Binnenlaudsch Nieuws,
Schagen, 1 April 1891.
Gemengd iNieuws.
ING-EZONDE HST.
Werkeloosheid.
dat het formule eren van beginselen niet scherp ge
noeg kan geschieden, om te voorkomen, dat
spitsvondige afgevaardigden zich onttrekken
aan de verplichting om mede te werken tot
het invoeren van hervormingen. M aar dezen
er op nit zijn, om door het opwerpen van
exepties of het aanvoeren van fictieve argu
menten, hun conservatieve neigingen te doen
zegevieren, daar moeten de kiezers en namens
hen de kiesvereenigingen, er voor waken, dat
de gewenschte hervormingen zoo scherp mo
gelijk worden geformuleerd en daarmede de
kans voor verschillende uitlegging zoo gering
mogelijk wordt gemaakt.
Kan men nu zeggen dat dit doel bereikt
wordt, wanneer ten aanzien van het kiesrecht
eenvoudig gezegd wordt: uitbreiding zoover als
binnen de perken der grondwet te verkrijgen
is? Bij nadere overweging meenen we die
vraag ontkennend te moeten beantwoorden.
Art. 80 der grondwet, bepaalt de perken waar
binnen de wetgever het kiesrecht heeft te
verleenen. Dat artikel heeft 8 zinsneden en
luidt:
De leden der Tweede Kamer worden regtstreeks geko
zen door de macnelgke ingezetenen, teven» Nederlander»,
die de door de kieswet te bepalen kenteekeneu van
geschiktheid en maatschappelijken welstand bezitten en
den door die wet te bepalen leeftijd, welke niet beneden
drie en twintig jaren mag zijn, hebben bereikt
De wet bepaalt, in hoever de uitoefening van het
kiesrecht wordt geschorst voor de militairen beneden den
rang van officier bjj de zee- en de landmacht voor den
tyd, gedurende welken «y zich onder de wapenen bevinden
Van de uitoefening van bet kiearegt tijn uitgesloten.
zij. wien dat regt bij regterlijke uitspraak is ontzegd zij
die in gevangenschap of hechtenis zijnzy die bg regter
lijke uitspraak de beschikking of het beheer over hnnne
goederen hebben verloren; zij die in het burgerlijk jaar,
voorafgaande aan de vaststelling der kiezerslijsten, van eene
instelling van weldadigheid of van een gemeentebestuur
onderstand hebben genoten en, voor zoover de kieswet,
hetzg zeker bedrag van den aanslag in eene of meer
Kyks-directe belastingen, betzjj het hezit van een of meer
grondslagen van zoodanigen aanslag als vereischte van
kiesbevoegdheid stelt, zy die hun aanslag in die belasting
ot belastingen niet hebben voldaan.
De tweede zinsnede laat de schorsing van het
kiesrecht voor militairen over aan den wetgever.
Die bepaling behoeft ons niet bezig te houden.
De derde zinsnede behandelt de uitgeslotenen
van het kiesrecht en is te duidelijk omschreven
dan dat verdere toelichting noodig zou wezen.
Het is evenwel de eerste zinsnede, die uit
munt door onklaarheid en de deur open zet
voor eene uitlegging, die zoowel de kiesbevoegd
heid beperkt tot eene kleine groep bevoorrechten,
als die haar uitbreidt tot nagenoeg alge
meen kiesrecht.
Dat een kiezer meerderjarig Nederlander
moet zijn, is duidelijk genoeg uitgedrukt, maar
wat wil zeggen .kenteekenen van geschiktheid
en maatschappelijken welstand
Om die vraag te kunnen beantwoorden, dient
men de wordingsgeschiedenis dier paragraaf te
raadplegen.
Zij kwam in de Grondwet in een tijd dat de
Liberalen in de meerderheid waren, maar zoo
zeer blijk gaven van verdeeldheid in eigen boe
zem, dat zij, onbekwaam om de teugels van
het bewind te voeren, die in handen moesten
laten van den conservatieven minister Heems
kerk. Om zoowel de meest vooruitstrevenden
als de meest behoudenden in de Tweede Kamer
te bevredigen, werd deze caoutchoucparagraat
uitgedachtde wetgever zou er later wel de
beteekenis aan geven, die hem goeddunkte; als
toelichting werd nog door den minister Heems
kerk gezegd, dat het woordje .en" tnsschen
geschiktheid en maatschappelijken welstand
hier de beteekenis had van .of". Het kenteeken
van geschiktheid doelde op bekwaamheiddat
van maatschappelijken welstand behoett niet na
der toegelicht. Men ziet dat de perken, door
de Grondwet gesteld, geheel afhankelijk zijn
van de opvatting, welke de wetgever daarvoor
wil aannemen. Hij kan bepalen, dat het ken
teeken van geschiktheid moet wezen een acade
mische graad, een eindexamen van de Hoogere
Burgerschool, of van een school voor meer uit
gebreid lager onderwijs. Als kenteeken van
maatschappelijken welstand kan bij aannemen
groot grondbezit, het betalen van minstens
f 100.in de directe belastingen, enz. Laat
men een afgevaardigde vrij, om naar willekeur
die bepaling der Grondwet uit te leggen, dan
komt men geen stap verder, want, zoowel de
candidaat, die van meening is dat het kiesrecht
moet worden ingekrempen, als degeen die meent
dat het tot alle meerderjarigen moet worden
nitgebreid, kunnen beiden, zonder aarzelen, de
verklaring afleggen, dat zij kiesbevoegdheid
wenschen te verleenen, zoover als die binnen
de grenzen der Grondwet te verkrijgen is.
Daarom is het noodig, dat de kiezers verder
gain, en aan de dnistere bepaling der eerste
zinsnede een uitleg geveD, en van hunne can-
didaten daarmede instemming wenschen. "VVij
hebben getracht in de volgende formule de
beteekenis te leggen, welke die bedoeling der
in onze kiesvereeniging aangenomen motie,
met juistheid weergeeft:
Onder vaststelling van de noodige waar
borgen tegen misbruik bij de uitoefening
«rvan het kiesrecht en behoudens de uitzon
dering van art. 80, Se zinsnede, van de
.Grondwet, verlecne de wetgever zonder
.verwijl de kiesbevoegdheid aan alle meer
derjarige mannelijke Nederlanders op de
.voorwaarde van persoonlijke invulling van
.het stembiljet in het lokaal der stemming
De bewoording dezer formule is in hoofdzaak
ontleend aan de halfslachtige kiesrechtparagraaf
van het bestuur der Liberale Unie. Het is zeer
wel mogelijk dat met een beetje listigheid ook
aan deze formule eene andere uitleg is te
geven dan er mede bedoeld wordt, maar zeer
gemakkelijk zal het o. i. toch niet gaan, om
die bedoeling te ontzenuwen.
Het kenteeken van geschiktheid, door de
eerste zinsnede van art. 80 der Grondwet
voorgeschreven, wordt gevonden in de bepaling
dat het slembiljet in het lokaal der stemming
persoonlijk moet worden ingevuldde kiezer
moet dus kunnen lezen en schrijven. Het ken
teeken van maatschappelijken welstand ligt
reeds opgesloten in de uitsluitingen, bij de 8de
zinsnede van art. 80 gemaakt ten aanzien van
bedeelden. De 2de zinsnede van art. 80 blijft
onbesproken en de uitvoering er v*n overge
laten aan den gewonen wetgever.
De Liberale l/uie wenscht bovendien een
bewijs van belangstelling en stelt daarvoor tot
eisch dat de kiezer zich bij een eigenhandig
geschreven aanvrage tot het gemeentebestuur
wendt met verzoek om op de kiezerslijst te
worden geplaatst. Deze omslachtige bepaling is
zonder twijfel in een onbewaakt oogenblik aan
de pen van den opsteller van het manifest
ontsnaptgeen ernstig man, die het oprecht
meent met de uitbreiding der kiesbevoegdheid,
heeft er dan ook aan gedacht deze onzinnige
voorwaarde te verdedigen. De belangstelling
blijkt voldoende uit de reis naar de stembus,
om door persoonlijke invulling van het billet
zijn recht uit te oefenen.
Eene andere beperking, door de Liberale Unie
uitgedacht, bestaat in de uitsluiting van hen
.van wie blijkt, dat zij niet in staat zijn zelf
in hun onderhoud en in dat van hun gezin
te voorzien." Wie dat zijn, mag de hemel
weten. Blijken doet het van geen sterveling
anders dan van bedeelden en dezen zijn reeds
genoemd.De heer Levy, mede-onderteekenaar van
het manifest was niet weinig in den hoek
gezet, toen hem in de vergadering van Burger
plicht te Amsterdam werd gevraagd, wie hier
mede bedoeld werden. Hij maakte er zich af
met de opmerking, dat deze uitsluiting doelde
op accidenteel bedeelden, maar terecht
werd daarop geantwoord, dat tijdelijk bedeelden
volgens onze wet evengoed bedeelden waren
als gewone bedeelden en dus die uitsluiting in
het manifest volkomen misplaatst was.
Wij kunnen van dit manifest niet afstappen
zouder in herinnering te hebben gebracht wat
er dezer dagen in eene vergadering te Zaan
dam zoo juist van werd gezegd: Wie weet
wat hij wil, spreekt anders, spreekt, duidelijker."
Wij stappen hiermede van ons onderwerp af
met den hartgrondigen wensch dat ons Va Ier
land eindelijk eens toone, dat het nog aan
spraak mag maken op eene plaats in den rei
der beschaafde volkerenzoolang de hervor
mingen ten aanzien van kiesrecht, belastingen
en arbeidswetgeving niet zijn ingevoerd, kan
het daarvoor bezwaarlijk in aanmerking komen.
tooneelvoorstelling vaD den Heer L.B.v.8luis,
oud-artist der tooneelgezelschappen der Heeren
Dopoit en Boss en Judels.
Voor het voetlicht werden gebracht .De
Geneesheer" of .Dat heelt mijn commesaal
gedaan", benevens het blijspel Stijfhoofdig
heid, Koppigheid en Eigenzinnigheid."
Verder w illen wij hier nos herinneren aan de
op a. i. Vrijdag te houden Volksvoordracht,
voor welke gelegenheid belangstellende toegangs
kaarten kunnen bekomen bij de commissie—leden.
De voordracht vangt 's avoods te half acht aan en
het lokaal zal te Steven ure toegankelijk wor
den gesteld.
Een vreeselijk ongeluk heeft een huis
gezin te Yzendijke in rouw gedompeld. Een
vader heelt twee zijner kinderen, lijdend aan
kinkhoest en mazelen, op eigen gezag een
hoestbedarend middel gegeven, dat
indertijd door een Belgisch geneesheer aan een
volwassen mensch was vooraeschreven. Beide
kinderen, het eene 8 jaar, het tweede 1 jaar
oud zijn aan de gevolgen bezwekeu.
Uit Mniderberg meldt men:
Drie mannen speelden, bij gebrek aan bete
ren arbeid, met een kanon. Het zwaar gelsden
sluk werd met een lucifer aangestoken, met
het noodlottig gevolg Jat de schoorsteen sprong
en een der omstanders in het aangezicht vloog.
De man werd deerlijk verminkt naar huis
gebracht. De held, die de lucifer bij het kruit
bracht, kreeg hiervan zooveel in zijn gezicht,
dat hij waarschijnlijk voor heel ziju leven blind
is.
De avond van den tweedeh Paaschdag
bood allen, die op gebied van kunst naar ont
spanning verlangden, ruime keuze. Wij leven
nn in de jaarlijks terugkeerende periode, in
welke plaatselijke vereenigingen en particuliere
instellingen .tot sluiting van het seizoen" bet
kunstminnend publiek het dessert opdisschen.
In de eerste plaats maken wij melding van
Schagen'8 Harmoniekapel, die hare win-
tercampague besloot met een concert, waarop
een zorgvuldig gekozen programma met het meeste
succes werd uitgevoerd. Alle nummers afzonder-
lijk te bespreken, dunkt ons overbodig. Onze
totaal-indruk was, dat onze Harmoniekapel
onder de leiding van den Heer L. A. Schouten
steeds voorwaarts schrijdt op het pad dtr kunst
en hare uitvoeringen winnen in accuratesse en
technische afronding. Dat de Harmonie ook
bij machte is tot tijn geteekende uitvoering,
bewees zij o. m. in Donau-Wellen, welk num
mer zich uitstekend daarvoor leent.
sAir cF églisd' eene solo voor hoorn, werd
door den heer J. H. Borstlap verdienstelijk uit
gevoerd. Onzes inziens zou de voordracht nog
aanmerkelijk gewonnen hebben, wanneer het tem
po een weinig bedaarder ware genomen. Te
roemen vinden wij het klankgeluid, hetwelk de
heer Borstlap aan het instrument weet te ont
lokken, en dat door zijn mollige ronding aan
genaam en melodieus het gehoor streelt.
Een zeer talrijk publiek maakte ongetwijfeld
der kapel haar optreden aangenaam.
Op een Diet minder talrijk bezoek mocht het
Lokaal Célè8 bogen, bij de aldaar gegeven
Te Harlingen werd Zaterdag ochtend het
lijk van een jongeling, die den vorigen avond
met een paar kameraden aan de zwier was ge
weest, in eene sloot aan den Singel gevonden.
Eerst werd er gesproken van eene misdaad, in
ruzie en dronkenschap begaan, doch een scherp
onderzoek der politie heeft niets anders aan het
licht kunnen brengen, dan het vrij zekere ver
moeden, dat de overledene in benevelden toe
stand in het water is geraakt en zijn kamerraad
te ver heen was, om nota te nemen van wat
er gebeurdede derde man was reeds vroeger
huiswaarts gekeerd.
In deu nacht van Zondag op Maandag
is te Nijmegen buitengewoon veel sneeuw
gevallen. De sneeuwlaag, welke den bodem
bedekte, had gemiddeld 8% centimeter dikte.
De hoeveelheid gevallen sneeuw overtreft derhalve
die, welke in den bekenden sneeuwnacht, van
20/21 Januari jl. aldaar viel, toen de sneeuw
laag eene dikte vau,6&8 centimeter had.
Te Zandvoort werd dezer dagen door jhr.
P. Quarles van Ufford het volgende ter om
roeping aangeboden:
.De ondergeteekende maakt bekend, dat de
eigenaren, wier honden losloopende in het duin
worden aangetroffen, te kiezen zullen hebben
tusschen drie hierna volgende punten
.lo dat wanneer een hond wordt aangetroffen
in het duin, deze moet worden gebracht bij
den opzichter Luyendijk, om aldaar te worden
afgemaakt
.2o wanneer de eigenaar zijnen hond wil be
houden, zal hij gedurende een jaar niet in het
duin mogen spitten of laten spitten;
.3o de eigenaar zal voor zijn losloopenden
houd f 25 boete betalen, waardoor de beide
voorgaande punten zullen vervallen.
.P. Quarles r. Ufford.'
Op grond van een gemeentelijke verordening,
werd echter liet omroepen van deze voorhisto
rische bekendmaking verboden.
Het ontslag van den minister van Marine
Dgserinck, is den Sisten Maart ingegaan, op
welken dag zijn opvolger, kapitein ter zee Krujs,
betëdigd en in functie getreden is.
De nieuwe minister, thans chef van speciale
diensten bij het departement, is lid van de
staatscommissie voor de samenwerking tusschen
land- en zei macht, was vroeger chef van het
personeel van het marine departement in lndie,
commandant van het artillerie-instructiescbip
en hoofd van het vak van uitrusting bij de
marinedirectie te Amsterdam.
Zoowel door zijn werkzaamheid in speciale
betrekkingen bij de zeemacht als door eene
viitj nge detacheering bij het miuisterie van
Marine, is de minister Krugs goed bekend met
den loop van de inlichting der werven, evenals
met de administratie.
Als lid der voormalige staats-commissie tot
voorbereiding der wettelijke regeÜDg van den
militairen dienstplicht wordt hij geacht geheel
in te stemmen met de hoofd beginselen der thans
ingediende legerwet, waarvan het gedeelte dat
betrekking heeft op de zeemacht ook met zijne
medt-werking is voorbereid.
Zijn optreden in het kabinet is ook weosche
lijkgeaebt ten einde storing in de behandeling
der legerwet te vooikomen.
Aan practische ervaring paart hij de noodige
wetenschappelijke ontwikkeling.
Omtrent verschillende zaken ii hij homogeen
met zijn ambtsvoorganger, zoodat velen in deze
verandering in het Kabinet niets meer zien
dan een persoonsverwisseling.
Salaniue-vergiftiging. Bij een Fransch
bataillon deden zich onlangs menigvuldige
verschijnselen van vergiftiging voor. Ruim eeu
hondertal soldaten leden plotseling aan hoofd
pijn, koorts, duizeligheid, stoornis in de spijs-
verteering, zweeten en krampen in het lijf.
Bij onderzoek bleek, dat zij aardappelen hadden
gegeten, waarop zich uitwassen vertoonden, een
soort van woekerplant die in hooge mate ver
giftige eigenschappen bezit.
In het dorpe Erlenbach raakte Zaterdag
eensklaps een vervaarlijk, verscheidene duizen
den kilogrammen wegend stuk van een rots los
en viel, met donderend geraas, op het daaronder
staand huis van den schoenmaker Kraus. In
een oogwenk was het gebouw een puinhoop
en een wonder raag het htelen, dat geen men-
schenleven vernietigd werd. De beide echtge-
nooten waren toevallig juist op eeu lap grond
bij het huis, waar zij door de in het rond
vliegende baksteenen en stukken balk licht
werden gekwetst. De eenige zoon, die zich in
huis bevond, ontging door nog grooter wonder
den dood. Hij weid door vallende balken en
planken als in een kooi opgesloten, in de on
middellijke nabijheid van een vensterdoor dit
venster kon men hem gelukkig ongedeerd uit
zijn gevaarlijken toestand bevrijden. De arme
menschen hebben door 't ontzettend natuurtafe
reel alles verloreu wat zij bezaten.
Eveline Leal, de Engelsche jonge dame,
die bijgestaan door een deftige matrone, in
looze huwelijken speculeert, is te Parijs weer
in hechtenis. Nauwelijks voor weinige jaren uit
de gevangenis ontslagen, had zij het oude spel
weder begonnen. Voortdurend werden op groote
huwelijksgiften beluste heeren door advertenties
aangelokt, met wie zij zich verloofde, om, wan
neer zij eene behoorlijke hoeveelheid juweelen
en andere geschenken ontvangen had, het enga
gement .af" te maken natuurlijk de juwee
len enz. behoudende. Gelukte het niet aldus
van hare minnaars af te komen, dan ging zij
met hen naar Londen en liet zich voor enkele
shillings door een dienstvaardig geestelijke trou
wen. Na het dejeuner ging zij zich dan kleeden
voor de huwelijksreis en verdween, om te
Parijs nieuwe slachtoffers te maken. Zoo schijnt
zij in enkele jaren wel dertig maal .getrouwd"
te zijn. Zij is 35 jaren en ziet er lieftallig uit
Hare aliassen zijn ontelbaar.
Te Dubuque in Iowa zijn 1000 gevallen
Van i n 11 u e n z a' voorgekomen.
Te Chicago heeft de sterfte in de afgeloopen
week 900 bedragen, tegen 419 in dezelfde week
verleden jaarin de laatste vier weken 2904,
tegen 1819 gedurende hetzelfde tijdvak in 1890.
In de laatste zes dagen, zegt een telegram
van Zondag, zijn 500 menschen aan de ziekte
gestorven, welke steeds kwaadaardiger wordt.
De hospitalen zijn overvol, de begrafenisonder
nemers wecken dag en nacht. Op een der kerk
hoven stonden 200 lijken te wachten. Dr.
Tomliuson, belast met het statistisch bureau
aan het .stedelijk departement van gezondheid",
schat het aantal lijders op 200.000. Een zijner
adsistenten behoorde tot de slachtoffers, evenals
dr. Park es, hoofd heel meester aan het Rush
Medical collegie." Het weer bleef koud en nat.
Te Wabash in Indiana moeten tusschen de
1500 en 2000 personen door de ziekte zijn
aangetast, doch gevallen met doodelijken afloop
worden niet gemeld. Te Pittsburg en Alleghany
telde men 15.000 gevallen.
Zekere dr. Centty te Chicago beweert de
influenza—microbe te hebben ontdekt,
ja, die iu de lucht zwevende te hebben opge
vangen.
Onlangs overleed te Philadelphia Joseph
Schubertb, eigenaar van een der grootste piano-
fabrieken aldaar, zijn erfgenamen een vermegen
van ongeveer 48 milioen gulden nalatend. Hij
vertrok op negenlienjarigen leeltijd tegen deu
zin zijner ouders uit "Weenen naar Amerika en
liet in 20 jaar tijds niets van zich hooien. Toen
schreef hij aan zijr.e familie dat hij in de ver-
eenigde staten als werkman was begonnen en
na veel voor- en tegenspoed te hebben onder
vonden, thans een pianofabriek bezat, die aan
een paar honderd handen weik gaf. Daarna
echter kregen zijne bloedverwanten nooit meer
iets van hem te hooren, totdat zij dezer dagen
in een der AVeener couranten werden opgeroe
pen als rechthebbenden op Schuberths aanzien
lijke nalatenschap.
Yelen zfjn zeker met my van hetzelfde gevoel
doordrongen, maar werd hun door hunne maat
schappelijke positie het zwegen opgelegd, evonals
znlks met my het geval was; doch tegenover
de groote werkeloosheid van velen onzer minge-
goede burgers in dezen zoo strengen winter, kwam
