Willeke Wendrich leidt opgraving aan de Rode Zee Op zoek naar manden uit het oude Egypte Sport Den Burg b.v. Wie helpt? zarre ontknoping schaakpartijen „Gerard Jimmink móet naar Parijs-Dakar!" Eilandcompetitie volleybal GROTE AUTOSHOW NISSAN I HYUnoni O.A. DE NIEUWE NISSAN PRIMERA Automobielbedrijf 1 y COURANT Manden maken Willeke Wendrich leerde het ambacht om haar kannis als ,,mande- Beremke 1 Ie strijd om het Texels kam- nschap schaken kenden een tal partijen die maandagavond den gespeeld een bizar ver- i. Koploper Jaap Dros wist op avolgbare wijze een remi- elling in zijn partij tegen Rinus ali in winst om te buigen. Het mdst ging het er echter aan bij de partij tussen Taeke van len en Wim Hoekman. Eerst- oemde kwam op zeer fortuin- wijze als winnaar uit de i. de Wijk kwam tegen Auke stra met de betere aanvalspo- s uit de Franse opening. Een -ulatief kwaliteitsoffer luidde voortijdige ondergang van stra in, die achteraf aantoon- tet er een sluitende verdedi- mogelijk was en het offer dus J Jite incorrect was. Maar het er bij het schaken niet om dat u 1 achteraf de juiste zetten be- J (t. Dat moet in het verloop van 3>artij gebeuren, waarin span- I en tijdsdruk een aanzienlijke pelen. gold ook voor de partij tussen Rinus Vittali en Jaap Dros. Via de Ben-Oni verdediging waren de toppers van 'En Passant' in een moeizame doch verbeten strijd te recht gekomen. Vittali wist af te wikkelen naar een eindspel met ongelijke lopers, al had hij wel een pion minder. De bordspelkunste naar Vittali staat echter bekend om zijn uitstekende behandeling van het eindspel, zodat remise het logische resultaat leek te worden. Het zal altijd wel de vraag blijven of spanning dan wel vermoeidheid de oorzaak was, maar Vittali maakte een ernstige misrekening. Hierdoor ging Dros, de vechtjas pur sang, toch weer met de volle winst strijken. Wim Hoekman bouwde met het Spaans een de gelijke stelling op tegen Taeke Van Lingen. Maar ook diens positie was solide, zodat beiden een be-, dachtzame strijd voerden in het middenspel. Dit vergde echter veel tijd, waardoor met name Van Lin gen in vreselijke tijdnood kwam. Hij had nog amper een minuut voor de laatste vijf zetten voor de tijdcontrole. Hoekman zat iets rui mer in zijn tijd en kon zodoende zijn tegenstander onder grote druk zetten door een lastige stelling te fabriceren. Hij vergat echter zijn eigen tijd en net op het moment dat hij de 36e en laatste zet voor de tijdcontrole wilden uitvoeren, viel zijn vlag. Daarmee ging de winst naar Van Lingen, die daar mee op een ongelofelijke manier ontsnapte. Hem resteerde nog slechts drie seconden voor ook zijn vlag gevallen zou zijn. Een der gelijke bloedstollende ontknoping komt normaal alleen in vluggertjes voor, maar Van Lingen lijkt het pa- Actie Texelse crossers: tent te hebben op dit soort Hitchcock-achtige taferelen. Uitslagen: A Naderi-K Bruining 0-1; H Tuinema-R. Riegman 1-0; G. Zoetelief-P Comehsse 1-0; A Zijm-A. Witte - Vi J.W. Bakker-T. Witte 1-0, R. Vittali J Dros 0-1; W. Hoekman-T. van Lingen 0-1; F. Eijgenraam-W. v.d. Rijke 0-1; C. van Houten-F. van Tatenhove 0-1, J de Wijk-A. Terpstra 1-0. Jimmink zit nu in de problemen want hij was uitverkoren om mee te doen aan de wereldbe roemde rally Parijs-Dakar, maar op dit moment is het financieel onmogelijk omdat enkele grote sponsors hun toezeggingen niet waar maken. Een grote te leurstelling voor de rijder, maar voor zijn vrienden was het re den om actie te voeren om het geld op een andere manier bij een te krijgen. Op Texel zijn het Wim Mets en Henri van Malde- gem, die zich voor Jimmink het vuur uit de sloffen lopen. Ze zijn bezig sweatshirts te verko pen, voorzien van het Jimmink- rallylogo. Deze truien kosten flOO,- maar hebben slechts f25,- gekost, zodat elke trui f75,- sponsorgeld oplevert. Er zijn er inmiddels tientallen van de hand gegaan, maar Mets en Van Maldegem rusten pas als ze door hun voorraad heen zijn. De totale kosten van het uitzen den van het Jimmink-team be dragen maar liefst f450.000,-. Programma dinsdag 6 december: Veld A mannen: 18.30 u. Super-Pilaar 19.15 u. 12 Balcken-Paal 9 ABN/AMRO 20.00 u. ABN-Tatenh.1 Meubelh.Tex 20.45 u. DGM-Meubelh.Tex Kobeko 21.30 u. P.28/Krim-Kobeko Cocky's 22.15 u. Cocky's-Uriot Paal 28/De Krim Veld B vrouwen en gemengd: 18.30 u. De Vlier-Timmers Zeilmakerij 19.15 u. Zeilmak.-Rival Schiphorst 20.00 u. Bosma-Schiphorst Rival 20.45 u. Gr. Slock (v)-Cohen Bosma 21.30 u. Smash '68-Visser Gr. Slock 22.15 u. Beverdam-Zandloper Visser Veld C vrouwen: 18.30 u. 7 Provincién-Texèle Nioz 19.15 u. Haarstudio-Nioz 7 Prov. 20.00 u. Durper Drup-Eierl.H Haarst. 20.45 u. Question-Top Tien Eierl. Huis 2*1.30 u. Westerlaken-Leydekk. Top Tien 22.15 u. Vespertina-Klif 12 Westerlaken De Texelaars hebben natuurlijk niet de illusie dat zoveel bijeen zullen brengen, maar samen met soortgelijke acties elders in de provincie zou het best kun nen lukken. Voor het kopen van de sweatshirts kan men terecht bij Ran Tweewielers in de Gra venstraat in Den Burg. Wedstrijdleiding: Kees en Bianca, 18593. Uitslagen 29 november: Rival-Cohen 3-0; Teso-RWS 3-0; Tex. Autocentrale-Handicap '94 0-3; 12 Balcken-Archit. Uriot 0-3; Pilaar-Gr. Slock 2 3-0; Fitt-Perfect Bodies 3-0; Kruiswerk- Tatenhove 2 2-1, LenR-NBC 0-3; Slag. Beverdam-Ecomare 2-1; Waayer Zandloper 3-0; Graaf Spuiterij-Super 2-1; Paal 28/De Krim-Meubelhuis Texel 1-2, Vespertina- Leydekkers 2-1; Eierlandse Huis-Klif 12 3-0; Question-Nioz 3-0; 7 Provinciën- Duper Drup 0-3; Slag lepe de Boer- Beautique Texèle 3-0; Westerlaken-Top Tien 3-0. Motorcoureur Gerard Jimmink móet meedoen aan de rally Parijs-Dakar die 31 december a.s. van start gaat. Dat is het devies van zijn Texelse vrien den, die zich nu inspannen om een deel van het dringend noodzakelijke sponsorgeld bij een te krijgen. De 31-jarige coureur uit Kolhorn laat zich als lid van de MAB- club regelmatig zien op het eiland, waar hij meer dan eens heeft meegedaan aan wedstrij den op het crossterrein aan de Hoofdweg. De veelvuldig Endura-kampioen mag zich ver heugen in grote populariteit, wat te danken is aan zijn be scheidenheid en kameraad schappelijke hulpvaardigheid. (ADVERTENTIE) v Verder introduceren wij het merk HYUHDHI op Texel met diverse modellen, o.a. de nieuwe Ecxel. Showdagen zijn van 1/12 t/m 10/12 '94 dagelijks van 8.00 - 17.15 uur en vrijdags tot 21.00 uur. Zaterdags van 10.00 - 16.00 uur. Spinbaan 13, telefoon 13808/15637 TFYFT QF rz vrijdag 2 december 1994 1 nlke en omgeving met het tentenkamp van het opgravingsteam ■Middellandse Zeel aan het oude Egypte denkt, denkt aan pyramides, inxen, sarcofagen en kunstschatten die zijn nagelaten lor Toet-Anch Amon en andere farao's. Drs Willeke Wen- ich (33) uit De Koog denkt echter vooral aan manden. Vele luwen lang werden vooral manden gebruikt om etenswa- i en andere spullen in op te bergen of te vervoeren. Ze orden in allerlei vormen tot de dagelijkse gebruiksvoor- rpen en de resten die er nu van worden aangetroffen nnen veel vertellen over het dagelijks leven, maar ook over toenmalige handel en economie. Wendrich heeft er uitge lid studie van gemaakt en erover gepubliceerd. Ze wil er- promoveren en legt momenteel de laatste hand aan het lefschrift „The world according to basketry". ds kort is de doctoranda als ar- lologisch mandenspecialist be kken bij een spectaculair iject: het opgraven van het aan Rode Zee gelegen Berenike. handelsstad in zuid-Egypte rond 275 jaar voor Christus rd gesticht en zo'n 800 jaar :ft bestaan. Zelfs voert zij me de directie van dit Amerikaans- derlandse onderzoek. nden als opbergplaats en ver fmiddel zijn ongetwijfeld bij tal volkeren overal ter wereld ge- ikt, maar er is zelden iets van ig te vinden omdat het plant- dige materiaal in een normaal fitig klimaat al snel ten gronde In Egypte is dat anders, iden, matten en soortgelijke iruiksvoorwerpen zijn daar in droge woestijnzand gedurende lenden jaren goed geconser- rd gebleven, soms zelfs nau- ijks van nieuw te onderschei- eke Wendrich studeerde aan- kelijk theologie in Amsterdam, iet kader daarvan verdiepte zij in diverse godsdiensten, in bijzonder die van het oude pte. Dat had iets te maken met feit dat haar hoogleraar antie godsdiensten tevens Egypto- was. Dat leidde ertoe dat zij st het vanzelfsprekende He- luws, Grieks en Latijn ook del-Egyptisch leerde, de taal werd gesproken in het zg. Mid- rijk dat rond 1650 voor istus ophield te bestaan. Het Idschrift van de oude Egypte- in, de hiërogliefen, had al edig geen geheimen meer voor Uniek relaties van haar man Hans iard kwam Willeke in contact een Engelse archeologe die zich bezig hield met het onderzoe ken van vondsten op het gebied van oude textiel. „Dat vond ik pr achtig, want juist textiel geeft veel informatie over het dagelijks leven van de mensen die het maakten en ermee werkten, ik wilde wel textielarcheologie als bijvak beoe fenen, maar die vrouw vond dat ik me beter met manden kon bezig houden. Op dat gebied was name lijk nog helemaal geen onderzoek gedaan". Zo is het dus gekomen. Willeke Wendrich kon niet bij anderen te rade gaan, want er bestonden geen mandenarcheologen. Waar schijnlijk is ze ook nu nog de enige ter wereld die zich met deze we tenschap bezig houdt. Als zodanig kon ze deelnemen aan een opgra ving en nieuwe stukjes aanleveren voor de legpuzzel die zo'n oud heidkundig project altijd is. Ge zocht wordt naar het antwoord op vragen als: welk materiaal is ge bruikt, waarvoor diende het, wat voor mensen waren die manden makers en welke positie hadden ze in de toenmalige maatschappij? Zelf doen Om conclusies te kunnen trekken ten aanzien van het verleden, ver diepte Wlleke Wendrich zich ook in hedendaagse mandenmakerij. Ze ging in de leer bij Egyptische mandenmakers. Over verleden en heden van de techniek (niet alleen met betrekking tot Egypte maar wereldwijd) schreef ze een boek, dat onderdeel wordt van haar proefschrift. Ze ontwikkelde daar bij een systematiek om vergelij kend te kunnen beschrijven. Manden werden in het oude Egyp- Willeke Wendrich bazig mat een juist gevonden stuk vlechtwerk, dat in het droge woestijnzand in goede staat is gebleven, ondanks een ouderdom van een paar dui zend jaar. te (waar hout een schaars artikel was, zodat inplaats van kasten en kisten veelal manden werden ge bruikt) onder andere gemaakt van gras en het blad van de doem- palm. Tegenwoordig gebeurt dat met het blad van de dadelpalm, maar de techniek is niet wezenlijk veranderd. De waaiervormige bla den werden aan repen gesneden en gekookt, rond lange strengen taai gras gewonden en vervolgens gewikkeld en in spiraalvorm vast genaaid. Het doet denken aan het maken van ouderwetse bijenkor ven, zoals blijkt als de archeologe een schaal en een bak toont die zij zelf heeft gemaakt. Er zijn natuur lijk allerlei andere vlechtsels met plantaardig materiaal denkbaar. Toen ze eenmaal wist hoe het te genwoordig gaat, kon ze ook con clusies trekken wat betreft het verleden, een vorm van etno- archeologie. Ze interpreteert haar vondsten aan de hand van vind plaats, materiaal, slijtsporen, kleu ren en andere gegevens en ervaart dat als een spannende speurtocht. „Het is een gekte geworden". Teil el-Amara De eerste grote opgraving waarbij Willeke Wendrich in 1987 was be trokken, was er een van de Egypt Exploration Society, geleid door Barry Kemp van de Universiteit van Cambridge. Het betreft een beroemde opgraving, al gaande sinds 1977, waarbij de voormalige Egyptische hoofdstad Teil el- Amarna, die rond 1350 voor Christus door farao Ach-n Aton werd gesticht, wordt blootgelegd. Ach-n Aton was de voorganger van de beroemde Toet-Anch- Amon en staat te boek als de „ketterkoning" omdat hij een dui delijke voorkeur had voor één van de vele Egyptische goden en dus monotheistische trekjes vertoon de. Van Ach-n Aton wordt wel ge zegd dat hij Mozes heeft onderwezen, al lijkt dat niet erg waarschijnlijk. Willeke was vooral geïnteresseerd in het arbeiders dorp dat bij de oude stad hoorde, woonplaats van mensen die aan de koningsgraven werkten, omdat daar erg veel organisch materiaal was gevonden. Ze moest argwaan bij Kemp overwinnen maar na een tweede sollicitatiebrief liet de Brit weten: Join the party! Zo maakte zij deel uit van het 20 personen tellende wetenschappelijke team en voelde zich in haar element om dat ze veel wetenschap opdeed. Sindsdien trekt ze elk jaar voor drie maanden naar Egypte. Vaste baan Zolang ze haar promotieonderzoek deed kon ze doorgaan met haar mandenspecialisme omdat ze goedkoop bij de onderzoekingen kon worden ingezet. Eenmaal ge promoveerd zou echter de WW dreigen. Dat gevaar is bezworen toen ze het voor elkaar kreeg om leidinggevend bij het project aan de Rode Zee te worden betrokken Berenike ligt in het diepe zuiden van Egypte aan de rode Zee en als adjunct-directeurin dienst te komen van het Nederlands Insti tuut voor Archeologie en Arabi sche Studieën in Cairo. Het eerste verkennende seizoen zit erop. Het echte werk in de in 275 jaar voor Chr. door Ptolemeus II gestichte havenstad begint binnenkort. Het bestuderen van manden en andere vlechtwerken en weefsels die aan het licht komen, vormt slechts een del van haar taak. Veel meer is ze coördinerend en regelend bezig, ook bij het aantrekken van finan ciën om het project te bekostigen. Olifanten Bereneke moet op deze zuideljke plek zijn gesticht voor de aanvoer van olifanten, die in het toenmali ge krijgsbedrijf als tanks fungeer den. Er bestonden speciale olifantenboten, die op de retourrei- zen graan vervoeren. Via een lan ge weg dwars door de woestijn werden goederen (waaronder tro pische vruchten, peper,zijde, ka toen, wierook en mirre) die vanuit India en nog verder in Berenike waren aangevoerd, verder ge transporteerd naar de Nijlvallei. Het was een tocht van 12 dagen. Om de dertig kilometer werden langs deze route een soort motels aangelegd met grote waterbakken om de olifanten te laten drinken. Berenike was een handels- en doorvoerknooppunt, een soort Rotterdam met grote economi sche betekenis. Wat hier wordt ontdekt bij het blootleggen van koraalsteen-ruïnes en fundamen ten vertelt veel over hoe de wereld van toen in elkaar stak. Een van de eerste opgravingen was gericht op een vuilstortplaats uit de vijfde eeuw, die talloze potscherven, stukken metaal, een kokosnoot, manden en matten aan het licht bracht. Twaalf wetenschappers waren ermee bezig. Het komend seizoen gaan 32 personen aan de slag, waarbij Willeke verantwoor delijk is voor selectie en coördina tie. Het project zal nog vier jaar in beslag nemen en gehoopt wordt dat men dan aardig zal weten hoe het zat met het leven in de stad en hoe de toenmalige handelsrelaties narcheoloog" te verdiepen. werkten. Willeke: „Heel interes sant. Die stad moet een kruispunt van culturen zijn geweest". Afgelegen De onderzoekers, die gebruik ma ken van plaatselijke Ababde- bedouinen als arbeiders, zijn ge huisvest in tenten, ver van de be woonde wereld. Voedsel moet van 300 km afstand worden aange voerd, water van 180 kilometer. Er is geen elektriciteit. De computers werken op stroom uit accu's, die opgeladen worden met zonnepa nelen. Hoe de bewoners van ver voor de jaartelling aan hun voedsel en water kwamen, is een van de vragen die het onderzoek moet beantwoorden. Willeke's echtgenoot Hans Bar nard uit Oosterend is als arts be last met de medische verzorging van de onderzoekers, wat op een afstand van twee dagen naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis geen overbodige luxe is. In Egypte is hij ook bezig met een onderzoek naar de wijze waarop suikerziekte in Egypte wordt beleefd en naar de rol die traditionele medicijnen hier- Aan het licht gebrachte restanten van een bouwd uit koraalsteen. huis in Berenike. De muren zijn opge- iFoto S.E. Sidobothoml iFoto Hêrry de Graofl bij spelen. Voor het onderzoek zelf doet hij meet- en tekenwerk. Willeke Wendrich logeert momen teel bij haar ouders aan de Ruys- laan in De Koog. Daar werkt ze aan haar proefschrift, dat op 14 december voltooid moet zijn. Harry de Graaf De financiën voor de opgra ving in Berenike zijn niet toe reikend. Een van de taken van Willeke Wendrich is dat pro bleem op te lossen. Ze is op zoek naar sponsors en dona teurs, die belangstelling heb ben voor de archeologie van Egypte en op de hoogte ge houden willen worden van het verloop van het Berenike- onderzoek. Daartoe heeft ze de Stichting Berenike in het leven geroepen. Donateurs kunnen zich aanmelden door een bijdrage te storten op bankrekening 419584021 tnv de Stichting Berenike te Lei den met vermelding „dona teurschap 1995". Voor hen wordt jaarlijks een lezingen dag georganiseerd waarbij de Nederlandse leden van het opgravingsteam over hun werk vertellen. Wie tenminste f50,- stort, wordt ster donateur en krijgt jaarlijks het gedetailleerde, met foto's geïl lustreerde verslag van het veldwerk en tevens korting op het wetenschappelijke opg.ra- vingsverslag dat jaarlijks En gelstalig in boekvorm verschijnt. Voor nadere infor matie kan men terecht bij F.C. Wendrich-Brouwer, Ruyslaan 25, 1796 AC De Koog, tele foon 17855.

Kranten Regionaal Archief Alkmaar

Texelsche Courant | 1994 | | pagina 7