I
7
i
s
OPINIE
ssasa
k¥/a i I »4
Openlucht Museum
IJ VIA ’JiN t< ICklUNk’L*! U WJN’J W»J
Jeroen van Hattum
altljde
>rden
To Broug
LU 114 f11IM AV11 1 U 41 1 M toil J l111
25 jaar geleden
Opgraving
Molen Het Noorden
Redameklok
Vernietigen
Medische post
Woelmuls
DUURZAAM
100 jaar geleden
Erlcka Voortman
Inwoner van Den Burg
ewoon
se Mens,
vansel Je
n voeten,
deze met
jedekken.
x moet geld vrij maken om de
'g In het middelbaar onderwijs
maken.
Dinsdag liep Ik mee met de rondleiding
over de afgravingen op de Croeneplaats.
Daar stond Ik, In de regen, oog In oog met
het verleden van Den Burg.
Nieuwe stelling:
Het kabinet moe'
vernieuwing I
mogelijk tem
tschapplj bedondert U
doofde geld krijgen wij
werd toen ook
derdak zou k
van Den Bur
iken: wat
duurzame
i strijd
waarin Is
grond be
ing, zijnde
-1 han-
tekend en - ook bij e-mall - voorzien zijn van
ESEE
5$^
SgËSP
To (Antonia) Broug-Smlt, nu woonachtig
In Australië, woonde In de oorlogsjaren
op Texel. Het artikel over de bunker bracht
onderstaande herinnering In haar boven.
Je gelooft het misschien niet, maar In
1947 heb Ik vele van deze bunkers be
zocht, die toen al leeg geroofd waren en
nu versierd werden met veel gekladder op
de muren. Er was toen een groot tekort
aan mannen In Nederland maar ook op
Texel en vooral voor het rooien van bollen
was dat een groot probleem. In dat Jaar
De gemeenteraad heeft de heer J. Jellema
te De Koog alsnog vergunning vergeven
om enkele oude schuren In de Kantoor-
straat te Den Burg tot bar-dandng te
verbouwen. De loco-burgemeester zal de
vergunning echter ter vernietiging voor
dragen bij de Kroon. In tegenstelllngtot B.
en W. waren verschillende raadsleden van
mening dat een bar-dandng niet In
Is met het uitbreidingsplan,
vastgelegd dat de betreffende w
stemd Is voor bedrljfsbebouwlng,
gebouwen voor de uitoefening van
del, nijverheid en ambacht...
voren had de heer Daalder aangekondlgd
dat hij bij verwerping het besluit ter ver
nietiging zou voordragen bij De Kroon...
De Stichting Medische Post te De Koog
en de gemeente willen de artsenafspra
ken voor toeristen bij voorkeur vestigen
In de nabijheid van de RK-kerk. Omdat
dit deels op terrein van de kerk zal zijn,
hebben de Texelse artsen het kerkbe
stuur om medewerking verzocht. De art-
senpost zal In eerste Instantie worden
gevestigd In containers. De artsenpost
Is een Initiatief van de Texelse huisart
sen, die hiervoor een maand geleden de
Stichting Medische Post De Koog hebben
opgericht. Vorig Jaar benaderden de art
sen de gemeente voor de steun. „Het Is
een service aan de gasten en een ontlas
ting van het spreekuur."
Mijn hart kromp Ineen bij het Idee dat
op deze zelfde plek over een paar maan
den winkels en horeca te vinden zijn, om
toerist en Texelaar tot (nog meer) kopen,
kopen, kopen te manen. Ik zag het Ineens
voor me: wat, als de gemeente Texel, zou
besluiten om deze magnifieke opgravin
gen door te laten gaan en omvormt tot
een historisch doorkijkje en besluit een
openlucht museum te creëren op de Groe-
neplaats? Waar kinderen op onderzoek
kunnen uitgaan. Waar verleden en heden
In elkaar overstromen en we opnieuw In
zien dat ons huidige leven misschien wel
gemoderniseerd Is maar ons Innerlijk le
ven waarschijnlijk niet of nauwelijks ver
schilt van de mens uit de geschiedenis:
we waren (zijn) allen op zoek naar geluk,
naar liefde en behoeftig aan een gezonde
samenleving waar men rechtvaardig om
gaat met arm en rijk, Jong en oud. Wat
een voorbeeld functie zou ons eiland kun
nen hebben om Texelaar en Toerist - Juist
In dat kooprondje - kennis te laten nemen
van onze menselijke geschiedenis.
Met lede ogen zag Ik deze zomer dat Texel
overstroomd raakte met zoveel toeristen.
Menig ondernemer van B&B, hotel, res
taurant en winkel kon natuurlijk 'proflte-
Dat paard Is bezweken onder een last van
Razend Bokbleren platte oesters, bestemd
voor gravin Ada van Holland, die zoals Ie
dereen weet In het Sint Agnletenklooster
vastzat. Het arme dier kon de helling van
de rlngwalburg net niet aan. De archeo
logen vonden nog ruime hoeveelheden
van de zware last van het paard terug.
Natuurlijk had deze ellende voorkomen
kunnen worden. Maar Ja, de transport
leiding was nog niet klaar want er was
een boer die daar bij de schout bezwaar
tegen had gemaakt. Zijn hooiwagens en
mestkarren zouden steeds groter worden
en daardoor zouden er levensgevaarlijke
situaties ontstaan. Ook toen werd er over
het verkeer onvoldoende nagedacht, dat
Is duidelijk. De archeologen gaan de bre
de gracht van de rlngwalburg nog tot op
de bodem onderzoeken. Wie weet vinden
ze daar de schamele restanten van de kei
zerlijke belastlnglnner terug, die zomaar
21 In plaats van 6 penningen per aan dat
bier en die oesters verdiende dukaat had
opgeëist. Zo blijkt maar weer dat de ge
schiedenis zich steeds herhaalt.
We zijn op de redactie toch al een
dagen hard aan het nadenkt
wordt er bedoeld met een 'dl
toerist'? Het Is een term die we ope
tegenkwamen In de gemeentelijke s
ken. In een prachtig stukje proza over
het Werelderfgoed kwam de zinsnede
voorbij dat Texel moet gaan voor een ver
schuiving van de 'reguliere toerist' naar
de'duurzame toerist'.
Het Is Jammer dat het alweer rustiger Is
geworden In het centrum van Den Burg,
anders hadden we meteen veldonder
zoek kunnen doen naar het verschil tus
sen de 'reguliere' en de 'duurzame toe
rist'. Maar Ik heb wel een vermoeden. Al
die goedbedoelende, rustig slenterende
toeristen die vaak pal voor Je voeten stil
vallen, dat moeten 'duurzame toeristen’
zijn. Die nemen de tijd voor hun omge
ving. Bewust uiteraard en dan heb Je
natuurlijk wat minder oog voor bijvoor
beeld de 'regulieren'zoals ondergeteken
de die In de massa gewoon van A naar B
proberen te lopen...
Alle toeristen die met de auto keurig
netjes hooguit 30 km per uur over de
Pontweg en de Postweg rijden, dat zijn
natuurlijk ook 'duurzame toeristen'. Die
nemen de omgeving eveneens bewust
en vooral slow (ook zo'n mooi woord
uit het duurzaamheldswoordenboek) In
zich op. Deze 'duurzame toeristen' heb
ben het begrepen, Ik niet met mijn 'regu
liere gekachel' om met de auto gewoon
van A naar B te rijden.
Nou ja, zo kunnen we nog wel even door
gaan. Op Internet Is het uiteraard niet
moeilijk om concrete gegevens over de
'duurzame toerist'te vinden en op zich Is
de boodschap van de gemeente wel hel
der. Duurzaamheid en toerisme gaan op
het Texel al Jarenlang met eikaarsamen.
Neemt niet weg dat zo'n term 'duurzame
toerist' er Ineens Is. Collega Job vroeg
bij een paar organisaties op Texel eens
na wat zij onder de 'duurzame toerist'
verstaan en dat leverde eigenlijk meer
vraagtekens dan antwoorden op.
Edoch, als we nou eens stellen dat de
term 'duurzame toerist' hier gev
vanuit het niets uit de lucht komt va
dan ligt alles meteen weer op zo'n
Zoiets kun Je op Texel namelijk met eer
gerust hart als 'regulier'omschrijven... :-
Door raad verleende vergunning
ter vernietiging naar Kroon
Door het Hoofdbestuur
der N. Z-Holl. Redd. MIJ. Is aan elk der
roeiers van de reddingboot te De Cocks-
dorp, een premie van f20.- voor 't man
moedig redden van de equipage der In de
Elerlandsche Gronden gestrande zeetjalk
.Adelaar”.
aS".””*
De gemeente zou een bijdrage moeten
doen aan het herstel van molen Het Noor-
ren' van hun ultgaves. Maar 'de gewone
man' op straat kreeg geen groet, geen
vriendelijke blik en zag geen openheid In
de ogen van de vakantiegangers want de
Intentie was gericht op Vermaek en Ver
tier en Welnu!
Wat zou dat gaaf zijn: dat de geschiede
nis van De Burgh Ineens onder Je voeten
zou liggen In die 'koopgoot', datje -met Je
patatje In de hand- plotsklaps een Inkijkje
hebt In het ontstaan van Den Burg. Datje
zo ter plekke -met Je tassen met koopwaar
onder Je arm- ervaren kunt, datje niet de
eerste mens bent die op deze plek gewin
keld heeft. Kortom dat de geschiedenis
vanTexel/Den Burg te beleven valt precies
In het centrum van Den Burg.
Wat een daad zou het zijn als de gemeen
te Texel Ineens zou Inzien dat het kapitaal
dat tevoorschijn komt uit deze afgravin
gen tot het 'ware' kapitaal behoort van de
mensheid en hun 'moderne' bouwplan
nen transformeert tot een prachtig open
lucht museum. Met uiteraard Interactieve
activiteiten en momenten van rust In dat
prachtige parkje achter het museum. Met
de kerk op de achtergrond zie Je het zo
voor Je: het geroezemoes van 'de Oude
Mensch' naadloos opgenomen met het
geroezemoes van de Hedendaagse
Gemeente Texel denk na! Verkwar
Rijkdom niet. Het ligt onder uwen
Het zou toch zo Jammer zijn om de
commerciële nleuwbouwte be
50 jaar geleden
1
groen ZwarL-Jexeh in k
In onzen tijd van leven per minuut, Is ze
ker de klok geplaatst aan den voorgevel
van hotel Texel, een voorrecht te noemen
voor heel de burgerij.
De reclame, om de wijzerplaat aange
bracht, nemen wij In onze eeuw van re
clame, op de koop toe.
bezocht Iemand van de Heldemaats
pij, die blijkbaar In Den Burg wc
onze MULO op Rijswijk om Jongens te ver
tellen, dat er de mogelijkheid was om In
de vakantie, waarschijnlijk de grote, naar
Texel te gaan om er bollen te rooien. Er
uok verteld, dat Je prima on-
i krijgen In barakken In de buurt
urg, waar gedurende de oorlog
soldaten In hadden gezeten. Je werd dan
per dag betaald en zodoende kon Je een
aardige zakcent verdienen. De reis heen
en terug werd door de Heidemaatschap
pij betaald.
Na mijn verblijf In Overijssel aan het eind
van de oorlog en hetgeen mij goed beval
len was, leek mij dit ook weer een groot
avontuur. Het Idee, dat Je naar een ei
land ging In het hoge Noorden was heel
bijzonder. Goed herinner Ik mij nog de
aankomst In Oudeschlld was zeer Indruk
wekkend met allemaal prachtige grote
kwallen In het water. De tocht er heen
was ruw geweest, maar dat hoorde er bij.
De barakken zelf waren toen al niet veel
bijzonders. Niet te ver ervandaan waren
er bollenvelden en kon Je de kerktorens
van Den Burg zien. Ook waren er hier en
daar In het land bunkers, waar Je heen
kon lopen voor een “plasje''. Niets bijzon
ders!
Wat wel heel bijzonder was, dat om 12.00
uur wij het "Angeles” hoorden van een van
de kerktorens en we gingen dan weer op
pad naar huls om lunch te hebben. Toen
de 14 dagen voorbij waren ontdekten wij,
dat de maaltijden van ons verdiende geld
zouden worden afgetrokken. Er bleef toen
nog maar de helft over. Er werd toen een
protestactie gevoerd, omdat ons dit nooit
verteld was. Vanaf twee platte boeren
wagens hebben we toen voor hun kan
toor gezongen
“En de Heldemaatsc
en mij. Van het belc.
maar de helft"
[LEZERSFOTO
