalen. Minder loon beteekent weder minder koopkracht en dus minder verkoop door den winkelstand. Nu brengt de overvloedige voortbrenging der waren met zich, dat de levensbehoeften goed kooper worden. Oppervlakkig redeneerende zou men dus zeggen, dat vermindering van loon nog zoo hinderlijk niet was. Men vergete echter niet dat de werkeloosheid steeds den arbeider dwingt zich zoo goedkoop mogelijk te verhuren. Hij biedt zich dus aan voor een loon, waarbij hij juist het leven kan rekken of, en dit komt het meest voor, als de concurrentie van andere werk- loozen hem dwingt, hij gaat beneden den levens standaard. Beter wat dan niets is dan de leus. Kenmerkend voor onze maatschappij is dus 1". Werkeloosheid, gevormd'door dengenen, die niet meer bij de voortbrenging noodig zijn. 2°. Lage loonen, zoogenaamde hongerloonen. 3°. Overvloed van waren, en dus lage mark ten wat in zich sluit het kwijnen van den han delsstand. Het derde is weder een uitvloeisel van de twee eerste kenmerken. Bij dit proces zijn dus zoowel de patroons als de werklieden, de bezit ters als de nietbezitters betrokken. Het eerst is de invloed echter gevoeld door de arbeiders. Letten wij thans op het derde kenmerk onzer maatschappij, dat ons zal brengen tot de straks reeds genoemdemacht van het georganiseerde kapitaal. Waar de handels of koopmansstand kwijnt onder den ^toenemenden invloed van het machi newezen en wat daaruit voortvloeit, daar spreekt het vanzelf dat de faillissementen tevens toe- LAr-V-lï. Om daaraan te ontkomen vereenigt men zich dan ook in vennootschappen en maatschappijen. De aandeelhouders dier maatschappijen ver- deelen dan onder elkaar wat zij elkaar anders hadden moeten bevechten, want waar con currentie is, dat weet men, daar zijn lage prij zen en geringe verdiensten. Door zich in maatschappijen te vereenigen, heft men de concurrentie op. Hoogstens kunnen in een zelfde zaak van koophandel meerdere maatschappijen bestaan, die dan een tijd lang met elkaar concurreeren, om ten slotte die concurrentie op te geven en zich tot eene grootere maatschappij te vereeni gen. Wij hebben dit reeds gezien bij den petro- leumhandel. Eene dergelijke maatschappij heeft den alleenhandel, het monopolie en behoeft bij de bepaling der prijzen slechts te rekenen met de vraag of indien zij den prijs te hoog stelde het publiek soms niet de voorkeur zou geven aan andere aanverwante artikelen. Op haar eigen terrein is echter de concurrentie opge heven. In een dergelijke maatschappij heeft zich het kapitaal georganiseerd. Het kapitaal op die wijze georganiseerd is almachtig. Van eene dergelijke kapitaalorganisatie werd deze week uit Berlijn gemeld. Daar is een groote winkel of verkoophuis geopend van allerlei vruchten, in Californië (W. Amerika) gegroeid- Honderd vijf en twintig firma's uit Californië, te zamen beschikkend over een kapitaal van een milliard (f 1000.000.000) doen door de ope ning van dat huis eene poging de Europeesche vruchtenmarkt in beslag te nemen voor de op groote schaal in Californië gekweekte vruchten. Die vruchten zijn grooter van stuk en voortref felijker van smaak dan wat Europa kan voort brengen. Het zijn druiven, peren, appelen, prui men, rozijnen, perziken, abrikozen en ananassen. Verder gerst, rogge, cocosnoot, maïs, enz. Het is te voorzien dat die machtige combi natie, dank zij haren voortreffelijken vruchten en haar reusachtig kapitaal zal slagen in haar pogen. Welke gevolgen dat in zich sluit, valt nu nog niet precies te berekenen, maar dat die gevol gen groot zullen zijn, kunnen wij veilig voor spellen. Die gevolgeu zullen zich doen gevoelen bij allen, die bij de vruchtenteelt zijn betrok ken, ook zijdelings. Voeg hierbij de invloeden die zich tot heden reeds deden gelden als daar zijn, uitbreiding van het grondgebied waarop groenten en dergelijken worden geteeld en onze lezer zal begrijpen, dat de toekomst voor den landbouwer er donker uit ziet. Waarheen ook buiten 's menschenwil, ons die ontwikkeling leiden zal, hopen wij een volgende keer te bespreken. Uitslag Herstemming van de verkiezing voor twee leden van den Gemeenteraad te Zuid scharwoude. Uitgebracht 113 stemmen. D. Jongerling 59 stemmen. P. de Boer Pz. 56 J. Kroon Jbz. 71 C. Zomer 35 derhalve gekozen de Heeren D. Jongerling en J. Kroon Jbz. Op ééne der briefjes stond het onderstaande vermeld Als een adder schuilt in 't gras Dan is Rome net van pas, Zoo kan met behulp van Rome, Jongerling en Kroon er kome, Dat is niet erg naar mijn zin, Daarom moet Zomer er maar -in En P. de Boer maar als het kan, Dat is ook een onbesproken man. 2.) Gelukkig voor hare zenuwen behoefde dit verzet tegen verveling, onvoldoenbaarheid en teleurstelling niet lang meer te duren. Welhaast begon men aan het laatste nummeren nauwelijks was dit ten halve afgespeeld, of het muzikaal voorgevoel der hoorders holde het, toch reeds vrij vlugge tempo, nog vooruit, zoodat menigeen al vóór den aanvang der finale toebereidselen ging maken om op te staan en te vertrekken, hetgeen zeker op de musici, tenzij zij er sinds lang overeen waren, een ontgoochelen den indruk moest maken. Ook Julie trok, ongeveer tien maten vóór het slotaccoord, haar mantel open nu verhelderde haar ziel zich eensklaps bij de troostrijke gedachte hoé ditmaal misschien het heengaan nog wel iets amusants zou kunnen geven. Door haar ontstem ming over de te kalme, onbeteekenende pauze had zij, in arrenmoede, tot nog toe verzuimd te beslis sen over het belangrijk punt, wiens arm zij ter uit- geleiding accepteeren zou. En juist ditmaal beloofde dat punt meer dan ooit belangrijk te worden. Zoo vaak hare vriendin Jeanne hen vergezeld en haar man deze tot geleider verstrekt had, waren steeds verscheiden cavaliers bereid geweest haar die be leefdheid te bewijzen en had zij, schijnbaar achte loos, den steun gegrepen, die zich het dichtst bij haar bevond. Meestal hadden de Jhr. van Aa en de heer George Lay elkaar in die bediening afge wisselden als de eerste zijne moederbij zich had, bleef de laatste, zonder eenige schermutseling, de aangewezen cavalier. Thans waren beiden zonder dames beiden stonden in haar nabijheid beiden zouden zich waarschijnlijk beijveren zich verdien stelijk te maken 't zou aan haar staan, één hun ner als ware het toevallig te kiezen, zonder dat de ander zich beleedigd zou betoonen. Wie nu zou de eer der keus genieten Beiden zag zij gaarne om zich heen. Beider hofmakerij was haar aangenaam. De jonkheer had natuurlijk zijn rang voorde andor had een aangenamer uiterlijk en voorts den prikkel van een vreemdeling te wezen. Juist een paar we ken geleden had een bejaarde nicht gemeend haar eens te moeten vragen of zij wel wist dat amen" een weinig apraatte" over hare gemeenzaamheid met dezen jongen engelschman. Zou die herinnering van invloed wezen op haar keuze Zou zij heden aan al wie het zien wilde, toonen dat men niet de minste reden had tot dergelijke praatjes? Een paar minuten liet zij daarover haar gedachten gaan Neen, dat gekakel van nicht Mina zou juist den doorslag geven aan haar weifeling. Zij zou den en gelschman de voorkeur schenken, opdat elk die zich met zulke «commerages" inliet zou kunnen zien dat zij ze vrij en open wou trotseeren. Wat zij besloten had, gebeurde. Zoodra het deftig, kalm gedrang het toeliet, naderden haar de twee heeren en met beiden praatte, lachte, coquetteerde zij nog even. Vervolgens, in de plooien van een blanken capuchon gedoken, besteedde zij al hare aandacht aan het vastmaken van een paar knoopjes; en toen het oogenblik van heengaan daar was en de heer Van Walen met hunne gast vooruitstapte, greep zij, schijnbaar in den blinde, een arm het was dien van den engelschman. Zij keek op, stak den mededinger hare rechterhand toe, wenschte »Bon- soir," gaf hem de complimenten aan zijne moeder mede en doorschreed het zaaltje, her- en derwaarts groetende, zoo onbevangen en zoo vroolijk, dat me nigeen de schouders optrok, als een ander op »de commerages" zinspeelde. In 't rijtuig dacht zij even na. Zij was slot van rekening tevreden over haren avond. De uitvaart was naar haren zin geweest, 't Was juist gegaan zooals zij hoopte. Zij had gemerkt dat velen op haar letten 't Was zoet, te mogen rekenen dat allicht even velen thans over haar, de mooie Julie van Walen, zouden napraten als over de houterige pia niste, die niets aantrekkelijks bezat dan haar talent! Of door dat »napraten" de lasterlijke opwellingen gevoed of gesmoord zouden worden 't Was haar om 't even, meende zij. Volkomen veilig in 't bewustzijn dat de persoon in quaestie haar vrij on verschillig was, en in het besef der voorrechten van hare maatschappelijke positie, vond zij er wel iets «piquants" in, op die manier «de menschen eens té intrigeeren." Eines ziemt sich nicht fiiralle. Iemand zooals zij, begreep ze, mocht zich wel iets veroor loven, wat duizend anderen niet ongestraft doen kondendat te toonen was op zichzelf eene weelde voor een coquette als zij. behaagziek niet uit zinnelijk heid, maar uit ijdelheid, uit eerzucht. Hare overwegingen hadden haar stil gemaakt. Zonderling trof het haar eensklaps, dat ook haar man, sinds hunne vriendin Jeanne aan dier woning afgezet was, zweeg. Onder den indruk van hetgeen haar vervulde, kwam even de gedachte op, of hij soms iets op hare houding mocht aan te merken hebben, dat zou erger wezen dan of nicht Mina en consorten er zich mee bemoeiden. Thuis geko men, zei zij lachend, met haar waaier spelend »'t Was mal, strakjes, toen George en van Aa bij het heengaan tegelijk hun arm presenteerden Ik greep op goed geluk afmaar ik ben zoo bang, iemand te beleedigen. 't Is altijd jammer, dat die goede oude neef Gijs dood is die was zoo gemak kelijk en sans-consequence bij zulke gelegenheden 1" De heer Van Walen antwoordde niets, doch gaapte. »Zeg, man, betreur jij ook neef Gijs niet, ter wille van je vrouw?" «Zeker,antwoordde hij, nogmaals geeuwend. »Ik weet er niets beters op, dan dat je een remplajant voor hem zoekt te krijgen!" Die raad mocht voor oningewijden wat grappig geklonken hebben, mevrouw Julie, die sinds bijna tien jaar haar man kende, wist dat zjj volkomen gerust wezen kon en dat alleen vermoeidheid of verkoudheid de reden was van zijne minder hupsche stemming. Ook wij willen, eer wij deze eerste kennismaking

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Nieuwe Langedijker Courant | 1895 | | pagina 1