Wekelijksche Radio-Revue
Plaatselijk Nieuws
Uit den Omtrek
BEURSOVERZICHT
Burgerlijke Stand
Indrukken van een groot bedrijf
EEN BEZOEK AAN BE PHILIPS-
F ABRIEKEN-
Als het teere droomkoninkje van 'Heijermans,
van dien schrijver misschien de schoonste schep
ping, met zijn ouders, die hiji t,groote broer; en
groote zuster" noemt, van Amsterdam reist naar
Heerlen, wordt hij bij Eindhoven eVen wakker
„Goeie morgen,'groote broer," zieide hij, nog slaap
dronken. Daar most-ie zelf om lachen. Ein toen
keek-ie z'n oogen uit. In gradwie, log-bruine
lucht, door grimmige koppen 'geploegd, statigde
'u sprookjes-paleis, nog hooger haast als de wol
ken, en 'r waren een lichies in, 'p lampies, 'n
brandende sterren, of 'r 'n pobrt van den hemel
bij vergissing openstond en je de kamertjes van
de engelen binnenkeek. „O, zie je dat Moeder?...
Zie je dat Vader?fluisterde-ie, om de menschen
die achterover leeën te slapen, niet iwakker te
maken: „Zie je dè,t?... Daar Woont de betooverlde
Het is de visie van ©en klein en '.droomerig
kereltje, dat op dat oogenblik nog wjeinig ver
moedde, dat eens, veel later, zich de poorten'
van dat sprookjespaleis ook voor hem zouden ope
nen, toen hij al bijna een man was geworden, met
al haar op de bovenlip en den baard 'in de keel,
die zijn brood er moest gaan verdienen.
De visie van een kind. Maar ook zij, die geen
kinderen meer zijn, zullen als zij: er voor het eerst
tegenover staan, vooral des avonds, het zien, zoo
als droomkoninkje bet zag: een sprookjespaleis
van een betooverdo prinses.
Trouwens in dit paleis woont ook werkelijk
een prinses, schoon ©en veel reëeler en moder
nere dan Doornroosje en zeer zeker niet in een
honderd jarigen slaap gedoken. Integendeel, deze
prinses is zeer kwiek en monter, zij regeert met
forsche hand de wereld, haar ministers zijn man
nen van dezen tijd, geen prinsen met bepluimdé
mutsen en fluiwieclen buizen, en haar naam is
„electriciteit".... Zeker, ook hier is ihet sprook
je en het is misschien Wal fantastischer dan de
sprookjes vaai honderd jaar slapende dames, die
door sentimenteels heerschappen tenslotte wor
den gewekt. [Want het is het sprookje van onzan
tijd, van Werkkracht en meuschelijk vernuft, van
genie en durf, van ongebreidelde energie en ook
van vurigen strijdlust, die het schijnbaar on
mogelijke mogelijk gemaakt hebben.
Een fabriekje, in 1891 begonnen, met weinig
kapitaal en ongeschoolde 'werkkrachten. Een
'werktuigkundig ingenieur, die ook wel voor Che
mie voelt en gelooft, dat er wat zit in gloei
lampen. De eerste jaren verlies. Dan in 1895 voor
het eerst f14000 winst. Ontzaglijke moeilijkhe
den, telkens nieuwe uitvindingen, die in het bui
tenland gedaan, de bestaande methodies waarde
loos maken. Geen nood. Hier vindt men het ook
en vaak beter. Steeds grooter bloei. Dan de oor
log. Duitschland verbiedt uitvoer van glas. Bin
nen een half jaar blazen ze bij Philips zelf do
ballons. Euitsohland verbiedt uitvoer van Argon-
gas, het is het ©enige land, dat het levert. Binnen
een half jaar maakt Philips zelf Argongas, beter
van kwaliteit dan het Duitsche. Coup d'essai,
coup de maitre! Nu is de Philips ©delgasfabriek
de grootste van Europa. In elf jaar tijds. Het
kleine Philipsfabriekje van 1891 is nu een macht
geworden ,waar heel het land miee rekent. Meer
dan 15000 arbeiders, ©en eigen arbeidersdorp met
mooie hygiënisch ingerichte huisjes, eigen scho
len op allerhand gebied, ©en laboratorium (schei
kundig en natuurkundig) Waarvan Prof. Comp-
tón, de Wdnuaar van den Nobelprijs 1927 voor
natuurkunde, verklaard heeft, dat het, 't beste is
van Europa en op één lijm gesteld kan worden met
de tiwiee hllerbesten van Amerika, eigen sport-
vereenigingen, en zoo voorts. Een bedrijf, dat
niet alléén een groote industrie is, maar een
cultureele macht vertegenwoordigt in ons laud
In 1895, dus nauwelijks 33 jaar geladen, wer
den vijf honderd lampen per dag gemaakt, nu
bijna 300 000.
Zelfs het minst chauvinistische hart zal toch
even Wlarm worden bij de gedachte, dat dit al
les, in ons té vaak klein genoemd© landje,
mogelijk was.
Impressies van ©en leek van dit bedrijf, ze zul
len den lezer geen gedetailleerde beschrijving
geven van de technische vervaardiging der gloei
lampen, wiant de indrukken, die je hier krijgt,
zijn als van een wonder, dat je niet bevatten
kunt, zelfs al legt de technisch zéér onderleg-
de geleider ook alles zeer haarfijn en o'verzieh-
j -telijk uit. Misschien is het ook beter zoo en is
de indruk er t© .dieper en overweldigender door.
Heeft niet een groot philosoof eens gezegd, .dat
wie nooit moeten trachten het wonder te door
gronden, omdat het dan ophouden zou wonder
te zijn
Een Fordbusje brengt ons naar de glasfabriek,
die op eenigJn afstand van de gloeilampenfabriek
ligt. Eerst een onafzienbare lange bal, waar de
potten van vuurvaste klei gemaakt Worden voor
de glasovens. Deze Worden hier met de hand ver
vaardigd. We zien er de arbeiders, die de klei
I met zorg eerst met de voeten kneeden, Üan zien
'we, hoe de grove vorm wordt opgezet en einde
lijk, hoe met oneindige zorg de pot voltooid wordt
Deze moet volkomen homogeen zijn, omdat er an-
j ders bij de ontzaglijke temperatuur van 1200
gr. Celsius barsten zouden ontstaan. We zier
j den arbeider zijn werk volbrengen met de toe ge-
j wijde aandacht van een kunstenaar en bet resul
taat is waarlijk als van een kunstwerk, zon fijn
en volmaakt afgewerkt. Aangezien deze potten
slechts 6 a 7 weken kunnen worden gebruikt en
5 a 8 maanden moeten drogen, kan men zich
voorstellen welk een ontelbaar aantal hier op
gesteld staan.
Dan, de af deeling waar de grondstoffen, die
later het glas zullen vórmen, gemengd worden
in groote schudmachines. Wit zand en roode me
nie en potasch en soda liggen er in hopen. Het
is Weer voor den leek het mysterie, dat uit' deze
stoffen hett wonderlijke glas ontstaan zal Het is
den scheikundige misschien heel duidelijk on
ze geleider lacht wat om otnze verbluftheid
maar den ter zake onwetende is dit alles wel erg
j onbegrijpelijk..
De mannen dragen hier stofmaskers, 'want som
mige dézer grondstoffan zónden haideelig voor
de gezondheid kunnen zijn, maar Philips zorgt
j voorbeeldig voor zijn menschen en op deze wijze
is gevaar uitgesloten^
'"Dan: de glasblazerij zelf .Een onafzienbare
hal met talrijke ronde verhoogingen, Waarop glas-
ovens met hun blakende monden van vuur. Daar-
j omheen de glasblazers met de blaasroeren, waar-
I aan de vurige bolletjes gloeiend glas. Duizenden
dansende dwaallichtjes.
Onwillekeurig denkt men even: „Als droom-
koninkje, die hier later zelf werkte, toen hij
een groote jongen was geworden, dit ©ens had
mogen zien, toen hij nog het kleine kereltje was,
dat op dien avond in den trein zoo verrukt was
van het sprookjesachtige, groote fabrieksgebouw.
Hoe prachtig zou hij dit toén gevonden hebben!
Waar de indruk zelfs voor een volwassene too-
verachtig is.
1 In dit fabrieksgedeelte heerscht nog de handen
arbeid en dat maakt het misschien juist' zoo
boeiend. Hier is iedere arbeider een persoonlijk
heid, een kunstenaar, en schijnt bet haast, of
hij als kunstenaar iets meegeeft van zijn per
soonlijkheid aan het ding, dat hij maakt. Zie, hoe
onbeschrijflijk handig bij 'het klontje vloeiend
glas, aan het uiteinde van zijn blaasroer, wentelt!,
zwaait, weer wentelt, er even wat' lucht in blaast
en weer wentelt tot'' hst zooiwaar al den vorm
van een gloeilamp begint te krijgen, dan even
in den vorm aan zijn voeten en de 'oervorm van
den ballon komt glanzend te voorschijn. Het is
de telkens weerkeerende verrassing, het te 'voor
schijn komen van die volmaakte glasvormen in
allerhande maten en modellen, tot de groot'e
melkglazen (Argenta) armaturen toe Zie dan
hoe handig het jeugdi maatje na even vijlen den
te langen 'hals van de blaaspijp aftikt. Ein,' zie
dan vooral ook het buizen trek ken.
alLeliï, die aam ld everbouwimg hebben meega-.,
■werkt. Spr. hoopte, nu het onderwijs in de ver
bouwde school weldra hervat zal worden-, het
onderwijs zo ublijven wat het was, een onder-i,
wijs van go,ed gehalte, gegeven onder leiding;
van een hoofd, die heeft getoond liefde te be
zitten voor het onderwijs en de kinderen
D.e Burgemeester dieed een beroep op de
ouders om hst onderwijzend personeel te steu-,
nein in hun zWars taak om- de kinderen op te?
voeden tot menschen met een vast karakter,
die hun maatschappelijke plichten met ijver,
toewijding en volharding vervullen. Last not
least wil spr. hopen, dat de goede verstand-,
houding en vruchtdragiende samenwerking tiis-
schen schoolinspectie en het gemeentebestuur
bestendigd moge blijven.
Het zou spr. aangenaam zijn, indien de In
specteur, die van zijn warme belangstelling voor
het lager onderwijs zbo dikwijls deed blijken,,
de verbouwde school z'ou wijlen openeni
Hierna voerde het woord de heer C. Chr.
Dun, Inspecteur van het Lager Onderwijs, die.
zijn voldoening uitsprak over deze verbouwing;
cn het gemeentebestuur dank e nhulde bracht
voor wat hier is verricht. Dezte school is thajns
zonder luxe echt modern ingericht', waarin, zoo
ais de Burgemeester reeds zieide, schoolbaden|
niet ontbreken. Diit is de eerste school in het.
Noorderkwartier, waar dezie schoolbaden voor
komen. De victorie komt in dezen niet uit Alk
maar, maar uit Oude' Niedorp. 'Spr. richtte;
zich vervolgens tot de ouders en schetste in
zijn toespraak de moeilijke taak van het on
derwijzend personeel.
Door de verbouwing der school is bewerk-,
stellig'd, dat hit onderwijs in een prettige om
geving zou worden gegeven, wat ook vooral
aan de kinderen ten goede zal komien. I I
Spr. verzekerde, 'dat het lager ondier wijs de
warme belangstelling heeft van het gemeente-1
bestuur en. het deed spr. steeds aangenaam aart
op zoo prettige wijze met het gemeentebestuur
te mogen samenwerken.
Spr. verklaarde op dit historisch oogenblik'
d.e school voor geopend.
Hierna sprak nog hit hoofd dr eschool,
de hier I. J. Schroevers, die het gemeente
bestuur dank bracht voor de energieke wijzte,,
waarop was tewerk gegaan en verzekerde, dat
het onderwijzend personeel zou toonen dit te
waardeleren, door hun beste krachten te geven
aan. bet onderwijs
Hiermede was de plechtigheid geëindigd en
viëraenigden de officieele personen zich ten
raadhuizie, waar de eerewijn werd rondgediend.
oudkarspel.
Op het drietal bij benoemi|ng van koster bij
de Ned. Herv. Gem. alhier kwamen voor: M.
Kramer, N. Bankersen en P. Jonker Jz t
Hieruit is gekozen de heer N. Bankersen,
die- 1 Januari a.s. als zoodanig in dienst zal
treden.
OUDKARSPEL.
Door W. J. Matla, alhier, is aan Burgemees
ter en Wethouders dez'er gemeente vergun
ning gevraagd tot het plaatsen van een electro-;
motor van 2 P,.K. in het perceel Wijk A no.
143, in welk perceel hij een wagen- en caros-
seriewerplaats wil oprichten.
BROEK OP LANGENDIJK-
Ingjekflincin en vertrekken personen over Ie
maand November 1928-
Ingekomen: O. Kansen, zonder beroep, van
Haarlemmermeer naar bier, Dijk no. 611.
Vertrokken: D Brak, van hier naar Zijpe, Stol-
pe vlotbrug F 53.
S. v. id. Waal-de Boer met gezin, van hier naar
den Heller. Oostslootstraat 23 C.
G .de Bree, z. beroep, n. Zaandam, Ottersp. 28
J. Bak, korporaalkok, naar Vlissingen.
P Kool, leider Demonstratie-bedrijf, naar Heer-
hugowaard, Waarlijk A 24b.
H. Postmus, dienstbode, naar "Oudkarspel A 30.
H. v. d. Molen, met gezin, zonder beroep, naar
Koedijk, 58a.
Tr Wiering, dienstbode, naar Hilversum, R.iu-
tersweg 45.
W Wiering, dienstbode, naar Hilversum, Wal-
decklaari 36
OUDE NIEDORP-
Gistenü, namiddags te 2 uur, had alhier de
officieel© opening plaats van de geheel ver
bouwde O. L. School. Bijna alle ouders der
leerlingen waren hierbij aanwezig, zoomede de
leden, der Ouder commissie, Commissie van
Plaatselijk Schooltoezicht en de Commissie tot
wering van schoolverzuim. Voorts waren aan
wezig Burgemeester en- Wethouders, alle raads
leden, de Inspecteur van het Lager Onderwijs
in d.e Inspectie Dien Helder, de architect die
heer Saai te Alkmaar ein de aannemer de heer.
'Boekel. 1
Allereerst werd het woord gevoerd door den;
Burgemeester, die, na allen en inzonderheid
den Inspecteur, welkom te hebben geheeten,
memoreerde hoe de verbouwing was tot stand;
gekomen en .een woord van hulde bracht aan;
den architect, die er in geslaagd is de oude,
school te verbouwen tot een fraaie dorpsschool,
modern ingericht, waarin zielfs schoolbaden!
niet ontbreken. Ook aan den aannmer komt,
zegt spr., leen woord vajn lof toe, zoomede aan
Het is met wat overleg en behoorlijke inlich
tingen niet zoo buitengewoon moeilijk om fond
sen-posities op te bouwen, waaxuit min óf meer
aanzienlijke koerswinsten te voorschijn komen.
De pyramidale problemen beginnen feitelijk eerst
op het oogenblik, dat .Je fonds en bezittver zich
afvraagt: moet ik winst nemén? Heb huidig tijiis-
gewricht stelt deze vraag iederen dag dringender
dan ooit. Vooral omdat de overgroote meerder
heid van fondsenhouders thans winsten kan bin
nenhalen. Om ©ens eenige willekeurige fondsen
te noemen, zouden wij deze "question bruiante
als volgt willen beantwoorden: Aandeelen Phi
lips Gloeilampen: nog geen denken aan verkno
pen. Cert. v. aand. Margarine-Unie: een kwestie
van persoonlijk inzicht. Eerlang is een claim te
wachten. De meeningen zijn er al over verdeeld,
of net aanbod van claims groot genoeg zal zijn
om de huidige verkoopers aan goe'dkoopere stuk
ken te helpen Wel mag men zeker niet op meer
dan 10 pCt. dividend rekenen, maar de goodwill
van het concern schijnt den weg van Philips
Gloeilampen op te gaan. Aand. Calvé Delft: een
groot vraagteekeu. Aand. North American Cy.
winstnemen! Een koers van 97 dollar voor een
share, die netto 4.40 dollar per share verdient,
is zelfs voor Amerikaansche begrippen zeer hoog,
en verdisconteert op zijn minst de toekomst van
3 jaar* later. Aand. National Cash Register A-
shares: Winst nemen! Aand. General Motors Cor
poration: winst nemen! Het is niette voorspellen,
!op welke wijze de dagelijksche groeiende pro
ductie van Fori de winsttcapaeitieit der General
Motors zal aantasten. Aand. Perlak Petroleum:
Men wachte de publicatie van verdere spuitera
af, die achtereenvolgens zonder twijfel het dag
licht zullen aanschouwen. Aand. Algemeene Ex
ploratie Maatschappij: Zelfs op 150 pCt. behoeft
de kapitaalkrachtige houder nog niet aan ver-
koopen te denken. De Bataafsche heeft niet; voor
niets op deze terreinen kostbare permanente in
stallaties aangebracht.
In deze rhapsodisohe adviezen is tevens een
beeld geteekeud van de beurs. In eenige andere
afdoelingen was er voor haussiers niet veel eer
te behalen. Rubberwaarden b.v. keerden weer
terug van de hausse dwalingen huns weegs. Deze
of uiterlijk de daarop volgende week worden de
befaamde verschepingen uit het verre Oosten aan
de Theems verwacht, waarna de abnormaal ge
slonken voorraden zich krachtig zullen „herstel
len". Een zonderlinge hausse ontwikkelde zich
in aandeelen Intercontinental Rubber, het dob-
belfonds van .den „kleinen man". De koersstijging
werd weinig au sérieux genomen.
Suikerwaarden bleven verwaarloosd, ondanks
een iets aangenamer tendentie der Amerikaan
sche termijnmarktHet is merkwaardig, dat dit
lichte prijsherstel samenvalt metl een periode van
minimale V.LS.P.-activiteit, hieugeen echter hem,
die met hedge-operaties op de hoogte zijn, niet
zal verbazen/
Scheep vaartaahdeelen eveneens mét slechts be
scheiden belangstelling, ofschoon de "bevredigende
vfachtenmarkt wel wat meer öpmerkzaamheid
waardig was. Het Nederlanidsche publiek heeft
echter in deze rubriek te veel teleurstelling ge
had, dan dat het zoo aanstonds in 'beter© tij dien
kan gelooven.
In Kunstzijde wilde het rechte animo niet ko
men. Londen blijft zeer gedrukt, o.a. voor Bri-
tsh Enka en Celanese, en ook B(erlijln werkte
niet mee 'De steroewichelaars lezen een gouden
toekomst, maar 'het heden [is voor outsiders moei
lijk te apprecieeren.
Gemeente OUDKARSPEL-
Over de maand November.
Geboren: Elisabeth, dochter van Cornells van
Galen en Cornelia Johanna v d. Vliet. Nico-
laas, zoon van Nioolaas Molenaar en Trijntje
de Boer.
Ondertrouwd: Geene.
Gehuwd: Jan Stam, 27 jaar koopman, wonende
te Arnhem en Neeltje Nap, 29 jaar, zotider be
roep, -.wonende "te Oudkarspel.
Overleden: Geene.
Gemwnte BROEK OP; LANGENDIJK-
'Over 'de maanld November.
Geboren: Aafje, d van K. Visser en van' A.
Wagenaar. "Klaas, z. van J. Glas en Van G.
Slot. Mi-nke, d. van J. Kruk en van M. Meijer.
Getrouwd: J. Krijger, oud "24 jaar, schilder,
wonende te Heerhugowaard en G. den Hartigh
oud 25 jaar. O. Blom, oud 32 jaar tuinbouwer
en B. den Hartigh oud 27 jaar. J. den Har-1
tigh, oud 23 jaar, tuinbouwer en N. Vooijs, oud
23 j aar.
Overleden: Rens Slot, oud 52 jaar, echtgenoot
van I. .Wagenaar.
3 Deoember.
„Radio-Expres" brengt ©en artikel over me
tingen en Berekeningen aam smoorspoelen met
ijzerkern en behandelt de constructie van een
super-selectief neutrodyne-toesfel met zelfver
vaardigde spoelen. Onder de rubriek Handiels-
nieuws wordt met lof gesproken over de Phi
lips Ei-lampen-serie, terwijl verder K;E. te Geil
zendam over den Philips gramofoon-opuemer
schrijft.
In „Radio-Wereld" schrijft A. Meijer Tchwene-
ke over de Haagsche beeldradio-demonstratie en
J E. Weenink over de simplidyne voor wissel
stroom. Voorts (Je gebruikelijke rubrieken.
De „Radio-Bode" publiceert het derde rapport
over den Eischerbeugel.
In de „Katholieke Radiogids" treffen we "een
beschouwing aan over het „hoorspel". Joh. Schma-
bel levert ëien bijdrage over de draadlooze uit
zending van films.
Het „Christ Tijdschrift voor Radio" bespree"kt
het Philips wisselstroom-ontvangtoestel no. 2514
en vervolgt de artikelenreeks over luidsprekers.
„Radio" brengt Vafia-nieuws.
l i f ijj
ENGELAND'
RADIO VOOR DEN EFFECTENHANDEL
Om de radio ook voor den effectenhandel dien
stig te maken, heeft het? Hoofdbestuur van de
Engelsche Posterijen besloten verschillende fa
ciliteiten toe te staan aan effectenmakelaars, die
zich op zee bevinden en orefers wiensdhen af! te
sluiten.
ONTEVREDEN ENGELSCHE LUISTERAARS.
Een van de vooraanstaande personen op radio-
gebied in Engeland kreeg onlangs bezoek van
een luisteraar, die mededeelde, dat ©r bij den
Engelschen omroep letterlijk niets was, dat? de
moeite 'waard was om naar te luisteren.
Toen men hem vroeg, wat er dan niet' goed
'was aan het Schubert-conciert van den vorigen
avond, keek hij ©enigszins verward om zich heen
en mompelde enkele onverstaanbare woorden.
Bij nadere informatie bleek, dat 's mails an
tenne in Augustus 1.1. omgewaaid was.
1
FOTO TELEGRAFIE EN RADIO-OMROEP.
De B. B. C. heeft het plan om de "foto's van de
belangrijkste medewerkers aan .de omroep-pro-
gramma's uit te zenden over den zender Daven-
try. Evenals bij de andere Engelsche foto-tele.
grafie-experimenten zal hierbij van het Fulton-
systeem worden gebruik gemaakt.
AANTAL LUISTERAARS-
Volgens officieele opgave bedroeg het aantal
ingeschreven luisteraars in Engeland op 31 Octo
ber 1.1. 2.543.000.
DE VERLEIDING WAS TE GROOT-
Eeen Parijzenaar, die door middel van een tele
foon vanuit de Beurs naar zijn woning, en' een
draadlooze zend-installatie te zijnen hui^e, zijn
vrienden in het buitenland onmiddellijk met de
nieuwste beurskoersen op de hoogte bracht, wat
natuurlijk zeer aan hun speculaties ten goede
kwam, heeft ten slotte zijn „edelmoedige" vriend
schap met ©en 'jaar gevangenisstraf en een flinke
geldboete moeten betalen.
VEREENIGDE STATEN VAN AMERIKA.
RADIO VOOR HET PLATTELAND
Een overtuigend bewijs van de belangstelling
voor speciale landbouwlez'ingeu is wel het feit,
dat de landbouwafdeeling van die N.B.O. regel
matig een duizendtal brieven per maand ont
vangt met betrekking tot de lezingen, die spe
ciaal voor het platteland worden gegeven.
