Expositie toont Teso in beweging 6 (i 06-11V* voor eei bron voi leven Woning zet beschermd dorpsgezicht op tocht" GIRO 68 68 TEXELSE COURANT Toerist wint tien mille met kraslot „Blijft altijd eeuwig solidair!" Buurt hecht aan boomgaard opvangB TENTENKAMP! Gevangenissen VRIJDAG 24 JUNI 1994 Directeur Rob Wortel van Teso heeft vanmiddag in het Ma ritiem en Juttersmuseum in Oudeschild een expositie ge opend die een indruk geeft van de „bewogen" geschiedenis van de onderneming. Daarbij worden tal van wetenswaardigheden over de dagelijkse gang van zaken bij de bootdienst op boeiende wijze onder de aandacht ge bracht. Het is een prachtige, professionele tentoonstelling geworden, wat voor een belangrijk deel is te danken aan Teso zelf want die stelde er f60.000,- voor beschikbaar. Dat is het zesvoudige van het budget dat gewoonlijk be schikbaar is voor een wisselexpositie. „Teso, een onderne ming in beweging" zal mede daarom minstens drie jaar in stand worden gehouden. De tentoonstelling, die gister avond al door het Teso-personeel is bekeken, is ondergebracht op de tweede verdieping van het voormalige graanpakhuis, waar eerder wisselexposities waren te zien over het reddingswezen en over slepen en bergen. De mede werkers van het museum zijn er een jaar mee in touw geweest, volgens een ook in eigen huis be dacht inrichtingsplan dat uitmunt door originaliteit. Het is praktisch allemaal .eigen werk" met uit zondering van de verlichting die verzorgd is door IBS en Raak Lich tadvies en die na afloop van de tentoonstelling gewoon blijft zit ten om bij volgende exposities dienst te doen. De bezoekers die de tentoonstel lingsruimte binnen stappen krijgen het gevoel dat ze aan boord van de veerboot zijn. Het plafond is net zo uitgevoerd als in de gangen van de Molengat, de wanden zijn voor zien van ramen en patrijspoorten en de vloer vertoont de strepen die ook op het autodek van de echte veerboten zijn te zien. Bij de entree maak je kennis met het ver leden van Teso en geven foto's en knipsels een idee van de strijd die moest worden gevoerd om het concurrerende bedrijf van Bosman uit te schakelen. Blikvanger is de fraai nagebouwde stuurkast van Teso's eerste eigen boot De Dage raad, die in de Oudeschilder haven van vroeger lijkt te liggen omdat de achtergrond wordt gevormd door een meters brede oude foto. Het is haast niet te zien dat het slechts een halve stuurkast is, die dank zij een listig opgestelde spie gel toch compleet lijkt. Kaartje knippen Het openingsritueel stond vanmid dag ook in het teken van het verle den. De genodigden mochten binnen op vertoon van een tweede klas bootkaartje uit de vijftiger ja ren toen een overtocht 53 cent kostte. Die kaartjes werden bij het aan „boord" gaan geknipt door gepensioneerde Teso-medewer- kers Wim de Boer en Jaap Bakker. Laatstgenoemde heeft uit zijn historische Texelse voorwerpen- collectie tal van artikelen voor de tentoonstelling uitgeleend, waar onder de fraaie bronzen werfpla- ten die in de loop der jaren op de diverse schepen hebben gezeten. Het werfplaatje van de De Dage raad is er ook, maar dat is nage maakt door maritiem documen talist Roy Helleman uit Oude schild. Selectie De geschiedenis van Teso wordt weergegeven in foto's en geschrif ten, binnen kaders die worden ge vormd door scheepsramen. Er is niet naar volledigheid gestreefd. Gelukkig niet want anders zou al gauw het opnamevermogen van de gemiddelde museumbezoeker worden overbelast. De teksten bij de foto's en tekeningen zijn zo kort mogelijk gehouden maar geven ra ke essentiële informatie, waarbij duidelijk wordt hoe belangrijk „de Museummedewerker Willem Keijzer legt de laatste hand aan de Schulpengat-brug. waarin de bezoeker het gevoel kan krijgen dat hij het schip de haven van 't Horntje binnen stuurt. 'Toto Harry de Graan de kleinschalige opzet en de be langstelling voor vreemde bieren is dit absoluut haalbaar." Morgen houdt de Tesselse bier brouwerij van 11.00 tot 18.00 uur open huis. Door het winnen van f10.000,- met een kraslot heeft een man uit Rotterdam zijn vakantie op Texel in één klap terugverdiend. De toe rist, die liever onbekend wil blij ven, kocht het lot dinsdagmiddag bij Tabakshop 't Centrum in Den Burg. Totaal schafte de Rotterdammer twintig krasloten f2,50 aan. „Hij liep ermee de deur uit en ging op het terras de vakjes openkrassen. Even later stapte hij weer binnen en toonde me het winnende lot. Zelf reageerde hij opvallend koel, ik was veel verbaasder", vertelt Tabakshop-exploitant Marco van der Vis. De toerist had nog meer geluk, want enkele van de andere loten leverden hem tesamen nog f350,- op. Van der Vis hoefde de recordwinst niet zelf uit te betalen. „Dat ge beurt alleen tot honderd gulden. Grotere bedragen gaan via de bank." Bij de krasloterij kan het uitgekeerde bedrag oplopen tot f75.000,-. De tien mille van dins dag was voor Van der Vis, die sa men met Tabakshop Mets in De Koog het enige verkooppunt op Texel is, de hoogste score. „Mis schien heeft al eens iemand een hoger bedrag geïnd, maar heeft hij of zij dat niet bekendgemaakt." De krasloterij is volgens Van der Vis op Texel net zo'n groot succes als elders in Nederland. „Het is gekkenwerk. Vooral in het begin was het een enorme rage, maar ook nu nog verkopen we gemid deld duizend loten per dag." ALARM rm ALS ELKE SECONDE TELT Vol proeflokaal test eerste ,,Skuum Koppe" Familie, kennissen, zakenrelaties en andere genodigden brachten gistermiddag een toast uit op het welslagen van de door Harry Bon ne gestarte Tesselse bierbrouwerij. Dat gebeurde in het proeflokaal, dat bij de brouwerij aan de Schil- derweg is gevestigd. De ken nismaking met het Tesselse bier, „Skuum Koppe" genaamd, beviel de aanwezigen goed, want velen lieten zich graag meer dan één glas voltappen. Bewondering ging uit naar Bonne, die niet alleen het geestrijke vocht zelf ontwikkelde, maar ook de verbouwing volledig in eigen beheer verrichtte. In het proeflokaal kunnen bezoe kers zes dagen per week, van 11.00 tot 18.00 uur, het Tesselse bier proeven en kopen. Alleen 's maandags is het bedrijfje geslo ten. Het bier is zowel uit de tap als in flesjes verkrijgbaar; andere bier soorten en sterke dranken mogen niet worden verkocht. Proeven is niet gratis. „Van de wind kan ik niet leven", aldus Bonne, wiens echtgenote Corry in het proeflo kaal de scepter zal zwaaien. „Skuum Koppe" is op Texel uitslui tend in het proeflokaal te koop. De Wijn- en Bierboutique in Den Haag heeft de landelijke primeur. Bij voldoende belangstelling kun nen ook rondleidingen worden ge geven. Bezoekers zullen in de brouwerij dan ondermeer de „bot tel bok" zien, een apparaat waar mee de flesjes bier kunnen worden gevuld. Het stelt Bonne in staat per uur 700 a 800 flesjes te verwerken. Voor Bonne betekent de bottelbok een uitkomst, want als hij alles met de hand had moe ten doen, zou hij tijd tekort komen. „Bovendien is het een uitstekende manier om het bier zuiver in de fles te krijgen. De kans op besmet ting bij het overbrengen wordt er sterk door verkleind." Bonne kon de bottelbok aanschaffen dankzij de financiering door de Stichting Stimulering Texels Produkt. Hoe wel het gaat om een exemplaar uit 1960 moest er een fors bedrag voor op tafel worden gelegd. Hoe veel wil Bonne niet kwijt, „maar je kunt er een goede auto voor ko pen". De beginnende ondernemer is voorts in het zadel geholpen door Business Creation Result, die op Texel al bij meerdere nieuwe projecten betrokken was. De bij de opening aanwezige projectbege leider schatte de kansen op suc ces redelijk hoog in. „Mede gezien Corry en Harry Bonne heffen het glas op het succes van hun brouwerij annex proeflo kaal. (Foto Frans HopmanI „Blijft solidair. Blijft altijd, eeu wig solidair!". Teso-directeur Rob Wortel citeerde vanmid dag bij de opening van de ex positie in het maritiem museum uit het lied dat in 1908 in Oudeschild werd ge zongen toen daar De Dage raad voor het eerst binnenliep. Hij achtte die solidariteit ook nu noodzakelijk, vooral wat betreft de toekomst van Teso. Hij doelde in het bijzonder op de capaciteit die de veer dienst dan moet hebben om het toeristische aanbod te kunnen verwerken. In de 87 jaar var\ haar bestaan heeft Teso de vervoerscapaciteit verdertigvoudigd. Als de lijn wordt doorgetrokken zou de capaciteit de komende 20 jaar verviervoudigd moeten wor den. De groei van de vervoers vraag kan echter 'beperkt blijven als geen nieuw toeristi sche aanbod wordt ge creëerd. Gebeurt dat toch, dan is er kans dat er straks wel een geweldige infrastruc tuur is, maar laat de vraag naar het toeristisch product het afweten. Een verstandig beleid op dit terrein heeft al leen kans van slagen als het door de Texelse bevolking breed wordt gedragen, aldus Wortel. Het onderzoek dat Teso onder de Texelaars heeft laten uitvoeren geeft in elk ge val een idee wat zij willen: consolidatie of beperkte groei. Het is aan het lokale bestuur om dat inzicht om te zetten in beleid en daar naar de toekomst vasthoudend in te zijn". De aan de hand van oude afbeeldingen gereconstrueerde stuurkast van Teso's eerste de Oudeschilder haven in het begin van deze eeuw. veerboot De Dageraad met als IFoto een Duitse bank, terugkeerde naar Texel. Spelen De expositie bevat meerdere „le vende" onderdelen, die soms door de bezoekers in werking gezet kunnen worden. Op een video scherm, worden voortdurend frag menten getoond uit films die in de loop( der jaren over Teso zijn ge maakt: reportages over een vaart door het ijs door de stoomboot Marsdiep, de feestelijke proefvaart van de Dokter Wagemaker, etc. Siep Zijlstra maakte voor de ten toonstelling een machine die laat zien hoe de Voith Schneider pro pellers werken, waarmee de he dendaagse dubbeldekkers zijn uitgerust ter vervanging van de aloude schroeven. Daarbij wordt gebruik gemaakt van een stuk van het houten model van het schip waarmee in de ontwerpfase door het Marin (Maritiem Research In stituut Nederland) in Wageningen de modelproeven werden gedaan. De bezoekers kunnen de bladen van de propeller verstellen en laten ronddraaien. Gebleken is dat der gelijke spelletjes voorzien in de be hoefte van de hedendaagse museumbezoeker. Dat geldt ook voor het model van de door de fir ma Geveke beschikbaar gestelde opengewerkte scheepsmotor. De bezoekers kunnen door drukken op de knop de zuigers, krukas en tandwielen in beweging brengen. Brug Heel fraai is de nagebouwde brug van de Schulpengat, die een goe de indruk heeft van het zenuwcen trum van een Texelse veerboot van deze tijd. De bezoeker die in de stoel van de stuurman gaat zitten, ziet voor zich het Horntje met links de Mokbaai en rechts de woon kern met NlOZ-windmolen, op de achtergrond de aanleginrichting en daarachter het fraaie Texelse landschap. Het is een reusachtige kleurenfoto (2x7 meter) gemaakt door Sandra Albers uit Amster dam. Ze moest er zeven vroege reizen met de boot voor onderne men voordat de condities voor een goede opname zich aandienden. In de nagemaakte brug staat een echte radio afgestemd op kanaal 12, zodat je de op dat moment werkelijk pratende Teso-mensen hoort. De Teso-jongens moeten dus de komende drie jaar een beetje op hun woorden letten. Er is ook een radarsimulatie, die laat zien hoe het zeegebied tussen Texel en Den Helder zich op het ra darscherm laat zien. De bezoeker kan door het bedienen van de „joystick" het schip sturen en het radarbeeld reageert daarop zoals in werkelijkheid. Ook kan het elec- tromsche controlecircuit worden ingeschakeld, waardoor men de juiste werking kan controleren van tal van onderdelen van machines en andere technische voorzienin gen/ aan boord. Van (bijna) alle schepen die Teso ooit in gebruik heeft gehad, zijn fraaie schaalmodellen gemaakt. Enkele worden op de expositie ge toond. De bezoeker eindigt zijn tocht door de tentoonstelling in de videozaal, waar men naar keus di verse films kan laten draaien. Zo als de in opdracht van Toonders Studio's gemaS drijfsfilm „Het bewogen i een film van de KNRM off met het thema van de i niets van doen hebben zoal reportage over de opstand Georgiërs. Bcxx pc: Er wordt ook nog wat te gegeven, bij het aan de len van de toekomst van krantekoppen en foto's slag gedaan van de Teso tot coöperatie te daardoor uit niet-Texelse houden. Ook wordt de de orde gesteld welke heeft bij de beheersing toerisme. Adjunct direcl Willem Peter van der Stichting Texels Museuml over in zijn welkomstwa middag weinig bestaan. Hij waarschuw het slachten van de kip gouden eieren. „De komt niet naar Texel gestrekte gebieden vol bungalows te zien of dorp met geïmporteerde moet een consensus staan tussen de recreafc natuur, tussen economis langen en leefbaarheid, zijn grotere boten en gro vens niet nodig. Hopelijk we de bezoekersstroom daag naar Texel komt, stal op het huidige aantal trekkelijkheid van Texel door kwaliteitsverbeten plaats van kwantiteitsverl Text pair bij boot" voor de Texelaars altijd is geweest. Mogelijk draagt het bij aan het uit de weg ruimen van het misverstand dat de Texelse ge meenschap „besloten" zou zijn, wars van invloeden en mensen en invloeden van elders. Welvaart op Texel was altijd te danken aan de buitenwereld en het contact met die buitenwereld werd gevormd door de boot. De boot is voor de Texelaars altijd gespreksonder werp nummer één geweest en de samenstellers van deze ten toonstelling mogen er dan ook op rekenen dat er daarom meer dan normale belangstelling voor deze expositie zal bestaan. De teksten in de expositie zijn ook in Duits weergegeven om een ca tegorie bezoekers die in een be paalde tijd van het jaar bijna de helft van het totaal uitmaakt, van dienst te zijn. Daarvoor zorgde (gratis) Wim Bulder uit Eierland die na een jarenlange werkkring bij Het woonhuis dat Jan Willem van Duin in ,,de Appelentuin van Kik kert" naast boerderij Martha's hoeve in Den Hoorn wil bouwen is een aantasting van het be schermd dorpsgezicht. Dat vin den zowel buurtbewoners als Dirk Terpstra (PvdA), die evenals de rest van de oppositie het open ka rakter van Diek in stand wil hou den. De coalitie gaf echter te kennen wèl medewerking te wil len verlenen. Hoewel het naambord van Den Hoorn anders doet vermoeden, ligt de boomgaard, eigendom van Kees Kikkert (De Kroontjes), op papier in het buitengebied. Het perceel wordt nu min of meer agrarisch gebruikt. Voor de be stemming woningbouw moet de gemeente een artikel 19-proce- dure voeren. B en w vinden het opvullen van het „gat" stede bouwkundig geen bezwaar. De PvdA is echter niet van plan mee te werken. Terpstra: „Eerst steekt de gemeente veel geld in het opk nappen van het dorp. En nu dit. Het open karakter van Diek houdt de relatie met het buitengebied juist in stand." Dubbele koers De PvdA'er verweet het college een dubbele koers te varen. „Om de open plekken in het dorp te houden is bij de restauratie en ver koop van het pand Herenstraat 23 een bouwblok geschrapt. Nu schep je een precedent om via een achterdeurtje dat bouwperceel weer terug te halen." Terpstra vindt dat de woning op Diek niet opweegt tegen de achteruitgang van het'dorpsaanzicht. Erna Eel- man (VVD) adviseerde af te wach ten tot op 't Zouteland mag worden gebouwd. Ze kregen steun van Groen Links en D66. „Verder op Diek is onlangs ook al inbreuk gepleegd op het open ka rakter", toonde Dick Drijver (Texels Belang) geen bezwaar te hebben. „Het is toch een extra woning voor Den Hoorn, want er is voorlopig nog geen bouwruim te." Omdat het CDA geen bezwaar heeft, lijkt Van Duin een politieke meerderheid voor zijn bouwplan nen te hebben. De kwestie komt nog in de gemeenteraad ter sprake. Buren de mesthoop bij de bo Ook de familie De Wit over de bouwplannen hun woning. „We hebben c je al jarenlang in gebruik vorige college's mocht worden gebouwd, zelfs ge. En nu dit." pi en... Eerste Hulp. Mocht de raad besluiten tot de ar tikel 19-procedure, dan overwegen buurtbewoners hiertegen verzet aan te tekenen. „Een huis op die plek is toch geen gezicht", aldus Geertje Bakker die jarenlang op Martha's hoeve woonde. „Het huis staat ook nog bijna bovenop WE KUNNEN NIET ZONOi GEEN MINUUT. Het NtderUndte BodeH/u»1 Jan Willem van Duin wil een woonhuis bouwen in „De Appelentuin van Kikkert". Foto Tosso de Graait) WATERFONi SpruitenbossW 2012 LK Hal

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Texelsche Courant | 1994 | | pagina 6